En dan zijn er ook nog al die gevoelens…

Over mantelzorg wordt vaak gesproken alsof het vooral een kwestie is van tijd, energie en organiseren. Afspraken regelen, medicijnen ophalen, meegaan naar het ziekenhuis, instanties bellen, formulieren invullen en ondertussen proberen je eigen leven draaiende te houden. Het is veel, soms zelfs veel te veel. Maar waar bijna niemand het over heeft, is wat er ondertussen allemaal in je hoofd en je hart gebeurt.

Want mantelzorg is niet alleen zorgen. Het is ook voortdurend voelen.

Je kunt ’s morgens wakker worden met angst voor wat de dag gaat brengen en een uur later boos zijn omdat degene voor wie je zorgt niet wil meewerken. Vervolgens voel je je schuldig over die boosheid. Want die ander kan er toch ook niets aan doen? Je neemt je voor geduldiger te zijn, maar aan het einde van de middag is er alweer iets gebeurd waardoor je uit je slof schiet. En ’s avonds, als eindelijk alles rustig is, lig je in bed en verwijt je jezelf dat je niet wat liever bent geweest.

Morgen doe je het beter, beloof je jezelf.

En morgen begint het gewoon opnieuw.

Soms ben je jaloers. Op mensen die spontaan een weekend weggaan, zonder eerst drie noodscenario’s te bedenken. Op vrienden die klagen over een drukke werkweek en vervolgens vertellen dat ze heerlijk twee dagen niets hebben gedaan. Je gunt het ze oprecht, maar ergens steekt het. Omdat je zelf niet eens meer weet hoe het voelt om nergens verantwoordelijk voor te zijn.

En dan schaam je je weer voor die jaloezie.

Er is ook verdriet. Niet alleen om wat iemand overkomt, maar om alles wat langzaam verdwijnt. De gesprekken die niet meer hetzelfde zijn. De plannen die je samen had. De vanzelfsprekendheid van een relatie waarin je allebei op elkaar kon leunen. Soms mis je iemand die gewoon naast je zit. En probeer dat gevoel maar eens uit te leggen aan iemand die vraagt hoe het met jullie gaat.

Je antwoordt meestal dat het wel gaat.

Want waar moet je beginnen?

Misschien is de machteloosheid nog wel het moeilijkst. Je kunt alles regelen, overal achteraan bellen, onderzoeken lezen, moeilijke gesprekken voeren en jezelf volledig wegcijferen. Maar je kunt niet alles oplossen. Je kunt iemand niet beter maken door harder je best te doen. Je kunt een ziekte niet tegenhouden door nóg alerter te zijn. En je kunt iemand van wie je houdt niet beschermen tegen alles wat er gaat komen.

Dat besef kan je soms volledig overspoelen.

En ondertussen moet je gewoon functioneren. Vriendelijk blijven tegen de zoveelste medewerker die je doorverwijst. Goed luisteren tijdens een gesprek waarin je eigenlijk het liefst wilt huilen. Belangrijke beslissingen nemen terwijl je doodmoe bent. De boodschappen doen, eten koken, werken en reageren op berichtjes van mensen die vragen of je nog ergens hulp bij nodig hebt.

Alsof je precies kunt bedenken welke hulp je nodig hebt wanneer je hoofd al maanden overloopt.

Wat ook bijna niemand hardop durft te zeggen, is dat je soms verlangt naar een einde aan de situatie. Niet omdat je wilt dat degene van wie je houdt er niet meer is, maar omdat je verlangt naar rust. Naar een dag zonder angst, zonder verplichtingen, zonder die voortdurende alertheid.

En zodra die gedachte opkomt, voel je je verschrikkelijk.

Terwijl verlangen naar rust niets zegt over hoeveel je van iemand houdt.

Het ingewikkelde aan mantelzorg is dat al die emoties naast elkaar bestaan. Je kunt intens van iemand houden en tegelijkertijd genoeg hebben van de situatie. Je kunt dankbaar zijn voor een mooie dag en bang zijn voor morgen. Je kunt met overtuiging voor iemand willen zorgen en tegelijkertijd wensen dat iemand anders het even van je overneemt.

Dat maakt je niet minder betrokken. Dat maakt je mens.

Misschien is dat wel wat ik anderen het liefst zou willen laten begrijpen. Een mantelzorger draagt niet alleen de praktische verantwoordelijkheid voor een ander. Die draagt vaak ook de angst, de onzekerheid, het verdriet en het voortdurend moeten aanpassen aan een werkelijkheid waar niemand voor heeft gekozen.

En voor die emotionele belasting bestaat geen formulier, geen indicatie en geen keurig afgebakend aantal uren.

Soms heeft een mantelzorger geen behoefte aan advies, een goedbedoelde tip of de zoveelste vraag of het allemaal nog wel gaat.

Soms wil je gewoon dat iemand naast je komt zitten en zegt: vertel maar. Ook de dingen die je eigenlijk niet hardop durft te zeggen.

Want naast alles wat een mantelzorger moet doen, is er ook nog alles wat een mantelzorger voelt. En dat kan minstens zo zwaar zijn.