Wanneer het systeem je laat opgroeien
Voor veel jonge mantelzorgers begint volwassenheid niet met een diploma, een eerste baan of een eigen huis, maar met een diagnose van een ouder. Niet met een klap, maar met een verschuiving. Een verandering die stilletjes bepaalt waar tijd, aandacht en energie naartoe gaan.
Terwijl leeftijdgenoten reizen, kiezen, ontdekken en plannen maken, maken jonge mantelzorgers schema’s. Voor medicatie. Voor afspraken. Voor beschikbaarheid. Ze worden verantwoordelijk op een leeftijd waarop anderen nog oefenen met verantwoordelijkheid.
Jonge mantelzorgers staan structureel tussen wal en schip. Te jong om als volwaardige mantelzorger gezien te worden. Te oud om dezelfde bescherming te krijgen als kinderen. Flexibiliteit wordt als vanzelfsprekend verondersteld, alsof draagkracht geen grenzen kent.
Verantwoordelijkheid komt vaak samen met schuldgevoel. Schuld wanneer zij er niet kunnen zijn. Schuld wanneer zij wél aanwezig zijn maar daardoor studiekansen, werkmomenten of sociale contacten missen. Het is geen balansvraagstuk, maar een overlevingsstrategie.
En ondertussen blijft de maatschappij vooral kijken naar oudere mantelzorgers, terwijl een groeiende groep jongeren in stilte hun toekomstplannen verschuift om de zorg passend te krijgen.
Hoeveel jonge levens moeten eerst worden aangepast voordat we deze verantwoordelijkheid eindelijk serieus nemen?
Meer lezen
Dit onderschrijf ik helemaal. Ruim 50 jaar geleden was ik al mantelzorger voor beide ouders. Mijn ouders hadden een melkveehouderij. Mijn vader was hartpatiënt en toen ik 17 jaar was kreeg mijn moeder de eerste keer kanker. Ik stond op het punt te starten met mijn hbo Voeding en Diëtetiek. Met een beurs en renteloze lening. Niemand dacht er over na wat het voor mij betekende. Ik deed het huishouden en hielp mee in het bedrijf. En , oh ja, daarnaast deed ik mijn studie. Niemand realiseerde zich wat het voor mij betekende. Wel wat het was voor mijn 2 jaar jongere broer. Die moest ook meehelpen in het bedrijf. Niet in het huishouden. Dat was vrouwenwerk en eigenlijk werd dat niet als werk gezien. Mijn ouders verkochten het bedrijf en verhuisden ruim nadat ik mijn opleiding had afgerond naar een burgermanshuis. Toen ik twee jaar na het afronden van mijn opleiding een baan kreeg aan de andere kant van het land en een van mijn broers (en zijn vrouw) vaker moesten helpen bij mijn ouders en ik op een gegeven moment ook telefoon had (in de jaren 80) belde hij me op of ik niet weer naar het Noorden kon solliciteren. Dan zou ik namelijk dichterbij hen wonen en mijn ouders vaker kunnen helpen en ook eens op hun kinderen passen. Je begrijpt daarbij daarvoor bedankte.
Ik heb nog wel eens geprobeerd het gesprek over deze tijd aan te gaan met mijn broers om eens na te gaan hoe zij zich deze tijd met alle angst van mijn ouders, hun ziekten, de weinige begeleiding van toen herinneren. In eerste instantie werd het feit dat mijn moeder kanker had ontkend, daarna kwam het verhaal dat er gezinszorg was geweest. En uiteindelijk één van de broers die eigenlijk vlot toegaf dat het voor mij best een heftige tijd geweest moet zijn omdat ik er thuis altijd bij was. De overige drie broers hebben er geen actieve herinneringen aan, want ze zaten net in de kleine kinderen… en als je geen kinderen hebt heb je toch alle tijd?
Nee, het zelfreinigend huis, zelfreinigende kleding en zelfuitvoerende administratie bestond toen niet en nog steeds niet.
Ik heb me niet gezien en gehoord gevoeld.
Het verschijnsel “jonge mantelzorgers” is dus niet nieuw, maar wordt na ruim 50 jaar nodig steeds niet gezien. Ongelofelijk en onbegrijpelijk. Ik hoop dat dit nu eens stopt voor jonge mantelzorgers