Deel 1 – Mantelzorg stopt niet bij de voordeur

De gevolgen van samenwonen reiken verder dan je misschien denkt..

Naar aanleiding van een nieuwsbericht over de gevolgen van samenwonen voor mantelzorgers, moest ik terugdenken aan mijn eigen situatie. Niet omdat mijn verhaal uniek is, maar juist omdat ik vrees dat veel mantelzorgers zich niet bewust zijn van de eventuele gevolgen die samenwonen met een zorgvrager kan hebben. Daarom deel ik mijn verhaal.

Toen mijn moeder overleed, stond ik voor een keuze die eigenlijk geen keuze was

Ik was net 50 geworden en had een eigen huurwoning, een baan en mijn eigen leven. Maar mijn vader kon niet alleen achterblijven. Zijn zorg hield niet op na de avondmaaltijd; ook ’s nachts had hij steeds vaker hulp nodig. De thuiszorg gaf aan dat zij de zorg niet konden waarborgen en een Wlz indicatie was er niet.

Dus besloot ik mijn woning op te geven en officieel bij mijn vader in te trekken. Niet dat dat nou mijn wens was om op mijn leeftijd weer “thuis” te gaan wonen maar omdat ik geen andere mogelijkheid zag.

Ik was minder gaan werken en mijn eigen huurhuis leverde ik in. Mijn vader en ik voerden samen een huishouden en vanzelfsprekend droeg ik bij aan de kosten. Op dat moment denk je niet aan wet- en regelgeving. Je denkt aan degene die jouw hulp nodig heeft. Tenminste, zo verging het mij… Achteraf had ik misschien óók beter naar de regels moeten kijken.

Want mantelzorg stopt niet bij de voordeur. De gevolgen van samenwonen namelijk ook niet.

Veel mantelzorgers realiseren zich niet dat de keuze om te gaan samenwonen verstrekkende gevolgen kan hebben. Niet alleen financieel, maar ook je werk, pensioen, toeslagen, huurrecht en uiteindelijk zelfs voor je eigen woonzekerheid.

Ik wist dat ik geen medehuurder kon worden, mocht er wel wonen maar alleen op adres. Natuurlijk heb ik dat geprobeerd te regelen, maar het lukte niet. Toch bleef één vraag steeds terugkomen:

Welke keuze had ik eigenlijk?

Na lange jaren voor mijn vader te hebben gezorgd, overleed hij. En terwijl ik midden in mijn verdriet zat kreeg ik te maken met een nieuwe werkelijkheid. Ik moest de woning verlaten. Er kwam geen urgentieverklaring, geen begrip voor de situatie waarin ik terecht was gekomen en geen vangnet voor iemand die jarenlang mantelzorg had verleend. Ineens dreigde ik niet alleen mijn vader te verliezen, maar ook mijn thuis.

Gelukkig liep het uiteindelijk anders. Dankzij de steun hier, vanuit Mantelzorgelijk, en een bijzondere samenloop van omstandigheden, kreeg ik na drie maanden de kans om een appartement te bezichtigen. Dat werd mijn nieuwe thuis. Maar ik besef mij heel goed dat dit ook anders had kunnen aflopen.

Mijn verhaal staat niet op zichzelf

Er zijn partners die gaan samenwonen om voor elkaar te zorgen. Kinderen die niet het ouderlijk huis kunnen verlaten of opnieuw weer intrekken. Ouders die hun volwassen kind met een zorgvraag in huis nemen. Broers, zussen, familieleden of vrienden die besluiten één huishouden te vormen omdat de zorg daarom vraagt. Zij doen dat niet omdat het financieel aantrekkelijk is. Zij doen het uit liefde, betrokkenheid en verantwoordelijkheid. En steeds vaker uit noodzaak ook.

Juist daarom vind ik dat we als samenleving beter moeten nadenken over de gevolgen van die keuze. We vragen steeds vaker aan mantelzorgers om een grotere rol te spelen. Mensen moeten langer thuis blijven wonen. Professionele zorg staat onder druk en mantelzorg is onmisbaar geworden.

Maar als we verwachten dat mensen hun leven aanpassen om voor een ander te zorgen, dan moeten de regels ook meebewegen. Zorg dat mantelzorgers vooraf goed worden geïnformeerd over de gevolgen van samenwonen. Kijk opnieuw naar regels rondom wonen, huurrecht, toeslagen, uitkeringen en bestaanszekerheid. Zorg ervoor dat iemand die uit liefde en verantwoordelijkheid voor een ander kiest, niet later zelf in de problemen komt.

Want wie zijn eigen leven aanpast om voor een ander te gaan zorgen, verdient geen extra zorgen door regels die niet met de praktijk meebewegen.