Waar blijft het WLZ-geld in instellingen bij de inzet van mantelzorgers?

Een concrete vraag waar eigenlijk geen antwoord op komt. Een instelling krijgt namelijk een bedrag per bewoner voor het leveren van de juiste zorg en ondersteuning. Maar wat als een deel van deze zorg door onbetaalde mantelzorgers wordt gedaan? We gingen op onderzoek uit.

Achtergrond
De Wet langdurige zorg (WLZ) regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) beoordeelt of iemand in aanmerking komt voor zorg vanuit de WLZ en geeft bij intensieve zorg of toezicht een zogeheten WLZ-indicatie (besluit) af.

De Wet langdurige zorg (WLZ) is een volksverzekering. Bijna iedereen betaalt premie en belasting aan de overheid. Met dit geld kan de overheid de zorgkantoren betalen. Hierbij geeft de overheid de zorgkantoren opdracht om de langdurige zorg te regelen. Het zorgkantoor financiert dus de zorg die in een instelling gegeven wordt en gebruikers betalen een eigen bijdrage hiervoor.

Huidige situatie
Nu horen we steeds vaker dat de inzet van mantelzorgers in instellingen onder druk staat. Er wordt vaker en intensiever een beroep gedaan op de inzet van mantelzorgers. Vanuit bv. personeelstekort worden mantelzorgers gevraagd om vaker en meer mee te helpen om goede zorg te kunnen waarborgen. Er zijn zelfs verhalen bekend dat mantelzorgers een vaste takenlijst krijgen die ze moeten uitvoeren. Mantelzorgers nemen dus steeds vaker taken over van de formele zorg.

De prangende vraag
Onze vraag is even simpel als dat hij moeilijk is. Want als een instelling voor een bewoner een vast geldbedrag krijgt en de taken worden niet door betaalde personeelsleden uitgevoerd, maar door onbetaalde mantelzorgers, waar blijft dan het geld? Kort door de bocht gezegd: instellingen ontvangen dus geld van het Zorgkantoor, maar besparen op de loonkosten door mantelzorgers in te zetten.

Antwoorden
Het enige antwoord dat we hebben kunnen vinden is dat het Zorgkantoor geld uitbetaald wat gekoppeld is aan de zwaarte van de indicatie. Bij verdere navraag binnen instellingen komt geen duidelijke onderbouwing of inzage in de besparing en besteding van de middelen.

Conclusie
De regels van de indicatie en financiering zijn duidelijk. De inzet van deze middelen in de instellingen is onduidelijker. We weten dus dat instellingen besparen door het inzetten van mantelzorgers, maar we hebben nog steeds geen idee waar dit geld wel naar toe gaat. Het kan zijn dat de begroting hierdoor positiever uitvalt of dat een instelling andere kosten hiermee dekt. We weten het niet. Wat we wel weten is dat het niet ten goede komt aan de mantelzorgers die het werk daar kosteloos uitvoeren en steeds zwaarder belast worden. Er lijkt dus structureel gebruik gemaakt te worden van de goedheid van mantelzorgers met als doel het eigen belang veilig te stellen.

Ons standpunt
We nemen het standpunt in dat als een mantelzorger (noodgedwongen) officiële geïndiceerde taken overneemt van de formele zorg, zij ook recht hebben op de bijbehorende vergoeding zoals gefinancierd door het Zorgkantoor. Zij zijn dan namelijk de vervangers van de formele zorg en geen goedkope oplossing voor een financiële begroting van een instelling. Een steentje bijdragen aan een personeelsprobleem is in dit geval heel wat anders dan de gratis oplossing zijn.