skip to Main Content
Altijd Dat Schuldgevoel! #mantelzorg

Altijd dat schuldgevoel! #mantelzorg

Elke keer als ik te druk ben om mijn moeder in het verzorgingshuis te bezoeken voel ik me schuldig omdat ik het gevoel heb dat ik haar verwaarloos. “Ik moet wat andere familie afspraken afzeggen,” zeg ik tegen mezelf. “Dan kan ik haar opzoeken en dan voel ik me vast minder schuldig.” Toen ik dat toen tegen mijn vrouw zei, voelde ik me plotseling schuldig omdat ik haar teleurstel. Ze wijst me er terecht op dat ik mijn moeder zo vaak bezoek vanuit een enorm schuldgevoel. Vervolgens voel ik me schuldig over het feit dat ik me zo schuldig voel!

Lekker neurotisch hè? Helaas is schuldgevoel een emotie die bij mantelzorgers vrijwel altijd aanwezig is om verschillende redenen: om dat wat we niet gedaan hebben voor onze dierbaren. Om wat we wel gedaan hebben maar waarvan we vinden dat het niet voldoende was. Omdat wij nog steeds fysiek en cognitief kunnen functioneren maar zij niet. Een licht schuldgevoel in die zin maakt ons waarschijnlijk gevoeliger en attent. Een zwaar schuldgevoel aan de andere kant kwelt ons en ontneemt ons alle vreugde.

Schuldgevoel gaat vaak vergezeld van andere emoties die ons op de proef stellen. Mantelzorgers die ontzettend kritisch op zichzelf zijn, en niets waarderen van wat ze doen, zijn vatbaarder voor depressie. Voormalige mantelzorgers waarvan de dierbare inmiddels overleden is, treuren en rouwen langer als ze twijfelen aan de zorg die ze gegeven hebben. Schuldgevoel leidt vaak tot verschillende, steeds weer terugkomende cycli: ik voel me schuldig. Dan ben ik boos omdat iets of iemand maakt dat ik me schuldig voel. Vervolgens voel ik me schuldig omdat ik boos was. Dan voel ik me opnieuw schuldig omdat ik me voor de zoveelste keer schuldig voel. Enzovoort.

Hoe kunnen we in het reine komen met schuldgevoel en ons toch trots voelen als hardwerkende, goed bedoelende mantelzorgers?

Streef niet naar een volkomen schuldvrije vorm van mantelzorg. Het gevoel dat we meer voor iemand anders moeten doen en het voortdurend beter moeten doen lijkt ingebouwd te zijn als een overlevingsmechanisme. Schuldgevoel is onderdeel van wie we zijn, dus die tegenstrijdigheid tussen wat je denkt dat je moet doen en wat je wilt en kunt doen, kan altijd wat schuldgevoel opleveren. Als we dat nou eens simpelweg zien als een vaststaand gegeven, dan kunnen we eraan werken om dat gevoel te temperen.

Stap af van het idee dat je anderen redt. Mantelzorgers proberen soms het verdriet, dat ze voelen als ze een familielid zien lijden, weg te wuiven door zichzelf wijs te maken dat zij alle mogelijke steun en soms zelfs een remedie bieden. Als je zo denkt, leg je de lat veel te hoog voor jezelf. We zijn onze dierbaren veel moeite verschuldigd, maar perfecte resultaten zijn vrijwel altijd onmogelijk. Streef niet naar fantastische maar naar realistische doelen.

Zorg dat het evenwicht gehandhaafd blijft. Er zijn maar weinig mensen die slechts één familierol hebben. We zijn kinderen, ouders, broers of zussen, echtgenoten en goeie vrienden in talloze liefdevolle relaties. Op bepaalde momenten in ons leven moeten we veel meer energie steken in één bepaald persoon, maar we moeten ook dan nog steeds onze sociale contacten onderhouden. En hoewel even pauze nemen tijdens het mantelzorgen tot een schuldgevoel kan leiden, zijn deze pauzes noodzakelijk voor je eigen emotionele gezondheid.

Tolereer tweeslachtigheid. Sommige mantelzorgers voelen zich schuldig, boos en zijn vol zelfkritiek als ze hun eigen manier van mantelzorgen in twijfel trekken. Het is alsof we denken dat als we tegen een bepaald aspect van de mantelzorg opzien, dat meteen betekent dat we niet meer om die persoon geven. Maar het hebben van negatieve gevoelens maakt deel uit van een normaal gezinsleven. In de jaren voordat ouderdom en ziekte optraden irriteerden onze familieleden zich waarschijnlijk ook af en toe aan elkaar of aan ons, maar zonder zoveel zelfkritiek. Het mantelzorgen maakt ons geen engeltjes. We zijn en blijven diezelfde humeurige mensen.

Zoek andere beweegredenen. Schuldgevoel maakt dat we af en toe dingen doen die we eigenlijk echt niet willen doen. Dan worden we soms zelfs haatdragend. Het is beter voor ons om vanuit nobelere impulsen te handelen — zorg willen bieden omdat we het belangrijk vinden of omdat we ons er goed bij voelen. Dat was wat mijn vrouw aan mij duidelijk probeerde te maken. Ik moet mijn moeder niet zo vaak en op de meest vreemde tijden bezoeken omdat ik me anders schuldig voel. De waarheid is dat ik haar echt graag wil zien, en daarom ga ik proberen om mijn schema aan te passen. Ik maak tijd, zodat ik mijn moeder bezoek wanneer ik het wil en als het uitkomt, maar niet meer vanuit een schuldgevoel.

Door Barry J. Jacobs voor www.aarp.org

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Teken de petitieOverheid, praat MET mantelzorgers en NIET OVER mantelzorgers
Tekenen
Back To Top
X