Je kunt tussen de mensen staan en je toch alleen voelen

Deze week is het de Week tegen Eenzaamheid. Dat we daar een hele week voor nodig hebben, vind ik eigenlijk al veelzeggend.Want eenzaamheid is overal. Alleen zie je het lang niet altijd.

We denken bij eenzaamheid nog vaak aan iemand die alleen thuis zit. Aan een lege stoel, weinig bezoek, niemand om mee te praten.Maar zo eenvoudig is het niet. Je kunt een partner hebben. Kinderen. Collega’s. Buren. Een volle telefoon. Een agenda waarin nauwelijks nog een gaatje zit. En je toch ontzettend alleen voelen.

Ik kom het in mijn werk voortdurend tegen.

Mensen die midden in het leven staan, maar het gevoel hebben dat niemand werkelijk ziet wat er in dat leven gebeurt. Mensen die gesprekken voeren, maar niet vertellen hoe het écht met hen gaat. Mensen die altijd degene zijn die regelt, luistert, opvangt en doorgaat. En die ergens onderweg zelf een beetje uit beeld zijn geraakt.

Misschien is dat wel een van de pijnlijkste kanten van eenzaamheid: dat het aan de buitenkant helemaal niet zichtbaar hoeft te zijn.

Soms ontstaat het ook heel langzaam. Je zegt een paar keer een afspraak af. Je hebt even geen energie om terug te bellen. Je leven past niet meer zo gemakkelijk bij dat van anderen. Mensen willen je niet lastigvallen en vragen je daarom maar niet meer mee. Iedereen bedoelt het waarschijnlijk goed. Tot je op een dag merkt dat jouw wereld kleiner is geworden.

En er is nog een vorm. Dat je wél tussen mensen bent, maar je niet begrepen voelt. Dat iemand vraagt hoe het gaat en je automatisch zegt: goed hoor. Omdat het echte antwoord te ingewikkeld is. Omdat je geen zin hebt om weer alles uit te leggen. Of omdat je inmiddels zelf niet eens meer weet waar je moet beginnen.

Juist daarom vind ik aandacht voor eenzaamheid belangrijk. Niet omdat we deze week allemaal ineens iemand moeten bellen en daarna kunnen zeggen dat we ons steentje hebben bijgedragen. Maar omdat we beter moeten leren kijken. Naar degene die altijd sterk lijkt. Naar degene die steeds afzegt. Naar degene die nooit om hulp vraagt. Naar degene bij wie het huis vol is, maar die zich toch alleen voelt.

En misschien ook iets beter naar elkaar.

Niet meteen met een oplossing. Niet met: Je moet er eens uit. Niet met: Je moet gewoon wat meer mensen opzoeken. Maar soms simpelweg door te vragen:

‘Hoe is het eigenlijk écht met jou?’

En vervolgens lang genoeg stil te zijn om het antwoord te horen.

Deze week staan we bij Mantelzorgelijk stil bij eenzaamheid. Natuurlijk vooral bij wat dit betekent voor mantelzorgers. Want juist daar bestaat een merkwaardige tegenstelling: je kunt bijna voortdurend voor iemand zorgen en je tegelijkertijd ontzettend alleen voelen. De campagnehandleiding verwoordt die kern ook zo: nabijheid betekent niet automatisch verbondenheid.

Daar gaan we deze week over praten. Niet om mensen te repareren. Maar om iets zichtbaar te maken wat te vaak onzichtbaar blijft.

Want misschien begint iets tegen eenzaamheid doen wel met eindelijk zien dat iemand zich alleen voelt.