skip to Main Content

Mantelzorg stopt niet bij de voordeur van het verpleeghuis!

Ik ben totaal 8 jaar mantelzorger geweest voor mijn Alzheimer vader. Zes jaar thuis en 2 jaar in het verpleeghuis. Wat mij opviel toen mijn vader eenmaal verhuisd was? Dat mensen er meestal vanuit gaan dat mantelzorg enkel in de thuissituatie gegeven wordt en dat mantelzorg stopt bij de voordeur van het verpleeghuis. Ik zie en hoor dat soort stellingen nog steeds voorbijkomen. Geloof me, die stelling klopt niet. Maar er is natuurlijk wel een groot verschil in de zorg voor je dierbare.

Van hoofdrol naar bijrol

In de thuissituatie neem je als mantelzorger het merendeel van de zorgtaken op je schouders. Zorgprofessionals worden vaak pas ingeschakeld als je als mantelzorger bepaalde zorgtaken niet meer aankan. Je bent als mantelzorger op dat moment nog wel gewoon de spil in het zorg web en de zorgprofessional biedt ondersteuning vanuit een soort bijrol. De situatie wordt anders zodra je dierbare wordt opgenomen. De rollen worden anders verdeeld. Niet jij als mantelzorger maar de zorgprofessionals nemen het merendeel van de zorgtaken over.

Ontlasten

In veel verpleeghuizen gaat men er automatisch van uit dat je de mantelzorger ontlast door alle taken over te nemen. Met name in het begin zul je een bepaalde mate van rust nodig hebben en zelfs waarderen. Je hebt veelal te lang moeten zorgen en bent in de laatste tijd thuis, wachtend op een felbegeerd plekje in het verpleeghuis, heel vaak grenzen overgegaan. Ook de emoties van de verhuizing en de enorme verandering spelen daarbij natuurlijk een grote rol. Ik weet nog dat mijn zussen en ik de eerste twee/drie maanden na de verhuizing op ons tandvlees liepen. Dat kwam door de zware zorg in de laatste periode thuis, het enorme schuldgevoel (we zouden hem immers tot zijn dood thuislaten), ons gevoel van falen (tegen beter weten in, maar toch), het wennen aan je nieuwe rol en zoals al genoemd: de emoties van de verhuizing. Het had zo fijn geweest om toen even de zorg helemaal aan anderen over te laten.

Wat doe je dan?

Maar wanneer je als zorgvrager volledig afhankelijk van anderen bent, bevind je je vaak in een kwetsbare situatie. Je hebt zeker in het begin, na de verhuizing, meer dan ooit behoefte aan vertrouwde gezichten die je omringen en voor je zorgen. Door de Alzheimer wist mijn vader (steeds opnieuw) niet meer wie zijn medebewoners of de verzorgsters waren. Ze waren en bleven een tijdje volslagen vreemden en dat beangstigde hem en leidde tot behoorlijk wat onrust. Ik ben de eerste maanden menig keer door de verzorging gebeld met het verzoek om hem te komen kalmeren of troosten, om zijn broek te verschonen, om hem naar bed te krijgen en om hem te douchen. Hij weigerde hen alles. En wat doe je dan? Ik gooide dan onmiddellijk alles aan de kant en racete zijn kant op. Dat deed ik voor mijn vader, voor mijn eigen gemoedsrust maar óók voor de verzorging, die al zoveel zware taken op hun schouders hadden liggen.

Expertise

Ik hoor je denken: ‘Zo kom je dus nog niet aan je rust.’ Nee, klopt maar ik bedacht me op die momenten wel dat verzorgenden veel zouden kunnen opsteken van mijn manier van doen met m’n vader. Ik kende mijn vader immers door en door en wist hoe ik hem in bepaalde situaties het beste kon benaderen. Verzorgenden zorgen voor meerdere bewoners tegelijk en iedere bewoner heeft nou eenmaal zijn of haar eigen benaderingswijze. Hoe fijn is het dan als je een voorbeeld hebt hoe met zo’n bewoner om te gaan? Een aantal vaste verzorgsters keken inderdaad mee en namen mijn manier van benaderen in de zorg voor mijn vader over. En al snel was dan de rust wedergekeerd. Fijn voor alle partijen!

Betrokken blijven

Sommige mantelzorgers zijn blij dat hun zorgtaak voorbij is en dat zij voortaan alleen nog maar op bezoek kunnen gaan. Dat heeft vaak een reden en dat respecteer ik. Andere mantelzorgers willen wel dolgraag bij de zorg van hun dierbare betrokken blijven. Via de hulplijnen en de berichten die ik onder ogen krijg, hoor ik nog best vaak dat sommige verpleeghuizen liever geen betrokken mantelzorgers hebben. Mantelzorgers worden in sommige gevallen zelfs gezien als pottenkijkers en lastig. Echt jammer. Zeker met al die tekorten aan personeel. Een goede samenwerking met mantelzorgers verhoogt de kwaliteit van leven en de levensvreugde van de bewoner. Mantelzorgers zorgen mee waar nodig, nemen hun dierbaren mee naar buiten, doen activiteiten met hen en omringen hen met liefde. Zaken die verzorgenden misschien wel zouden willen maar waar simpelweg geen tijd voor is. Mantelzorgers erkenen als partner in de zorg is volgens mij alleen maar win-win. Dat had naar mijn idee ook een hoop leed in de eerste lockdown van 2020 gescheeld.

Samenspraak

Ook hoor en lees ik vaak dat mantelzorgers niet durven te klagen over de geboden zorg. En dat er totaal geen samenspraak is met de verzorgenden. Jammer want uit ervaring met het huis waar mijn vader woonde, weet ik dat samenspraak tussen bewoner, mantelzorger en professional veel kan opleveren. Mantelzorgers zouden voor mijn gevoel niet louter toeschouwer of ‘visite’ moeten zijn maar partners in de zorg voor iemand waar zij al veel jaren voor hebben gezorgd. Een goede samenspraak houdt daarnaast ook in dat er laagdrempelig feedback gegeven kan worden als de zorg niet meer helemaal aangepast is aan de actuele zorgbehoefte. Los je naar mijn idee meteen het probleem op dat mantelzorgers vaak bang zijn voor represailles, als zij een vraag, klacht of opmerking hebben over de wijze van zorg.

Alles valt of staat met samenspraak en een goede band tussen de zorgdriehoek: bewoner, zorgprofessional én de mantelzorger. Ga dus altijd het gesprek aan als je dat mist in het huis van je dierbare. In het belang van je dierbare, van jezelf en de zorgprofessional. Die laatste zal er uiteindelijk ook alleen maar baat bij hebben.

 

 

 

Marjolijn Bruurs

is ondernemer, netwerkbouwer, storyteller, echtgenote, moeder en zij was tot voor kort een zeer gedreven en ervaren mantelzorger voor haar vader met Alzheimer. Eerst in de thuissituatie en later in het verpleeghuis. Tevens is zij de bedenker en het creatieve brein van Mantelzorgelijk.nl en voorzitter van Stichting Mantelzorgelijk.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X