Veel voorkomende gevolgen van mantelzorg: -8- Anticiperende rouw

Mantelzorg is een politieke keuze als gevolg van de stijgende kosten van de gezondheidszorg. Maar werkt het echt zo, of zien de politiek en beleidsmakers het grotere plaatje echt niet? Als mantelzorgexperts durven wij inmiddels wel te stellen dat hoe langer en intensievere we mantelzorg aan onze dierbaren moeten bieden, hoe hoger de gezondheidszorgkosten uiteindelijk zullen uitpakken. We krijgen namelijk schaduwpatiënten achter de patiënten. Vergeet niet dat mantelzorg in veel gevallen veel meer is dan gebruikelijke zorg voor je kind, partner, ouders of een andere dierbare.

Mantelzorg is vaak een langdurige verantwoordelijkheid die zich uitstrekt over een aanzienlijke periode, soms zelfs voor de rest van het leven van de mantelzorger en zijn/haar dierbare. Als mantelzorgveteraan hierop terugkijkend kan ik beamen dat dit met name mentaal enorm veel van de mantelzorger kan vragen. Je ziet je dierbare in gezondheid achteruitgaan en je weet dat er op een dag een einde aan je “zorgen voor” zal komen. Dit besef kan bij de mantelzorger gevoelens, behorend bij rouwen, doen ontstaan. Rouw bij leven…

Vandaag deel 8 van de serie die wij schrijven bij Mantelzorgelijk “Veel voorkomende gevolgen van mantelzorg” Anticiperende rouw

Anticiperende rouw verwijst naar het rouwproces dat begint vóór het overlijden van een dierbare, meestal wanneer iemand zich bewust wordt van het naderende verlies. In tegenstelling tot rouw zoals we die beleven ná het overlijden van een dierbare, begint anticiperende rouw vaak al wanneer deze nog leeft maar door veroudering, aandoeningen of onvoorziene omstandigheden zoals een ongeval of plotselinge ziekte steeds meer in moet leveren in gezondheid en functioneren. Voor de mantelzorger kan dit leiden tot langdurig en meer zorgverantwoordelijkheden, of beter gezegd “zal dit leiden tot …” gezien de huidige omstandigheden binnen ons zorgsysteem waarin er onvoldoende formele zorgondersteuning beschikbaar is.

Uit eigen ervaring heb ik van jaren intensief zorgen zeker de laatste twee jaar gerouwd bij leven, deze periode heb ik persoonlijk zwaarder beleefd dan het daadwerkelijk rouwen na het verlies van mijn dierbare. Om hiervoor begrip en goede ondersteuning te verkrijgen voor de mantelzorger van nu hier enkele voorbeelden van gevoelens die de mantelzorger kan ervaren bij anticiperende rouw:

Verdriet en rouw: Mantelzorgers kunnen gevoelens van verdriet, verlies en rouw voorafgaand aan het overlijden van hun dierbare ervaren. Dit kan zich uiten in huilen, somberheid en gevoelens van verlies.

Angst en bezorgdheid: Mantelzorgers kunnen angstig zijn over de toekomst en bezorgdheid ervaren over hoe ze zullen omgaan met het verlies wanneer het plaatsvindt. Ze kunnen zich zorgen maken over de gezondheid en het welzijn van de persoon voor wie ze zorgen, evenals over de impact van het verlies op henzelf en op andere familieleden.

Gevoelens van ambivalentie: Anticiperende rouw kan gepaard gaan met tegenstrijdige gevoelens, zoals het verlangen naar genezing en het verlangen naar verlichting van het lijden van de geliefde, terwijl men tegelijkertijd het verdriet om het aanstaande verlies ervaart.

Schuldgevoel: Mantelzorgers kunnen zich schuldig voelen over hun gevoelens van verdriet en verlies, vooral als ze zich bezighouden met praktische zaken zoals het regelen van medische zorg of het organiseren van financiën. Ze kunnen zich schuldig voelen over het ervaren van verdriet terwijl de persoon voor wie ze zorgen nog leeft.

Stress en overbelasting: Anticiperend rouwen kan leiden tot verhoogde stress en emotionele belasting voor mantelzorgers, die zich mogelijk overweldigd voelen door de verantwoordelijkheid voor de zorg en de behoeften van hun geliefde.

Veranderingen in de relatie: Anticiperend rouwen kan ook leiden tot veranderingen in de relatie tussen de mantelzorger en de persoon voor wie ze zorgen. Mantelzorgers kunnen zich terugtrekken of afstandelijk worden als ze worstelen met hun eigen emoties, terwijl de persoon voor wie ze zorgen mogelijk reageert op de veranderingen in hun gezondheidstoestand.

Het volhouden tijdens een langdurige periode van anticiperend verdriet vereist veerkracht, zelfzorg en ondersteuning. Hier zijn enkele strategieën die kunnen helpen:

1. Zelfzorg prioriteren: Zorg goed voor jezelf door voldoende rust te nemen, gezond te eten, regelmatig te bewegen en tijd te nemen voor ontspanning en plezier. Het is belangrijk om je fysieke en mentale welzijn te beschermen, zelfs als je bezig bent met zorgen voor een ander.
2. Stressmanagementtechnieken: Leer en gebruik stressmanagementtechnieken zoals diepe ademhaling, meditatie, yoga of progressieve spierontspanning om stress te verminderen en emotionele veerkracht op te bouwen.
3. Accepteer hulp: Wees niet bang om hulp te vragen en accepteer de steun die wordt aangeboden door vrienden, familieleden of professionele zorgverleners. Het is belangrijk om niet alles alleen te willen doen en om de last te delen.
4. Zoek afleiding: Zoek afleiding in activiteiten die je leuk vindt en die je geest bezighouden. Dit kan variëren van het lezen van een boek tot het luisteren naar muziek, het kijken naar films of het beoefenen van hobby’s.
5. Praat over je gevoelens: Praat openlijk over je gevoelens van anticiperend verdriet met vrienden, familie, lotgenoten of een professionele hulpverlener. Het delen van je emoties kan helpen om ze te verlichten en om steun te ontvangen.
6. Stel realistische verwachtingen: Wees realistisch over wat je kunt bereiken en stel haalbare doelen voor jezelf. Het is belangrijk om niet te veel van jezelf te eisen en om jezelf niet te veroordelen als je niet alles perfect kunt doen.
7. Vind betekenis: Probeer betekenis te vinden in de zorg die je verleent en in de tijd die je doorbrengt met je dierbare. Dit kan helpen om een gevoel van doel en voldoening te behouden, zelfs tijdens moeilijke tijden.

Het is belangrijk om te onthouden dat het normaal is om ups en downs te ervaren tijdens een langdurige periode van anticiperend verdriet. Wees geduldig en mild voor jezelf terwijl je door deze uitdagende tijd navigeert.

Toegang tot informatie en hulpbronnen: ZORGVERZEKERAARS kunnen informatie verstrekken over dekking voor zorgdiensten en vergoedingen voor mantelzorgers.

GEMEENTEN kunnen informatie verstrekken over beschikbare ondersteuningsdiensten, zoals respijtzorg, praktische hulp, en ondersteuningsgroepen voor mantelzorgers. Zij zouden hierbij kunnen overwegen om hun mantelzorgers een vriendschap aan te bieden bij Stichting Mantelzorgelijk, HET platform voor en door mantelzorgers. Lotgenoten houden elkaar overeind, daar ben ik heilig van overtuigd!