Als mijn vader het niet meer ziet zitten

Mijn vader is in principe altijd een hele opgewekte en opgeruimde man. Zelfs de periode na het overlijden van mijn moeder en de wetenschap dat hij in zijn eentje verder moest, hebben er nooit voor gezorgd dat hij zijn goed humeur verloor. Als je kwam, was hij op een bepaalde manier altijd vrolijk – ondanks dat hij haar heel erg miste en zijn aftakeling ook in zijn uppie moest verwerken. Tegen ons zei hij daar niets over want hij mankeerde volgens hem natuurlijk helemaal niks! Ondertussen kregen wij kinderen wel door dat hij dementie had. We hadden het alleen nog niet laten onderzoeken omdat hij dat absoluut niet wilde.

Omdat mijn ouders altijd sterk voor euthanasie waren en er heel openlijk tegen ons over spraken, ben ik er in die periode wel eens over begonnen. Hij was toen nog redelijk bij de tijd en we hadden waarschijnlijk wel een euthanasieverklaring kunnen laten opstellen. Maar hij wilde er niets over horen en elk gesprek in die richting werd onmiddellijk afgekapt. Vreemd vonden we dat. Mijn ouders wilden namelijk het liefst samen uitstappen, als hun levenskwaliteit sterk zou afnemen. De laatste keer dat ik er over begonnen ben, was meteen nadat hij de diagnose had gekregen. Hij werd boos en zei; “Ik ben de gek zeg, straks ga ik naar de hel. De dood heb je niet in eigen hand, daar beslist God maar over.” Ik zat hem vol ongeloof aan te kijken. Mijn vader is katholiek opgevoed maar ik had de laatste 20-30 jaar nou niet de indruk dat hij ooit nog met zijn geloof bezig was. Blijkbaar wel dus ik liet het daarbij en we hebben er nooit meer over gesproken.

Afgelopen vrijdag kwam ik echter bij hem en hij zat diep in gedachten verzonken aan zijn eettafel naar buiten te kijken. Toen ik naast hem stond viel hij meteen met de deur in huis:” Weet je dat ik er eigenlijk niks meer aan vind zo.” Ik had niet meteen door waar hij het over had en vroeg wat er aan scheelde. “Wat er aan scheelt? Mallijn, dat hoef ik jou toch niet te vertellen? Zou jij het leuk vinden zo? Alles wat ik leuk vond is weg! Zonder jullie ben ik nergens meer. Ik zit hier maar in m’n eentje en ben jullie alleen maar tot last.”
Dat was het laatste wat ik verwacht had dus ik was even uit het veld geslagen. Maar mijn vader ging nog verder: ” Weet je waar ik steeds over na zit te denken? Euthanasie! Dat zou de beste oplossing zijn. Zijn jullie meteen van zo’n seniele gek af. Hier is toch niks aan, joh. En waar is het eind? Wie heeft hier nou nog wat aan? Jullie hebben je eigen leven en dan zit je niet op zo’n ouwe zieke man te wachten. Ik wil geen blok aan je been worden. Jij regelt alles dus kan je dit nou ook niet voor me regelen?”

Ik hoorde zowaar even mijn oude vader terug in dit relaas en zou niets liever willen als ik zeker zou weten dat mijn vader er over een uur, een dag of een maand nog zo over zou denken. Maar natuurlijk is er weinig kans dat er in zijn situatie een arts een einde aan zijn leven zou maken. In de praktijk zijn artsen tot nu toe namelijk niet echt bereid geweest om euthanasie toe te passen bij patiënten met ver gevorderde alzheimer of andere vormen van dementie. Alleen in de beginfase, wanneer je nog volledig toerekeningsvatbaar bent en je de gedachte aan het verlies van regie als ondraaglijk ervaart, wordt euthanasie toegestaan.

Ik ben er de hele nacht mee bezig geweest. Voelde me ellendig omdat ik in zijn geval zelf ook zou kiezen voor levensbeëindiging. Ik zou hem ontzettend missen – maar ik snap zijn gedachtegang als geen ander. Dit wil je toch niet!
En mijn vader? Die heeft het nergens meer over gehad en roept tegen iedereen die het horen wil: “Ik mankeer niets, ik word wel honderd!” Euthanasie alleen in de beginfase van dementie? Ik snap die artsen nu wél!