Richtlijnen voor mantelzorgers in tijden van coronacrisis

Het ministerie van VWS heeft richtlijnen voor mantelzorgers in tijden van coronacrisis afgeven. Het zijn een soort huisregels waar de gemeenten in Nederland zich aan moeten houden. Met deze voorschriften maakt het ministerie duidelijk waar de verantwoordelijkheden liggen in de ondersteuning van mantelzorgers. Nu waren deze verantwoordelijkheden vóór de crisis heel duidelijk. Maar in deze coronatijd laat de uitvoering vanuit de gemeenten duidelijk te wensen over. Dagbestedingen dicht, huishoudelijke hulp gestopt, wijkverpleging geminimaliseerd.

Wat houden de richtlijnen voor mantelzorgers in?

Aletta, Margreet en ik hebben het document, wat hier te downloaden is, eens even flink onder de loep genomen. We zien niet veel nieuws onder de zon. Op één na, die we later toelichten. Wat we wel zien is dat het ministerie de willekeur in de huidige uitvoering van bijvoorbeeld de WMO in de verschillende gemeenten probeert op te heffen. De gemeente kan dus niet meer éénzijdig en ongenuanceerd de ondersteuning aan mantelzorgers en hun dierbaren stopzetten onder het mom van de Coronacrisis. De uitgebreide richtlijn geeft meer duidelijkheid aan mantelzorgers over de verantwoordelijkheden, de algemene hygiëneregels en de verschillende scenario’s voor het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.

Zorg goed voor jezelf

Wat wel een beetje steekt is dat mantelzorgers het advies krijgen om mentaal weerbaar te blijven en goed voor zichzelf te zorgen. Goed eten, slapen, bewegen en ontspannen, geeft de nieuwe richtlijn voor mantelzorgers als voorbeeld. En waar mogelijk is het belangrijk dat de mantelzorger iemand probeert te vinden die op hem of haar let, want alleen door hun mantelzorger kunnen kwetsbare mensen vaak zo lang en goed mogelijk thuisblijven.

We weten dondersgoed dat een goed levensritme cruciaal is. Ook weten we dat onze dierbaren afhankelijk zijn van onze inzet. Maar daar zit nu toch juist de crux? Door het verminderen van de ondersteuning krijgen mantelzorger het nu zo dubbel en dwars om de oren. De meeste mantelzorgers van onze doelgroep (32 – 65 jaar) hebben nu weinig mogelijkheden om dat ‘gezonde leven’ te leiden. Is het niet een ouder waar je voor zorgt, dan is het wel je partner, één van je kinderen, een broer of zus of je werkgever die aan je loopt te trekken. Het lot van de zogenaamde sandwich generatie. Een groep die amper gezien wordt in de onderzoeken die leiden tot beleidsvorming.

Maar er staat nog meer, lees maar: 

Zodra iemand coronaklachten heeft en de mantelzorger helpt bij bijvoorbeeld douchen of andere verzorging aan het lichaam moet het werk gestaakt worden. “De zorg moet dan worden overgenomen door professionals die persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken.” Uit eigen ervaring weten we dat Margreet niet kon stoppen bij coronaklachten! En de professionele hulp kon maar deels ondersteunen in de ochtend met alleen handschoenen aan; geen masker, geen schort, geen bril. De rest moest Margreet en haar familie volledig onbeschermd zelf blijven doen. Wat een risico en wat een angst voor besmetting! Maar volgens de nieuwe richtlijnen voor mantelzorgers zou dit niet meer voor moeten komen. We zijn benieuwd!

1,5 meter!

Vooral omdat mantelzorgers die 1,5 meter maatregel thuis niet kunnen doorvoeren! Heb je ooit geprobeerd om iemand te wassen, ogen te druppelen, hoorapparaten in te doen, kleding aan te trekken, steunkousen aan te doen of iemand drinken of eten gegeven vanaf die aanbevolen 1,5 meter? Dat is juist waarom aan het begin van de crisis onze hulplijnen roodgloeiend stonden. Hopelijk worden de mantelzorgers nu gerichter en beter ondersteund met een richtlijn die ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Maar we blijven het monitoren, verzamelen alle signalen die jullie ons geven en sturen deze met regelmaat naar het ministerie van VWS en de Inspectie van de Gezondheidszorg.

Mantelzorgers ingedeeld in categorieën:

In de richtlijnen voor mantelzorgers wordt men ingedeeld in verschillende categorieën van licht tot zwaarbelast. Hierop is dan de mate van ondersteuning aangepast. We raden je aan om deze categorieën door te lezen (zie bovenstaande link) en te kijken wie verantwoordelijk is voor welke ondersteuning. De gemeente heeft namelijk zorgplicht en deze kun je aanspreken op hun inzet en aanbod. Opvallend is wel dat bij zwaardere belasting een regierol wordt benoemd voor de wijkverpleging en huisarts. Laat je dus niet zomaar aan de kant zetten.

Deze richtlijn geeft je houvast om mensen te wijzen op hun verantwoordelijkheid. Wel plaatsen we nog een kanttekening bij de richtlijn. De uitvoering hiervan is namelijk afhankelijk van de inzet van vrijwilligers en professionals en de beschikbaarheid hiervan is ons niet duidelijk. Wel krijgen de gemeenten extra geld voor het inhuren van extra menskracht. Je kunt natuurlijk altijd bellen met onze eigen hulplijn via 088 505 43 31 als je vragen hebt. Dan weet je in elk geval zeker dat je een ervaringsdeskundige aan de telefoon krijgt.

Praktische vragen

We krijgen veel signalen die vragen om praktische oplossingen. Deze staan niet in de richtlijn benoemd. Wat doet de overheid aan instellingen die een zwaaiverbod hebben afgekondigd? Wordt er al iets gedaan voor die mantelzorgers die hun dierbare willen zien maar niet mogen? Wanneer ontvangen we beschermingsmiddelen? Wanneer worden we echt gezien als partner in de zorg?

Hoe gaan we om met de emotionele druk die de maatregelen leggen op mantelzorgers en hun dierbaren? Kunnen mantelzorgers op een humane manier afscheid nemen van hun stervende dierbare? Op welke manier moeten ouders van zorgintensieve kinderen zorgen, nu zij geen zorgondersteuning meer krijgen vanwege de richtlijnen van het RIVM? Wat is de oplossing voor het kind wat door zijn stoornis de boel en zijn zusje kort en klein slaat thuis? Veel vragen, maar nog weinig antwoorden.

Kwetsbare groep

We zouden nog even terugkomen op het ene puntje wat nieuw is in de richtlijn. Dat gaat over mantelzorgers die zelf ook tot de kwetsbare groep behoren.
In de richtlijn staat dat dit geen duurzame situatie kan zijn en dat sociale wijkteams, huisartsen en gemeente de vinger aan de pols moeten houden en dat er bijtijds WMO-ondersteuning moet komen. Als de situatie thuis, na alle mogelijke opschaling, niet meer houdbaar is geeft de huisarts een besluit af voor eventuele (tijdelijke) opvang buitenshuis. De huisarts zoekt contact met het regionale coördinatiepunt. Wij zijn benieuwd naar de praktische uitvoering en horen graag jullie ervaringen hierover.

Overige richtlijnen

Naast de richtlijn voor de ondersteuning van mantelzorgers zijn er nog drie andere richtlijnen beschikbaar: huishoudelijke ondersteuning, dagbesteding en hulpmiddelen. Ze geven een leidraad in deze onderwerpen en laten ook mogelijkheden zien om bijvoorbeeld de dagbesteding veilig in te zetten. Naast deze richtlijnen is het van groot belang dat de mantelzorgers gezien en gehoord worden. Wij weten wat nodig is om te kunnen blijven zorgen. Gelukkig zijn onze signalen opgepikt in de Tweede Kamer. Henk Krol van de 50plus partij heeft een motie ingediend om mantelzorgers de beschikking te geven over beschermende middelen. Dit voorstel is unaniem aangenomen. Onze signalen kunnen echt een verschil maken! Dus geef ons input en wij maken er melding van.