Dingen die je beter niet tegen een mantelzorger kan zeggen

Je bent mantelzorger. De mensen om je heen, je familie en vrienden, weten dat. Toch zeggen ze soms dingen die bij jou in het verkeerde keelgat schieten. Hoewel die mensen het waarschijnlijk goed bedoelen, worden sommige uitspraken vaak verkeerd opgevat door mantelzorgers. Aan een aantal mantelzorgers werd gevraagd wat ze liever niet zouden horen van anderen. Dit waren hun antwoorden.

“Je zou…” Door deze opmerking voelen mantelzorgers zich vaak beoordeeld en hebben het gevoel dat ze zich moeten verweren. Als dit gezegd wordt door mensen die niet nauw betrokken zijn bij jouw mantelzorg en geen idee hebben wat jouw dierbare al dan niet nodig heeft, dan zorgt deze opmerking ervoor dat jij je verontwaardigd en aangevallen voelt. Het is vooral frustrerend als mensen er van uitgaan dat jij iets (dat zonneklaar is) niet weet, of dat jij dat wat zij voorstellen nog niet geprobeerd hebt (terwijl je dat allang hebt gedaan).

“Mantelzorg zou in mijn familie heel anders worden aangepakt…” Meen je dat nou? Hoe weet je dat dan? Is jouw situatie precies hetzelfde als de mijne? Dat is onmogelijk. We spelen allemaal een andere rol in onze families, we hebben verschillende capaciteiten, relaties, ziektes, mogelijkheden en financiële situaties. Tenzij jij je in dezelfde situatie bevindt als mijn familie, kun je gewoonweg niet weten hoe jij dat zou aanpakken. Dit is in het bijzonder frustrerend (en best wel irritant) als het wordt gezegd door mensen die degene voor wie jij zorgt nog nooit van hun leven hebben ontmoet.

“Het is TE moeilijk om te zien hoe hij veranderd is door die ziekte. Ik kan het gewoon niet aan hem zo te zien…” Dit is een zeer egoïstisch standpunt dat mantelzorgers soms horen van andere familieleden of van vrienden van degene voor wie ze zorgen, vooral als je met dementie hebt te maken. Als JIJ het al moeilijk vindt, hoe denk je dan dat het voor HEM is? En denk je dat IK het niet moeilijk vind? Natuurlijk is het ontzettend moeilijk, maar dat houdt niet in dat ik wegblijf!

“Je ziet er echt heel moe uit. Je moet wel goed voor jezelf zorgen hoor…” Alsof ik dat zelf niet weet. Ik weet dat ik moe ben, ik ben me ervan bewust dat ik ben aangekomen, dat ik zelf problemen met mijn gezondheid heb. Dat hoef jij mij niet te vertellen. In plaats daarvan zou je kunnen aanbieden om bijvoorbeeld eens voor mij te koken. Om eens een nachtdienst van me over te nemen zodat ik kan slapen. Om mijn dierbare eens een paar uur gezelschap te houden zodat ik kan rusten of iets voor mezelf kan doen.

“Wat jij doet zou ik gewoon niet kunnen (of: ik kan niet helpen met de zorg) want ik heb al zoveel andere verantwoordelijkheden in mijn leven…” Dit suggereert dat ik feitelijk geen druk leven heb en alle tijd van de wereld heb om te mantelzorgen of dat ik de klok stil kan zetten en mijn leven in de wacht kan zetten – wat dus nooit het geval is. Het impliceert ook dat jouw verantwoordelijkheden, werk, relaties, jouw persoonlijke verzorging en activiteiten belangrijker zijn dan de mijne (om maar niet te spreken van de zorg voor onze dierbaren). Ik moet mijn leven ook (kunnen) blijven leven!

“Er is altijd één persoon in de familie die de zorg op zich neemt, en dat ben jij nou eenmaal…” Het feit dat één persoon vaak het grootste deel van de zorg op zich neemt, wil niet zeggen dat dat terecht is. Het zou prettiger zijn als degene die zo’n uitspraak doet zou voorstellen om te proberen zelf wat meer tijd te maken, om een schema op te stellen en op die manier wat meer verantwoordelijkheid te nemen voor de zorg van jullie familielid.

“Je bent een engel” of “ooit zul je hiervoor beloond worden…” Ooit? Wat dacht je van NU? De grootste beloning is de kostbare tijd die we met onze dierbaren kunnen doorbrengen, wetende dat we doen wat we kunnen en dat we daarvoor gewaardeerd worden. Geloof me, niemand is perfect. Vaak heb je het idee dat hoeveel je ook doet, het nog steeds ontoereikend is. Vaak voel je je boos en uitgeput. Als je als mantelzorger dan dit soort dingen te horen krijgt, ga je vanzelf denken dat je nu, op het moment dat je er middenin zit, geen steun of waardering zou moeten verwachten. Het suggereert ook dat mantelzorgers bovenmenselijk zijn en geen steun nodig hebben. In plaats van te zeggen dat je een “heilige” bent, zouden mensen je ook simpelweg kunnen bedanken voor alles dat je doet of hun waardering laten blijken door jou eens te verrassen met een cadeautje of een bosje bloemen.

“Laat het me weten als je iets nodig hebt, of als ik kan helpen…” Het is altijd aardig om je hulp aan te bieden, maar mantelzorgers voelen zich vaak zo overdonderd door alles wat er bij de zorg komt kijken en zijn vaak zo uitgeput dat het moeilijk is om na te denken over dingen die een ander zou kunnen doen, of te moeten raden wat de ander zou willen of kunnen doen. Je hebt er zoveel meer aan (en het komt veel oprechter over) als mensen zelf specifieke dingen aanbieden. Bijvoorbeeld: “zou het nuttig zijn als ik -dit of dit- deed?” of “ik blijf met alle liefde een tijdje bij haar/hem, zodat je er even tussenuit kunt. Wat denk je van aanstaande zaterdag of komt een andere dag je beter uit?” Of “zijn er misschien bepaalde boodschappen die ik voor je kan doen? “Zal ik je planten water geven of de was even voor je doen?” “Zal ik je een maaltijd brengen?”

“Als het zo moeilijk voor je is, waarom kijk je dan niet of je moeder in een verzorgingshuis geplaatst kan worden…?” Veel mensen hebben geen idee wat een dergelijke stap financieel inhoudt of hoe ingewikkeld het is om voor iemand op te komen en te zorgen dat hij of zij de juiste zorg krijgt in een verzorgingshuis of andere faciliteit. Ze veronderstellen dat er daar voor alles wordt gezorgd. Helaas is dat niet waar, en hoewel het voor sommigen een goede keus is, kan het voor anderen niet haalbaar of niet wenselijk zijn.

“Zorgen voor je verouderende ouders, is dat niet net als het opvoeden van kinderen…?” Deze vergelijking kun je maar beter nooit maken. Mijn ouders zullen nooit mijn kinderen zijn en ik zal ze ook nooit als zodanig behandelen. Zorgen voor volwassenen is fysiek en emotioneel totaal anders dan zorgen voor kinderen, zowel voor ons als voor hen. Als je voor een verouderende ouder zorgt kun je het gevoel hebben dat je hem of haar stukje bij beetje verliest. Het is een lang rouwproces. Kinderen groeien op en worden steeds onafhankelijker, terwijl wij worstelen om onze ouders te ondersteunen zodat zij ook zolang mogelijk onafhankelijk kunnen blijven.

Vergeet vooral niet dat de meeste familie mantelzorgers emotioneel zwaar betrokken zijn bij de reis die ze samen met hun dierbare maken. Er zijn veel ups en downs en inderdaad, mantelzorgers kunnen soms overgevoelig reageren. Jij kunt het hele plaatje niet altijd overzien, dus kies je woorden zorgvuldig. Ze hebben jouw steun, bevestiging, waardering en vooral je praktische hulp zo hard nodig! Je zult nog verbaasd zijn over de positieve invloed die jij kunt hebben op de levens van mantelzorgers, alleen al door een paar goed gekozen woorden!

http://www.aarp.org