Wie is aansprakelijk als medisch handelen misgaat? #mantelzorg

Mantelzorgers krijgen steeds meer zorgtaken en verantwoordelijkheden op hun bordjes. Thuis en in het verpleeghuis, maar ziekenhuizen verwachten nu ook dat mantelzorgers een deel van de zorg op zich nemen en verpleegkundige taken gaan uitvoeren. Denk dan bijvoorbeeld aan wondverzorging, het verwisselen van infusen, het geven van injecties en het vervangen van stoma- of katheterzakken. Maar ook taken als wassen, aankleden en bed verschonen.

Vanuit Mantelzorgelijk roept dit wel een hele belangrijke vraag op:

Als mantelzorgers een medische handeling uitvoeren en er gaat iets mis, wie draagt dan eigenlijk de verantwoordelijkheid? Wie is dan aansprakelijk voor de gevolgen?

In Nederland zijn er geen specifieke wettelijke kaders die zich alleen richten op mantelzorg. Mantelzorg valt vaak onder de algemene wet- en regelgeving met betrekking tot zorg, patiëntrecht en gezondheid.

Het lijkt er nu op dat zolang het goed gaat, alles maar voor het gemak en door gebrek aan beter wordt geaccepteerd. Maar als er iets misgaat, dan zal de mantelzorger wettelijk aan het kortste eind trekken.

Het is daarom van groot belang dat er goede afspraken worden gemaakt tussen ziekenhuizen, zorgverleners en mantelzorgers, zodat de verantwoordelijkheden voor iedereen duidelijk zijn. Daarnaast moet er ook worden gekeken naar de wettelijke kaders rondom deze taken. Als mantelzorgers zelf medische handelingen willen uitvoeren, dan moeten zij hierbij voldoende begeleiding en instructie krijgen, evenals toegang tot hulpmiddelen en ondersteuning van professionals.

Ook willen wij erop aandringen dat wettelijk wordt vastgelegd dat ook deze vorm van mantelzorg nooit verplicht mag worden en dat de zorgvragers nooit en te nimmer de dupe mogen worden als mantelzorgers geen medische handelingen willen of kunnen doen in de zorginstelling waar hun dierbare verblijft.

Daarnaast is het belangrijk dat er ruimte is voor mantelzorgers om hun zorgen en problemen te delen en dat zij niet voor strafmaatregelen worden gesteld als er iets misgaat. Er moet begrip zijn voor de complexiteit van de zorgtaken die mantelzorgers op zich nemen. Er moet dus serieus worden gekeken naar de verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid van alle betrokken partijen, zodat de zorg voor iedereen behapbaar, veilig en verantwoord blijft.