Vakantie als mantelzorger: makkelijker gezegd dan gedaan

De zomervakantie staat voor veel mensen gelijk aan ontspanning, vrijheid en even afstand nemen van de dagelijkse verplichtingen. Sociale media vullen zich met foto’s van campings, verre reizen en dagen zonder planning.

Voor veel mantelzorgers ziet die werkelijkheid er heel anders uit…

Regelmatig verschijnen er artikelen met tips over mantelzorg en vakantie. Vaak gaat het over het tijdig regelen van vervangende zorg, het inschakelen van familie of het gebruikmaken van respijtzorg. Goedbedoelde adviezen, maar voor veel mantelzorgers voelt de werkelijkheid een stuk minder eenvoudig.

Want wat als er niemand is die jouw zorgtaken kan overnemen?

Wat als de zorg die jij verleent niet stopt om vijf uur ’s middags, maar ook ’s nachts doorgaat? Wat als degene voor wie je zorgt afhankelijk is van jouw aanwezigheid, jouw kennis en jouw vertrouwde ondersteuning?

Tijdens mijn eigen jaren als mantelzorger ben ik niet meer zelf op vakantie geweest. Niet omdat ik dat niet wilde, maar omdat het simpelweg geen realistische optie was. In vakantieperiodes werd de thuiszorg regelmatig afgeschaald. Zorgverleners hebben vanzelfsprekend ook recht op vakantie, maar voor mantelzorgers betekent dat vaak dat er juist méér op hun schouders terechtkomt.

De mensen om je heen zijn in de zomer vaak zelf weg. Familieleden vertrekken met hun gezin, buren gaan op reis en de vaste hulp valt tijdelijk weg. Juist in de periode waarin anderen uitrusten, neemt de druk voor veel mantelzorgers toe.

Respijt/logeerzorg

En dan is er nog de hardnekkige gedachte dat respijtzorg of logeerzorg altijd een oplossing biedt. Natuurlijk zijn deze voorzieningen ontzettend waardevol, maar de praktijk is vaak weerbarstig. Beschikbaarheid is beperkt, wachtlijsten zijn niet ongewoon en niet iedere zorgsituatie past binnen de mogelijkheden die worden aangeboden.

De zorgzwaarte, medische behoeften of complexe ondersteuning maken dat vervanging niet altijd haalbaar is. Soms voelt het alsof er op papier veel geregeld kan worden, terwijl de praktijk iets heel anders laat zien.

Dat geldt niet alleen voor partners die voor elkaar zorgen of volwassen kinderen die voor hun ouders klaarstaan. Denk ook aan ouders die dag en nacht zorgen voor een kind met een ernstige beperking. Voor hen is een vakantie vaak geen kwestie van plannen maken, maar van hopen dat er ergens passende ondersteuning beschikbaar komt.

Rust in mijn hoofd

Wat mij achteraf het meest is bijgebleven, is dat mijn idee van vakantie in die jaren volledig veranderde. Ik werkte parttime naast de zorg voor mijn vader. Wanneer ik twee weken vakantie had van mijn werk, voelde dat bijna als een luxe. Niet omdat ik op reis ging of de zorg even kon loslaten, maar omdat één van de vele verantwoordelijkheden tijdelijk wegviel.

De zorg ging gewoon door. De verantwoordelijkheid bleef. Maar het feit dat ik niet ook nog rekening hoefde te houden met werk, gaf rust in mijn hoofd. Tegelijkertijd zat er iets verdrietigs in dat gevoel. Terwijl anderen hun koffers pakten en eropuit trokken, bleef mijn wereld grotendeels hetzelfde. Er was rust, maar soms ook een gevoel van eenzaamheid.

Misschien is dat wel wat veel mantelzorgers herkennen. Dat hun definitie van vakantie langzaam verandert. Dat het niet meer gaat om verre bestemmingen of wekenlang niets hoeven, maar om een paar dagen minder druk, een lege agenda of simpelweg één zorg minder om aan te denken.

Toch betekent dit niet dat mantelzorgers geen behoefte hebben aan rust. Integendeel.

Juist degenen die voortdurend klaarstaan voor een ander hebben momenten nodig waarop ze zelf kunnen opladen. Alleen hoeft die rust niet altijd een vakantie naar het buitenland te zijn. Soms zit het in een paar uur zonder zorgen, een middag waarin iemand anders de verantwoordelijkheid draagt of simpelweg de erkenning dat je situatie ingewikkeld is.

Misschien is dat wel wat mantelzorgers het meest nodig hebben: niet nog een lijst met goedbedoelde tips, maar begrip voor de realiteit waarin zij leven. Voor de één is een vakantie misschien haalbaar, voor de ander niet. En beide verhalen verdienen het om gehoord te worden.

Want voor veel mantelzorgers is vakantie geen bestemming. Het is iets waar je naar verlangt, terwijl de zorg gewoon doorgaat.

En nu ben ik benieuwd naar jouw verhaal

Hoe ziet de zomervakantie er voor jou uit als mantelzorger? Kun je echt even opladen of gaat de zorg gewoon door? Heb je misschien tips, ervaringen of kleine momenten van rust die voor jou het verschil maken?

Deel ze gerust hieronder. Misschien kunnen we elkaar helpen met ideeën, maar vooral met een stukje herkenning.