2. Functioneringsgesprek na zes jaar onbetaald werken

“Fijn dat je er bent.

Allereerst willen we je bedanken voor je inzet het afgelopen jaar.”

Je glimlacht beleefd.

“Je was 24 uur per dag bereikbaar. Je hebt tientallen ziekenhuisafspraken begeleid, medicatie beheerd, formulieren ingevuld, gesprekken gevoerd met zorgverleners en de administratie bijgehouden. Daar zijn we erg tevreden over.”

Je knikt.

Dan schuift de leidinggevende een formulier naar je toe.

“We hebben nog wel een paar ontwikkelpunten.”

Je kijkt verbaasd.

“We merken dat je soms vermoeid bent.”

“Je reageert niet altijd even geduldig.”

“Je zou vaker om hulp kunnen vragen.”

“En we verwachten volgend jaar nog iets meer flexibiliteit.”

Absurd? Natuurlijk. Geen enkele werknemer zou zo’n functioneringsgesprek serieus nemen.

Toch is dit precies wat veel mantelzorgers ervaren. Niet tijdens een officieel beoordelingsgesprek. Maar in de opmerkingen die ze dagelijks horen.

“Je moet wel goed voor jezelf blijven zorgen.”

“Je moet eerder aan de bel trekken.”

“Misschien moet je het wat beter loslaten.”

“Je moet ook blijven werken.”

“Je bent zo sterk.”

Alsof overbelasting een persoonlijk verbeterpunt is. Alsof uitputting ontstaat doordat iemand niet efficiënt genoeg heeft gewerkt. Alsof de oplossing vooral ligt bij de mantelzorger zelf. Maar niemand vraagt zich af of de functie misschien gewoon onmogelijk is geworden.

In een organisatie zou je bij een werknemer die structureel nachtdiensten draait, voortdurend bereikbaar is, meerdere functies tegelijk vervult en geen vervanging heeft, niet zeggen dat hij beter zijn grenzen moet bewaken.

Je zou de organisatie aanpassen. Extra personeel inzetten. Taken anders verdelen. Risico’s verminderen.

Bij mantelzorg doen we vaak precies het tegenovergestelde. We laten de organisatie zoals die is. En vragen de mantelzorger om zich nóg beter aan te passen. Misschien voeren we het functioneringsgesprek wel met de verkeerde persoon. Misschien is het tijd dat we niet langer de mantelzorger beoordelen, maar het systeem dat steeds meer van hem of haar vraagt.

Want als één medewerker jaar na jaar structureel overbelast raakt, ligt het probleem zelden alleen bij die medewerker.Dan is het tijd om kritisch naar de organisatie te kijken. En in Nederland heet die organisatie steeds vaker simpelweg: de zorg.