Sommige familiebanden zijn niet sterk genoeg voor mantelzorg

Meer inzet van mantelzorg door familie klinkt mooi, maar de overheid overschat de praktijk. Dat stelt demograaf Martijn Hogerbrugge in het blad Demos van het Nederlandse Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI). Hij onderzocht of familiebanden sterk genoeg zijn om de verschraalde zorg van de overheid op te vangen.

Hogerbrugge stelt dat familiebanden vaak “in beton zijn gegoten”. Als familieleden niet goed met elkaar omgaan, zal dat ook nooit echt veranderen. Het contact zal ook niet beter worden als een familielid, zoals een ouder, hulpbehoevend wordt.

Deze constatering staat haaks op de visie van de overheid, die de zorgkosten omlaag wil brengen door meer te rekenen op mantelzorg door familieleden.

Hogerbrugge analyseerde voor het onderzoek familiebanden in Nederland. Hij baseerde zich daarbij op gegevens van de Netherlands Kinship Panel Study (NKPS), waarvoor zo’n achtduizend mensen werden ondervraagd.

Vier op de tien relaties tussen ouders en kinderen zijn volgens hem niet harmonieus. Onder een harmonieuze relatie verstaat hij dat er tenminste eens per maand fysiek en telefonisch contact is. Ook moet er de afgelopen drie maanden enige vorm van hulp zijn uitgewisseld. Bij broers en zussen heeft de helft volgens de onderzoeker weinig, slecht of geen contact. Hogerbrugge schrijft:

“De overheid neemt aan dat familieleden relatief eenvoudig de intensiteit van hun band met een hulpbehoevend familielid kunnen aanpassen. Familiebanden zijn echter niet zo flexibel.”

Hogerbrugge betwijfelt dan ook of het overheidsbeleid succesvol zal zijn:

“Immers, patronen van contact en hulpuitwisseling tussen familieleden lijken meer bepaald te worden door de historie van een relatie, dan door prikkels van buitenaf.”

Mantelzorg kan volgens de onderzoeker zelfs negatief uitpakken: als familieleden elkaar de helpende hand toesteken, bij ziekte of werkloosheid, neemt het aantal onderlinge conflicten vaak toe. “Het valt te bezien of het toegenomen beroep op mantelzorgers op termijn geen negatieve gevolgen heeft voor het algemene welzijn in Nederland”, aldus Hogerbrugge.

Bron: nrc.nl, nu.nl