Een persoonsgebonden budget

Langer thuis wonen kan alleen met een PGB, een Persoonsgebonden Budget voor een ouder, partner, of kind met een chronische aandoening die blijvend is. Een chronische aandoening raakt immers het hele gezin. Met een PGB kan gezorgd worden voor gezinnen met Parkinson of dementie. Met een PGB lukt het om als partner een eigen leven te houden en ondersteuning bij de zorg aan je partner of naaste in te regelen.
Die zorg kan via het PGB 24 uur per dag geleverd worden, al dan niet inwonend. Dat lukt niet in alle situaties, aan het einde van dit artikel zijn wat kanttekeningen geplaatst.

Een tweetal voorbeelden:

Ad heeft de diagnose dementie. Zijn vrouw is onlangs jaar gestorven en zijn zoon vraagt voor hem een PGB onder de WLZ aan. Het lukt Ad niet meer om zelf te koken en het huis schoon te houden, begeleiding bij persoonlijke verzorging is nodig. Kleine ommetjes in de buurt lukken nog wel, maar groepsactiviteiten veroorzaken te veel prikkels. Ad wil hulp bij douchen en aankleden, iemand die voor hem kookt en met hem op pad gaat.
Door het PGB lukt het de familie om Ad thuis te laten wonen. Er is elke dag ondersteuning en begeleiding.

Edith heeft de diagnose parkinson. Door orthostatische hypertensie is er een aanmerkelijke kans op wegrakingen en valgevaar. Zo heeft zij 2x een heup gebroken. De parkinson veroorzaakt dat zij een aantal dingen niet meer goed kan: plannen, organiseren, focus houden, initiatieven tot uitvoering brengen. Medicatie veroorzaakt dat zij snel wegdommelt. Zij kan externe prikkels van andere mensen goed gebruiken om in actie te komen. Het geheugen gaat achteruit.
In de huidige situatie kan zij niet alleen thuis zijn of zelfstandig naar buiten gaan. Zij is voor mobiliteit, alledaagse dingen, fysieke en sociale zorg afhankelijk van haar partner en vervangende mantelzorg. Zij wil hulp bij douchen/aankleden en een zinvolle dag met gesprekken, wandeling, oefeningen.
Zorgmies stelt een team van helpers samen, waardoor Edith thuis kan blijven wonen en haar partner kan werken.

Eerst de basics. Er zijn 3 financiële regimes in NL: de ZorgverzekeringsWet, de Wet Langdurige Zorg en de WMO via de gemeente.

1. ZorgverzekeringsWet

Een zorgverzekering hebben we allemaal. De meeste 60+ ers hebben een uitgebreid pakket, en daarin zit een budget voor vervangende mantelzorg of Respijtzorg, van € 1.250,-
Respijtzorg die onder de Zorgverzekeringswet (ZVW) valt, wordt vergoed door de zorgverzekeraar. Als je partner een uitgebreid pakket heeft kan zij/hij dat benutten voor vervangende zorg. Daar hoef je geen toestemming voor te vragen bij CZ. Die kan je meteen benutten bij organisaties zoals. ZorgMies, Saar aan Huis of een andere organisatie. Zorgmies stuurt de rekening aan CZ.
Alle naasten van de cliënt (broers, zussen) kunnen dat respijtzorgbudget inzetten voor jouw partner of jullie gezamenlijke ouder; je kan dus respijtzorgbudgetten stapelen.

De wijkzorg of wijkverpleging wordt ook via je zorgverzekering vergoed (zit in basispakket): persoonlijke verzorging (wassen, kleden etc), medicatie controleren en aanreiken, steunkousen, wondverzorging etc.
Er zijn tegenwoordig veel commerciële wijkzorg-organisaties. Dus op een wachtlijst staan, is echt niet meer nodig. Iedere zorgverlener rekent met dezelfde tarieven, dat is bij wet bepaald.

Hulpmiddelen zoals rollator, bed aan huis, trippelstoel worden via de zorgverzekeraar vergoed. De Vegro levert ze, ook op vakantielocaties (daar kan je 2x per jaar gebruik van maken).
Sommige hulpmiddelen worden weer alleen via de gemeente (WMO) vergoed. Het is steeds weer uitzoeken waar een hulpmiddel vergoed wordt.

Incontinentiemateriaal door zorgverzekeraar vergoed. Geleverd door Mediq

2. WLZ (uitgevoerd door Zorgkantoren)

Wie de rest van zijn leven zorg nodig heeft, zoals Ad en Edith, op allerlei gebieden, valt onder de Wet Langdurige Zorg (Wlz). In dat geval kun je een PGB aanvragen bij het Zorgkantoor.
De indicatie onder de WLZ is redelijk snel geregeld en is van toepassing op chronische aandoeningen die gedurende het leven niet oplossen, zoals dementie, parkinson, meervoudige beperking.
De vervolgstappen na indicatiestelling kosten meer tijd, vaak 3-5 maanden. Maar het PGB geldt vanaf moment van indicatiestelling; dus helpers kunnen met terugwerkende kracht betaald worden.
Het zorgkantoor en de Sociale verzekeringsbank verwachten dat je de betaling voor kan schieten.

Als je kiest voor een PGB onder de WLZ, dan kan je niet ook gebruik maken van een PGB onder de WMO (overigens wel voor hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld een badkamer stoel, scootmobiel en AOV).
Bepaalde dienstverlening die voorheen door de Zorgverzekering werd betaald (wijkzorg), moet nu uit het PGB gefinancierd worden. In de uitvoering wordt vaak een ‘modulair pakket’ gekozen: deels Zorg in natura, deels PGB.

Dus als iemand al een relatie heeft met een zorgaanbieder voor persoonlijke verzorging en medische zorg, dan hoeft daarin niets te veranderen. Die kan hij houden, en de organisatie wordt dan betaald vanuit het PGB. Dat regelt het zorgkantoor.

Stappenplan aanvragen persoonsgebonden budget – PGB

De organisatie door de overheid aangewezen om de route naar PGB te begeleiden is MEE, zij bieden dat onder de noemer: onafhankelijke clientondersteuning. Is op zich wel handig, zeer professionele organisatie die meekijkt en als een spin in het web in de zorg zit. Zij hebben rechtstreekse lijnen naar Zorgkantoor.
Voorbereiden papieren en documentatie tbv Zorgkantoor. Jouw zorgverzekeraar kan vertellen welk zorgkantoor jij moet benaderen.
Profielen WLZ: waar valt client in, dat geeft een beeld van het budget per jaar. De clientprofilen vind je gewoon op internet. Op grond daarvan kan je een eerste budgetplan maken.
Maximumtarieven zorgverleners WLZ vanaf 1 januari 2026 zijn: a) Een niet-professionele zorgaanbieder maximaal € 26,98 per uur. b) Een professionele zorgverlener maximaal € 84,99 per uur of € 78,24 per dagdeel voor de dagbesteding.
De informele zorg kan uitgevoerd worden door een partner-mantelzorger of familielid. Een familielid mag tot max. 20 uur per week betaald krijgen.
Gesprek met het Zorgkantoor die de indicatie geeft; dat heet een ‘bewust keuze gesprek’. Rol Zorgkantoor – uitvoerende partij die budget beschikbaar stelt, controles, verantwoording.
Sociale Verzekeringsbank (SVB) – keert uit, beheert budget, biedt formats voor een zorgovereenkomst, beheert facturen en uitbetalingen. Dat gaat geheel via een digitaal portaal, en is echt niet ingewikkeld.
CAK berekent eigen bijdrage voor de cliënt, via website

Enkele kanttekeningen
Bij intensieve specialistische zorg aan meervoudige gehandicapten is 24-uurs zorg thuis geen realistische optie. In de praktijk blijkt dat het inzetten van een 24-uursindicatie niet altijd betekent dat er werkelijk 24/7 zorg op de deurmat staat:

Indicaties dekken nooit écht 24/7 – zelf bij intensieve behoeften zoals verstikkingsgevaar blijkt in de uitvoering zelden continue zorg gegarandeerd te zijn.
Niet elke zorgtak is overal inzetbaar – veel zelfstandige zorgverleners verwachten dat de zorg leuk of interactief is. Hoe complexer de beperking hoe zwaarder de zorg; dat maakt het vinden van geschikte zorgverleners moeilijk.
Regio-schaarste speelt een rol – in dunbevolkte gebieden zijn er simpelweg te weinig zorgverleners, met lange aanrijtijden als gevolg.
Uurtarieven liggen hoger dan wat volgens de indicatie wordt vergoed – vooral bij specialistische zorg vraagt zelfstandige zorgverleners steeds vaker tarieven boven wat het PGB werkelijk dekt (denk aan €150,- of meer per uur). Daardoor kun je met hetzelfde budget minder uren inkopen.
Een instellingsplek of ‘modulair pakket thuis’ is voorliggend – dat wil niet zeggen dat een PGB niet mogelijk is.

Meer weten?
Iedereen kan bij Per Saldo terecht met vragen over het pgb. Zij zijn telefonisch bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 10.00 tot 12.30 uur.