Mantelzorg als rekeneenheid of als levenslijn?

De overheid erkent eindelijk wat mantelzorgers al jaren ervaren: dat beleid soms juist in de weg zit in plaats van helpt. In een nieuwe maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) over de AOW laat onderzoeksbureau Ecorys zien dat het huidige partnerbegrip in de AOW ouderen kan belemmeren om samen te wonen of voor elkaar te zorgen.

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schrijft in haar begeleidende brief aan de Tweede Kamer dat aanpassing van dat partnerbegrip zou kunnen leiden tot meer samenwonende ouderen, minder eenzaamheid en — jawel — meer mantelzorg.

Lees de Kamerbrief en het rapport hier:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/10/06/kamerbrief-aanbieding-maatschappelijke-kosten-batenanalyse-aow-en-impactanalyse-objectief-partnerbegrip-aow

Mantelzorg als maatschappelijke baat

Volgens de berekeningen zou versoepeling van het partnerbegrip jaarlijks leiden tot duizenden extra ouderen die samen gaan wonen. Dat levert de samenleving niet alleen extra woningen op, maar ook een flinke ‘batenpost’ aan mantelzorg — tussen de €100 en €200 miljoen in de periode 2028–2060.

Mooi, zou je denken. Beleid dat mantelzorg eindelijk ziet als waardevol. Maar achter die cijfers schuilt een pijnlijke realiteit: mantelzorg wordt hier voornamelijk als economische winst beschouwd. Alsof het gaat om een rekensom, niet om een menselijke relatie.

Wat het in de praktijk betekent

Het huidige AOW-systeem maakt onderscheid tussen alleenstaanden (70%) en gehuwden/samenwonenden (50%). Wie bij een ouder, broer, zus of vriend(in) intrekt om te zorgen, kan daardoor honderden euro’s per maand verliezen. De MKBA laat zien dat dit een reële drempel vormt: mensen willen wel zorgen, maar kunnen het zich simpelweg niet permitteren.

Het voorgestelde objectieve partnerbegrip moet die drempel wegnemen. Er wordt dan niet langer gekeken naar persoonlijke relaties ‘achter de voordeur’, maar naar objectieve gegevens — zoals een samenlevingscontract, gedeeld eigendom of gezamenlijke kinderen. Samenwonen om voor elkaar te zorgen zou dan geen financiële straf meer betekenen.

Mantelzorg als menselijke waarde

Voor Mantelzorgelijk is dit een stap in de goede richting — maar nog lang niet genoeg. Want mantelzorg is geen beleidsinstrument om het woningtekort op te lossen of zorgkosten te drukken. Mantelzorg is de onzichtbare ruggengraat van onze samenleving: liefde, loyaliteit en verantwoordelijkheid in de praktijk.

Wie die zorg wil stimuleren, moet méér doen dan regels vereenvoudigen. Er is structurele ondersteuning nodig: tijd, respijtzorg, inkomensbescherming en erkenning.

Onze oproep

Als we mantelzorg écht willen waarderen, moet beleid niet alleen rekenen in euro’s, maar luisteren naar verhalen van mensen. Want achter elke ‘maatschappelijke baat’ schuilt een mens die zorgt, vaak met alles wat hij of zij heeft.

Lees het volledige rapport hier:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2025/07/31/mkba-aow-wonen-en-zorg-eindrapport