Zó zorg je voor een minder pijnlijk afscheid na bezoek #dementie

Vraag verzorgende: ‘Een cliënt bij ons op de afdeling is in de beginnende fase van dementie. Hij mist zijn vrouw –die hem regelmatig bezoekt- enorm, en wil graag bij haar zijn. Als ze afscheid van elkaar nemen na een bezoek is dit hartverscheurend. Want als zijn vrouw weggaat, wil hij graag mee. Hoe maken we dit afscheid minder heftig?’

Antwoord ouderenpsychologe Sarah Blom: Zodra je als verzorgende problemen rondom het afscheid signaleert, is het belangrijk dat je gelijk met de familie om tafel gaat. Overigens is het ook goed om tussendoor eens bij familie te informeren hoe het afscheid van de cliënt gaat. Want familie laat niet altijd blijken dat een afscheid hen verdriet doet, en likken hun wonden thuis: ze gaan piekeren over of ze het wel goed doen. Vervolgens wordt de emotie rondom het afscheid veel zwaarder, zonder dat dit teruggekoppeld wordt naar de verzorgende. Houd dus een vinger aan de pols.

IN GESPREK MET FAMILIE

Maar er zijn ook cliënten bij wie het overduidelijk is dat ze verdrietig zijn bij het afscheid nemen. Een succesvol afscheid hangt grotendeels af van de familie. Dus daarom: ga met hen in gesprek over hoe jullie het afscheid insteken. Als het afscheid moeizaam gaat omdat de cliënt verdrietig is, heeft familie de neiging om te gaan treuzelen bij het weggaan. Ze twijfelen over wat de beste manier is, raken gestrest en verdrietig. Het algemene advies is: niet treuzelen, in één keer gaan. Wees hierbij als familie duidelijk. Zeg: “Ik ga nu weg, ik kom morgen weer terug.” Het is extra belastend voor de cliënt, als een echtgenote weer terugloopt om haar verdrietige man te troosten. Het laat een vervelend afscheid onnodig lang duren.

LET OP GEZICHTSUITDRUKKING

Een andere tip is om het afscheid luchtig te houden en ervoor te waken dat familie verdrietig of gestrest kijkt. Mensen met dementie zijn heel gevoelig voor gezichtsuitdrukkingen en voelen emoties extra goed aan. Dat raakt hen heel erg. Ik heb vaak genoeg meegemaakt dat een iemand met dementie zich prima voelt bij het afscheid, maar door de gezichten van de naasten opeens moeite hiermee krijgt. Vervolgens zie je de onrust ontstaan. Dus niet het weggaan, maar de manier waaróp bezoek weggaat, zorgt voor onrust.

VERMIJD BEPAALDE WOORDEN

Overigens zijn dit algemene adviezen. Wat voor de een werkt, werkt voor de ander niet. Het is maatwerk, en soms moet je verschillende manieren uitproberen om te zien wat het beste werkt. Het kan bijvoorbeeld ook een tactiek zijn om als familie niet te zeggen dat je naar huis gaat, maar dat je even een boodschap gaat doen. Bepaalde woorden hebben voor iemand met dementie een enorme emotionele lading, dus die kun je beter vermijden. Dit zijn woorden zoals: ‘huis’, ‘weg’, ‘afscheid’, ‘geld’… Waarom geld? Dat is ook een beladen  thema voor mensen met dementie. Sommigen zijn bang dat ze geen geld hebben, iets niet kunnen betalen… Dus vermijd dit soort woorden. Blijf wel  kijken naar de reactie van je cliënt. Sommigen hebben juist wél behoefte aan duidelijkheid, en willen dat je zegt: ‘Ik ga naar huis, ik zie je morgen weer.’

PRIKKELS

Andere prikkels waaraan iemand met dementie emotionele waarde hecht, zijn bepaalde handelingen bij het afscheid: je jas pakken, sleutels laten rinkelen… Vraag familie om dit zoveel mogelijk buiten het zicht te doen. Want als je je jas pakt, krijgt de cliënt een prikkel: doordat je cliënt het ziet, voelt zij ook de drang om weg te gaan. Als je cliënt deze handeling níet had gezien, was die prikkel er ook niet geweest. Dit noemen we automatisch gedrag: aan de beleving is bepaald gedrag gekoppeld. Mensen met dementie vallen terug op de lagere regionen van de hersenen: die zijn meer op automatisch gedrag ingesteld.

ANDERE LOCATIE UITPROBEREN

Bij het uittesten van afscheidsmomenten, kan ook de locatie van het afscheid een rol spelen: familie kan bijvoorbeeld in de huiskamer afscheid nemen, in plaats van bij de deur. Of zorg ervoor dat jij er als verzorgende bij aanwezig bent, zodat de vertrekkende persoon minder opvalt, omdat de cliënt nog steeds een vertrouwd gezicht ziet: dat van jou. Of plan het afscheid vlak voor een activiteit die meteen afleidt, bijvoorbeeld voor het eten. Zo is er geen leeg moment waarin de cliënt kan piekeren over het afscheid.

Een andere invalshoek: het kan zijn dat de cliënt bij het afscheid van de ene naaste veel emotioneler is dan bij de andere. Bij de zoon kan het bijvoorbeeld heel makkelijk gaan, en bij de dochter is de cliënt heel emotioneel. Vraag dan of broer en zus sámen op bezoek kunnen komen, zodat de dochter eerder weggaat dan de zoon. Hoe het kan dat de cliënt bij de één emotioneler is? Sommige familieleden zijn de ‘de klos-dochter’. Zij hebben de meeste mantelzorg op zich genomen, bij haar voelt de cliënt zich het veiligst en laat zij zich sneller helemaal gaan. Met iedereen heeft je cliënt weer een andere band.

Het is mijn missie als ouderenpsycholoog om de 'binnenwereld' van de mens met dementie, de naaste en zorgprofessional te onthullen. Zodat we met meer begrip en kennis eindeloos véél voor hen kunnen betekenen. Achter het gedrag gaat een rijke belevingswereld schuil. Als we haar kennen, worden de mogelijkheden immens. Door middel van muziek, theater en psychologie neem ik u mee in deze bijzondere wereld. Voor meer info: www.dementieintheater.nl

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top