Als zelfs de zon niet meer bereikbaar is…

Het is dat het in de krant AD  stond, anders zou je het bijna niet geloven. Mevrouw Oerlemans (68), al 23 jaar rolstoelgebonden en volledig afhankelijk van zorg, kan niet meer naar buiten. Waarom? Omdat het te veel tijd zou kosten. Personeel van de zorginstelling mag haar niet even naar beneden brengen om haar van de zon te laten genieten. Zelfs vrijwilligers wordt het verboden! Het zit niet in hun takenpakket, is het officiële antwoord. Wat voor een regime heerst daar in vredesnaam?

Laat me eerst helder zijn: dit is geen aanval op de harde werkers op de zorgvloer. Zij werken vaak onder hoge druk, met te weinig mensen en te veel verantwoordelijkheid. Daar heb ik net zo mee te doen. Mijn probleem ligt bij het beleid. Bij de bestuurder die zich verschuilt achter protocollen, en haar dromen over zorgzame buurten en technologische innovaties.

Het verpleeghuis waar mevrouw woont ontvangt naar schatting tussen de vier- en vijfduizend euro per maand (als het niet meer is) voor haar zorg vanuit de Wet langdurige zorg (WLZ). Daarbovenop betaalt zij ook nog haar eigen bijdrage. En dan mag je personeel niet eens de basis leveren: aandacht en menselijke waardigheid?

Het geld of de mens?

De focus lijkt steeds vaker te liggen op cliënten met hoge indicaties, want daar zit het geld. Er zijn zelfs signalen dat instellingen hun uiterste best doen om een zo hoog mogelijke WLZ-indicatie te verkrijgen door de zorgzwaarte van cliënten op te hogen via het CIZ. Is dat waar onze zorginstellingen hun energie in gaan steken? In het binnenhalen van zo veel mogelijk financiering? Het klinkt hard, maar ik, en velen met mij, begin me af te vragen of sommige instellingen nog wel zorginstellingen zijn, of simpelweg zorgbedrijven.

Dan de manier waarop ineens het dakterras toch gerepareerd kan worden. Eerst werd gezegd dat dat nog tot 2026 kon duren. Maar zodra de krant zich ermee bemoeide, was het ineens wel mogelijk om het voor de zomer op te knappen. Blijkbaar kan er van alles zodra de buitenwereld meekijkt. Dat voelt wrang. En het maakt de reactie van de zorgbestuurder er niet menselijker op.

Veel grote woorden over ‘reablement’ en ‘samen’, maar ondertussen zit mevrouw Oerlemans al maanden binnen, wachtend op die ene vrijwilliger die de regels durft te negeren. Want wat kan het gevolg zijn, ontslag? Het huis mag hun handen dichtknijpen dat er überhaupt nog vrijwilligers binnenkomen in een sfeer waar warmte en menselijkheid steeds meer lijken te verdwijnen.

Mantelzorg

Als je, zoals ik, geen eigen kinderen hebt, slaat de schrik je toch om het hart. Want als ik later in dezelfde situatie kom, wie komt er dan voor mij op? Wie zorgt er dan voor dat ik tenminste nog even de zon kan voelen op mijn gezicht? Want dat is wat deze situatie laat zien: door bewust het zorgpersoneel strak aan te sturen en ze zelfs te verbieden zelfstandig keuzes te maken, rekent het beleid stilzwijgend op mantelzorgers. Mantelzorgers zullen het niet over hun hart kunnen verkrijgen dat hun dierbare daar verpietert, zij nemen uit liefde en verantwoordelijkheid de taken vanzelf op zich. En voor we het weten, draaien we mee om de gaten in dienstroosters op te vullen.

Er moet iets veranderen. De zorg mag niet verworden tot een markt waarin winstdenken belangrijker is dan welzijn. Het is tijd dat we die realiteit onder ogen zien, en dat begint bij bewustwording.

Het is tijd dat we mantelzorgers niet langer als vanzelfsprekend behandelen in een systeem dat piept en kraakt. Zij verdienen geen overbelasting, zij verdienen steun, erkenning en ruimte. Want als zelfs de basiszorg niet meer gewaarborgd is zonder hun inzet, dan is het niet zij die tekortschieten, maar het systeem zelf. Laten we daar niet langer wegkijken, maar juist opstaan. Voor mevrouw Oerlemans, voor onze dierbaren en voor ons als mantelzorgers zelf!