Ouderen en zieken hebben problemen met zorg aan huis #langdurige zorg

Wat een naar bericht. Mensen die echt hulp aan huis nodig hebben, krijgen die vaak onvoldoende. Wat is er aan de hand? Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft deze zomer een rapport uitgebracht, met daarin een evaluatie van de langdurige zorg. De stand van zaken na drie jaar ‘nieuw zorgstelsel’, dus. Eindelijk een onafhankelijk onderzoek naar de gevolgen van alle hervormingen en bezuinigingen voor de mensen waar het werkelijk om gaat: mensen die langdurig ziek zijn of een beperking hebben. Hier vallen dus ook veel ouderen onder, die steeds meer ondersteuning aan huis krijgen, omdat ze langer thuis moeten blijven wonen. Dat zijn de nieuwe regels. Hier zijn de belangrijkste bevindingen van het SCP.

Mensen met een langdurige ziekte of een beperking hebben natuurlijk recht op ondersteuning. Vroeger kregen ze die van de rijksoverheid. Sinds drie jaar valt alle langdurige hulp onder de gemeente. Maar waar? Bij welk loket, bij welke ambtenaar moet je hulp aanvragen? Mensen zien door de bomen het bos niet meer. En het wordt nog erger, als mensen verschillende vormen van langdurige zorg nodig hebben. (Bijvoorbeeld een rolstoel, taxivervoer én dagelijkse hulp aan huis.) Daarbij hebben ze vaak ook geen professionele hulp, om al die complexe aanvragen te stroomlijnen of te coördineren.

Het SCP heeft ook onderzocht of er in de afgelopen jaren meer mensen mantelzorger zijn geworden. Dat was namelijk de gedachte achter de grote bezuinigingen en veranderingen: als de overheid het niet meer doet, gaan de mensen zelf vast meer voor elkaar zorgen. Herinner je je die kreet nog: van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij…. Maar zoals de overheid het wenste, is het niet gebeurd. Er zijn niet opeens meer mantelzorgers in Nederland. En er zijn ook niet opeens nog meer vrijwilligers bij gekomen.

Het SCP heeft vastgesteld: Door de grote veranderingen in de zorg, blijven veel ouderen inmiddels inderdaad langer thuis wonen dan voor 2015. Vroeger gingen mensen eerder naar een verzorgingshuis. Maar, zegt het SCP: hun kwaliteit van leven is daardoor niet echt beter geworden, hun zelfredzaamheid is niet toegenomen, en hun deelname aan de maatschappij ook niet.

Langer thuis wonen betekent dus niet: gezellig genieten van je omgeving, goed zorgen voor jezelf, fijn meedoen met allerlei leuke activiteiten in de buurt. Langer thuis wonen betekent: langer wachten op de thuishulp en de thuiszorg, die maar een paar minuten per dag voor je hebben. Langer thuis wonen, dat is vaak eenzaam voor het raam zitten.

Sinds 2015 zijn de gemeentes in Nederland en de zorgverzekeraars verantwoordelijk voor belangrijkste aspecten van de langdurige zorg, zoals maatschappelijke ondersteuning en zorg aan huis. (En bij die verandering “wie gaat erover”, is meteen een bezuiniging van 35% op het gehele zorgbudget uitgevoerd, laten we dat niet vergeten…)

Het SCP heeft nu officieel vastgesteld, dat de kosten voor de langdurige zorg in 2018 minder hard stijgen dan vroeger.

In het rapport staan niet alleen onthutsende resultaten, maar ook aanbevelingen van het SCP hoe het beter kan. Ik noem er twee. Gemeenten moeten duidelijker maken welke hulp ze bieden en waar je die kunt krijgen. En mensen die meerdere soorten ondersteuning nodig hebben, moeten professionele hulp krijgen bij de aanvraag.