Van Rijn in Volkskrant-interview: ‘Er zullen altijd gevallen zijn dat het niet precies loopt zoals het bedoeld is.’

De hele voorpagina wijdde de Volkskrant vandaag aan de PGB-perikelen. Daarnaast een reportage over gedupeerde PGB-ontvangers met een sterke analyse van een boekhouder die niet alleen 60 PGB-ontvangende klanten heeft, maar ook zelf een PGB krijgt. En op de pagina daarnaast: een interview met staatssecretaris Martin van Rijn. Morgen staat hij voor de zesde keer in de Tweede Kamer om uit te leggen welke fouten bij de invoering zijn opgelost, welke nog niet. Gijs Herderscheê schreef het onderstaande stuk. 

Hij ‘baalt’ er enorm van, van de problemen met de nieuwe toekenning en uitbetaling van persoonsgebonden budgetten. Hij heeft al herhaaldelijk zijn excuses aangeboden voor de gang van zaken, aan mensen die met pgb’s zelf hun zorg regelen en zorginstellingen die met pgb’s zorg bieden.
Maar er klinkt ook ongeduld en frustratie door bij Martin van Rijn. Want balen en excuses lossen in zijn ogen niets op. ‘Het moet gewoon goed lopen.’

Sinds 1 januari zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle jeugdzorg en zorg voor alle thuiswonende hulpbehoevenden

Van Rijn is als staatssecretaris van Volksgezondheid verantwoordelijk voor de pgb’s, een onderdeel van de grote zorghervormingen die hij doorvoert. Sinds 1 januari zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle jeugdzorg en zorg voor alle thuiswonende hulpbehoevenden. Wie aanspraak kan maken op deze zorg, kan ook kiezen voor een pgb om de zorg zelf te regelen. Zo’n pgb kan dan bij de gemeente worden aangevraagd, die het moet goedkeuren en naar de betaalfabriek SVB moet doorsturen. Ook aan de zorgverzekeraar kan een pgb worden gevraagd, als bijvoorbeeld recht is op thuisverpleging. En wie aanspraak kan maken op verpleging of verzorging in een zorginstelling, kan kiezen voor een pgb en dat aanvragen bij een zorgkantoor. Vier zorgwetten met pgb’s met verschillende loketten. Het resulteerde in een chaos bij de SVB met geen of erg late uitbetalingen.
Maandag moest Van Rijn de Tweede Kamer laten weten of de pgb’s nu tijdig worden uitbetaald. De Kamer had geëist dat het bijna vijf maanden na de invoering goed loopt. Woensdag debatteert de Kamer voor de zesde keer met Van Rijn over de pgb’s.

Het is nog niet op orde. U meldt tijdige uitbetaling van maar 95 procent van de pgb’s.

Ik ben blij dat de pgb¿s een wettelijk recht zijn geworden in de vier zorgwetten. Dat is een groot goed

‘Er is ongelooflijk hard gewerkt door de SVB om de betalingen tijdig te doen, binnen tien dagen, en om de voorraden weg te werken. Honderd procent tijdige betalingen zullen we nooit halen. Er is met meer dan 250 duizend betalingen altijd wel ergens gedoe omdat er iets niet volledig is of niet klopt. Dan duurt het iets langer. 95 procent binnen 10 dagen betaald, een sterk verminderde werkvoorraad, spoedbetalingen binnen drie dagen en veel betere bereikbaarheid van de SVB zijn goede resultaten.’

Alle noodmaatregelen kosten 19 miljoen euro extra. Hebt u het in eerste instantie op een koopje willen doen en is goedkoop nu duurkoop?

‘Nieuwe uitvoering kost meer geld. We moeten ook nadenken over verbetering van het computersysteem.’

Er gaapt een kloof tussen de beleving van de pgb-aanvrager en de bureaucratie. U zegt dat de betalingen nu op schema liggen. Maar de burger, zorgverleners en zorginstellingen die van het pgb-geld afhankelijk zijn, kampen met problemen. Hoe kan dat?

‘Niet alle betalingen gaan op tijd. Soms moeten dingen uitgezocht of moeten gegevens aangepast. Gemeenten zijn nu op het spoor gezet dat snel te doen als dat nodig is. Er zullen altijd gevallen zijn dat het niet precies loopt zoals het bedoeld is omdat het om individuele gevallen en zorg aan individuen gaat.’

Waren gemeenten wel goed voorbereid, wisten ze wel wat komen ging? Blijven daar geen pgb-aanvragen liggen omdat ambtenaren niet weten wat ze ermee moeten?

Ik betreur deze gang van zaken zeer en ik heb mijn excuses aangeboden

‘Dat kan voorkomen. Het is een grote verandering die inwerktijd vergt. Overigens wordt nu al weken toch uitbetaald, ook als de gemeente de aanvraag nog niet heeft goedgekeurd. Er is een spoedloket bij de SVB en dat blijft voorlopig nog open om binnen drie dagen noodbetalingen te doen aan mensen en instellingen die in problemen zitten. Dat wordt dan later verrekend als de pgb-aanvraag is goedgekeurd.’

Wat verwijt u zichzelf?

‘Ik heb al eerder gezegd dat ik hier enorm van baal, ik betreur deze gang van zaken zeer en ik heb mijn excuses aangeboden.’

Waren de veranderingen niet te veel van het goede, voor de gemeenten, de SVB en de burgers?

‘Ik ben blij dat de pgb’s een wettelijk recht zijn geworden in de vier zorgwetten – voor de jeugd, voor de zorg thuis, voor instellingszorg en in de zorgverzekering. Dat is een groot goed. Als het goed is, is dit systeem minder fraudegevoelig dan het oude. In deze opzet zijn ook gemeenten verantwoordelijk voor pgb’s. Dat wisten ze. Had dat anders gekund? Nou, dan waren bijvoorbeeld de zorgkantoren verantwoordelijk geworden voor de pgb-toekenning door zo’n vierhonderd gemeenten. Dat was niet echt een optie.’

Krijgen mensen en instellingen die de late betalingen in financiële problemen zijn gekomen schadevergoeding?

‘Als er echt schade is geleden door te late betalingen – daar kijken we naar.’

Bron: de Volkskrant