Miljoenen voor zorginnovatie, fantastisch nieuws. Toch?

Er komt onverwacht toch nog 9,1 miljoen euro voor een nieuw zorgproject in de regio Eindhoven. Een deel van dat geld gaat naar een “ACADEMIE” waar patiënten en mantelzorgers vaardigheden leren, zodat zij minder afhankelijk worden van wijkverpleging, ziekenhuizen en huisartsen. Bron: Grote meevaller: 9 miljoen euro voor zorgproject

Minder afhankelijk, ik lees dat en mijn wenkbrauwen gaan omhoog. Want laten we eerlijk zijn.
De wijkverpleging is de afgelopen jaren niet bepaald uitgebreid. Veel mantelzorgers draaien al structureel mee in het zorgsysteem. Niet als aanvulling, maar als vangnet.

En dan lees je dat zelfs het einddoel is dat zorgvragers niet afhankelijk zijn van professionele zorg. Is dat mensen sterker maken, of is het netjes verpakken van nog meer bizarre bezuinigingen?

Zelfredzaamheid is prachtig, echt. Maar alleen als het voortkomt uit kracht en niet als het voortkomt uit noodzaak.

Terug naar de schoolbank

Er wordt opnieuw een academie uit de grond gestampt. Mantelzorgers gaan vaardigheden leren zodat ze beter, langer en nog meer kunnen zorgen…

Even praktisch:

• Je zorgt al dag, en zelfs vaak ’s nachts
• Je regelt afspraken
• Je bewaakt medicatie
• Je combineert het met je werk, je eigen gezin en met je eigen gezondheid

En nu ga je ook nog scholing volgen om nog zelfstandiger te worden. Het onderliggende signaal is duidelijk: er wordt nog meer op mantelzorgers gerekend!

Werk, zorg, volhouden

Meer dan de helft van de mantelzorgers heeft een betaalde baan. Dat is geen detail, dat is de realiteit.

Werkgevers vragen flexibiliteit.
De zorg vraagt beschikbaarheid.
Het beleid vraagt zelfredzaamheid.

Iedereen vraagt iets, maar wie bewaakt de grens van degene die alles moet combineren? Want hoe fantastisch is dit nieuws als jij nu al op je tandvlees loopt?

Dit project is ontwikkeld door onder andere een thuiszorgorganisatie in samenwerking met een medisch centrum en het ziekenhuis. Dat klinkt daadkrachtig: samenwerking en vernieuwing.

Maar mantelzorgers hebben een geheugen. We hebben gezien wat er gebeurt als zorg wordt afgeschaald. We hebben gezien hoe kwetsbaar mensen worden als professionele ondersteuning plotseling wegvalt. Hoe snel families in crisis raken als thuiszorg stopt. Het was diezelfde zorgorganisatie die in het nieuws verscheen omdat ze ernstig tekortschoten in de zorgverlening.

Dan voelt “minder afhankelijk worden” niet als een keuze, dan voelt het als voorbereiding.

Onze grootste zorg

Onze zorg is dat we opschuiven naar een werkelijkheid waarin professionele zorg de uitzondering wordt en mantelzorg de norm, zonder dat men daar eerlijk over is.

Ze noemen het innovatie.
Ze noemen het toekomstbestendig.
Ze noemen het samenredzaamheid.

Maar onderaan de streep betekent het:

Meer verantwoordelijkheid bij gezinnen.
Meer druk op werkenden.
Meer risico op overbelasting.
Meer stille uitval.

Dit is geen regionaal experiment meer, dit is het nieuwe normaal aan het worden. Laten we dan ook eerlijk zijn. Dit gaat niet alleen over regio Eindhoven, dit is een landelijke koers.

Beste beleidsmakers in Den Haag: als zelfredzaamheid het uitgangspunt wordt, zorg dan nu ook eindelijk dat bescherming van mantelzorgers het fundament wordt.

Investeer structureel o.a. in:

• Respijtzorg die daadwerkelijk beschikbaar is
• Bescherming van werkende mantelzorgers
• Duidelijke grenzen aan wat informele zorg kan dragen
• Transparantie over wat professionele zorg nog wél garandeert

Noem het geen empowerment als het in feite verschuiving is. Noem het geen keuze als er geen alternatief is. Mantelzorgers zijn geen onuitputtelijke hulpbron, ze zijn mensen. En als dit echt het nieuwe normaal wordt, dan is mijn vraag simpel:

Wie bewaakt de grens voordat nog meer mantelzorgers omvallen?

We kunnen mantelzorg blijven prijzen als onmisbare kracht van onze samenleving. Maar als professionele zorg langzaam de uitzondering wordt en mantelzorg het fundament, dan is er één morele grens die we niet mogen overschrijden: een samenleving die leunt op mantelzorg, moet eerst bewijzen dat zij mantelzorgers beschermt. Want wie structureel bouwt op de schouders van burgers zonder hun grenzen te bewaken, riskeert niet alleen een krakend zorgsysteem, maar breekt levens.