Mis-gebruik van de mantelzorger: een schandaal dat niemand lijkt te zien!

O.a. het RTL-nieuws kwam van de week met een bericht over de schokkende situatie in de zorg. Ongeschoolde zzp’ers met valse papieren staan aan het bed van kwetsbare patiënten, terwijl ze essentiële handelingen uitvoeren waarvoor ze niet zijn opgeleid. Het is terecht dat vakbonden en zorgorganisaties alarm slaan over deze levensgevaarlijke praktijken. Maar te midden van deze terechte verontwaardiging, dringt een ander probleem zich op: de onzichtbare en onbetaalde inzet van mantelzorgers.

Mantelzorgers, die steeds meer gaten in het zorgsysteem vullen, worden nog steeds niet erkend voor het werk dat zij verzetten. Terwijl incompetente zzp’ers soms tienduizenden euro’s per maand verdienen, blijft de mantelzorger zonder beloning. Deze scheve verdeling vraagt om aandacht én actie.

De onzichtbare ruggengraat van de zorg

Mantelzorgers zijn partners, kinderen, buren en vrienden die zorgtaken op zich nemen voor een kwetsbare naaste. In Nederland zijn er naar schatting meer dan vijf miljoen mantelzorgers, van wie 830.000 zwaarbelast zijn. Zij verzorgen hun geliefden vaak naast een baan of andere verantwoordelijkheden, zonder hier een eerlijke vergoeding voor te krijgen. In veel gevallen vervullen zij taken die voorheen door professionele zorgverleners werden uitgevoerd.

Dit werk is geen keuze, maar een plicht die hen door omstandigheden en overheid wordt opgelegd. Of het nu gaat om het toedienen van medicatie, wondverzorging, of het bieden van dagelijkse hulp, mantelzorgers leveren een onmisbare bijdrage aan het welzijn van hun naasten, en indirect ook aan het zorgsysteem.

Het contrast: 12.000 euro per maand versus nul euro

Het contrast met de situatie van zzp’ers in de zorg is schrijnend. Volgens het onderzoek van RTL Nieuws verdienen sommige zzp’ers tot wel 12.000 euro per maand door dag- en nachtdiensten aan elkaar te rijgen. In veel gevallen beschikken zij niet eens over de juiste papieren. Daarentegen ontvangt een mantelzorger vaak helemaal niets, ondanks de enorme verantwoordelijkheid die zij dragen.

Hoe kan het dat we als maatschappij deze scheve waardering accepteren? Hoe kan het dat iemand zonder diploma’s duizenden euro’s per maand kan verdienen, terwijl een mantelzorger met lege handen blijft staan? Want zoals we in de Open brief aan staatssecretaris Vicky Maeijer van Marjolijn en Margreet hebben kunnen lezen…Een financiële tegemoetkoming zit er voorlopig nog lang niet in!

De gevolgen van onzichtbaarheid

De mentale en fysieke belasting van mantelzorgers is enorm. Veel mantelzorgers kampen met stress, uitputting en zelfs burn-out’s. Uit onderzoek blijkt dat mantelzorgers vaak hun eigen gezondheid opofferen om voor anderen te zorgen. En toch blijft de samenleving grotendeels stil. Mantelzorgers voelen zich vaak onzichtbaar en ondergewaardeerd. Dit gebrek aan erkenning is niet alleen een moreel probleem, maar ook een maatschappelijk probleem. Want zonder mantelzorgers stort ons zorgsysteem in.

Tijd voor actie

Het is hoog tijd dat mantelzorgers de erkenning en ondersteuning krijgen die zij verdienen. Wat kan er concreet gebeuren? Ik pik er maar weer eens 3 uit:

1. Financiële compensatie: Mantelzorgers zouden recht moeten hebben op een redelijke vergoeding voor hun werk. Dit kan bijvoorbeeld via een maandelijkse toelage of belastingvoordeel.
2. Bewustwordingscampagnes: Net zoals er aandacht wordt gevraagd voor misstanden in de zorg, moeten er grootschalige campagnes komen die het belang van mantelzorgers onderstrepen. Dit zal niet alleen de waardering vergroten, maar ook de druk op mantelzorgers verminderen doordat anderen meer bereid zijn om te helpen.
3. Flexibele werkregelingen: Werkgevers moeten verplicht worden om mantelzorgvriendelijk beleid te voeren, zodat werk en zorg beter te combineren zijn.

Mantelzorgers zijn geen gratis arbeidskrachten

Mantelzorg mag nooit vanzelfsprekend worden gezien. Het is een waardevolle aanvulling op professionele zorg, maar geen vervanging ervan. Het is de hoogste tijd dat de overheid, zorgorganisaties en de samenleving de mantelzorger niet langer over het hoofd zien. Laten we beginnen met hen de waardering, ondersteuning en beloning te geven die zij al zo lang verdienen.

De mantelzorger verdient een eervolle plek in het debat over de toekomst van onze zorg. Zonder hen is er geen zorgsysteem. Laten we dat vooral niet vergeten!