Hoeveel waarschuwingen heeft de politiek nog nodig?

Afgelopen week zag ik het opnieuw gebeuren. Het SCP waarschuwt dat mantelzorgondersteuning te vrijblijvend is. De FNV trekt aan de bel over werkende mantelzorgers. En tijdens het begrotingsdebat verwijst minister Sterk opnieuw naar gemeenten, loketten en bestaande voorzieningen.

Ik vraag me dan werkelijk af: luisteren we eigenlijk nog wel naar wat er wordt geadviseerd?

Want hulp die alleen op papier bestaat, helpt niemand. Als passende ondersteuning ontbreekt, komt de zorg volledig op de schouders van mantelzorgers terecht. Met alle gevolgen van dien: mensen raken lichamelijk en geestelijk overbelast, gaan minder werken of verliezen hun inkomen. Ze teren in op hun spaargeld, stellen hun eigen medische zorg uit en gaan door terwijl ze zelf nauwelijks nog overeind blijven. Dat zijn geen ongemakken. Dat zijn ernstige gevolgen van een zorgsysteem dat steeds meer verantwoordelijkheid bij mantelzorgers neerlegt, zonder hen voldoende te beschermen.

En toch blijven we doen alsof een beter georganiseerd loket het antwoord is.

Ondertussen komt er vanaf 2027 jaarlijks €25 miljoen extra beschikbaar voor gemeentelijke mantelzorgondersteuning. Prima. Maar ik wil weten wat dat geld daadwerkelijk gaat opleveren. Niet hoeveel organisaties ermee aan de slag gaan, hoeveel bijeenkomsten worden georganiseerd of hoeveel nieuwe plannen worden geschreven.

Ik wil weten hoeveel mantelzorgers daardoor eindelijk de zorg kunnen overdragen. Hoeveel mensen kunnen blijven werken zonder voortdurend in de knel te komen. Hoeveel mensen ruimte krijgen om te herstellen. En wie grijpt in wanneer die ondersteuning niet beschikbaar is of aantoonbaar niet werkt?

Want zolang we daarop geen antwoorden krijgen, blijft de vraag wie eigenlijk verantwoordelijkheid neemt voor het resultaat.

Geld uitgeven aan mantelzorgondersteuning is nog niet hetzelfde als mantelzorgers ondersteunen.

Wat mij misschien nog wel het meest verbaast, is hoe gemakkelijk we accepteren dat mantelzorgers steeds meer verantwoordelijkheid dragen, terwijl hun bescherming achterblijft. Betaald mantelzorgverlof? Daarover krijgen we pas in 2027 meer duidelijkheid.

Maar die zorg moet vandaag gewoon geleverd worden.

Ik ben zelf jarenlang intensief zorgende mantelzorger geweest. En ik weet uit eigen ervaring wat het betekent als de zorg maar doorgaat en niemand de verantwoordelijkheid van je overneemt. Ik kwam lichamelijk, geestelijk én financieel ernstig in de knel. Niet omdat ik niet wilde zorgen, maar omdat er nauwelijks ruimte was om het anders te doen. En ik ben bepaald niet de enige. Vanuit Mantelzorgelijk spreek ik mensen die hun gezondheid zien verslechteren, financieel vastlopen en ondanks alles blijven doorgaan. Omdat de zorg voor hun naaste nu eenmaal niet ophoudt als zij zelf niet meer kunnen.

Dat is de werkelijkheid achter al die rapporten en beleidsstukken. En juist die werkelijkheid wordt nog altijd onvoldoende serieus genomen.

De uitnodiging om input te geven voor de nieuwe Mantelzorgagenda heeft mij één ding glashelder gemaakt: blijven meepraten betekent nog niet dat er ook werkelijk iets verandert. We hebben gewaarschuwd, meegedacht en concrete voorstellen gedaan. Uiteindelijk hebben we ons teruggetrokken, omdat de noodzakelijke bescherming van mantelzorgers onvoldoende werd vastgelegd.

Voor ons is niets doen echt geen optie meer.

Daarom hebben we de afgelopen weken keihard gewerkt aan ons nieuwe manifest. Daarin leggen we vast wat er moet veranderen en waarop mantelzorgers moeten kunnen rekenen. Geen vrijblijvende wensen, maar duidelijke grenzen en voorwaarden.

En we doen dat niet vanaf de zijlijn. Wij zijn zelf de doelgroep. Mantelzorgelijk is ontstaan vanuit onze eigen ervaringen met intensieve mantelzorg. We kennen de werkelijkheid achter de cijfers en staan rechtstreeks in contact met de mensen die dagelijks de gevolgen van politieke keuzes ondervinden.

Bovendien zijn we onafhankelijk. We zijn niet afhankelijk van rijkssubsidies en hebben geen financieel belang bij de uitvoering van het beleid dat we kritisch volgen. We hoeven geen overheidsbeleid of opdrachten te verdedigen. Dat geeft ons de vrijheid om te zeggen wat gezegd moet worden, ook als dat ongemakkelijk is.

Maar ook een manifest verandert niets wanneer het uiteindelijk op een stapel belandt en iedereen weer overgaat tot de orde van de dag.

En daarom zetten we deze week een volgende stap. Op donderdag 22 oktober lanceren we, naast ons manifest, Mantelzorgelijk Beweegt.

Wat dat precies inhoudt, maken we donderdag bekend. Maar waarom we dit doen, lijkt me inmiddels duidelijk. Nederland telt miljoenen mantelzorgers. Mensen op wie onze zorg steeds meer steunt, maar die veel te weinig invloed hebben op de keuzes die hun eigen leven bepalen.

We hebben lang genoeg gewaarschuwd, meegedacht en gewacht. Het wordt tijd dat de grenzen van mantelzorgers niet alleen worden besproken, maar daadwerkelijk worden gerespecteerd.

Niets doen is geen optie meer.