Mantelzorg of woonfraude? Hoe regels mantelzorgers klemzetten

Met het oog op de komende verkiezingen én mede door de filmpjes van Marjolijn, waarin zij de partijen oproept om mantelzorg nu eens serieus op te pakken, kwam ik onderstaand nog tegen op internet:

Op donderdag 17 april j.l. debatteerde de commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de plenaire zaal van de Tweede Kamer over de participatiewet. André Flach kwam tijdens zijn inbreng op voor onder andere de mantelzorger.

Ons bereiken ons signalen dat het verlenen van mantelzorg door een bijstandsgerechtigde soms onbedoeld leidt tot een fraudeonderzoek in verband met de woonsituatie jegens de bijstandsgerechtigde die tijdelijk mantelzorg verleent. De SGP vindt het sowieso verstandig alsnog eens zorgvuldig wordt gekeken naar de kostendelersnorm. De oorspronkelijke gedachte was dat gezinsleden elkaar zouden helpen wanneer zij in de problemen kwamen, maar in de praktijk zien we steeds vaker dat mensen het huis uitgaan en soms zelfs dakloos worden.
Terwijl woningdelen en informele zorg steeds noodzakelijker wordt

Het onderwerp bracht mij in gedachten weer terug naar mijn eigen mantelzorgjaren, en inhakend op die laatste zin uit het stukje tekst hierboven: het is relevanter dan ooit, een beschuldiging van (woon)fraude, het kan je zomaar overkomen!

Over mij

Velen kennen mijn ervaringsverhalen uit de blogs die ik hier op het platform heb gedeeld, voor de “nieuwkomers” een kleine samenvatting om het beter te begrijpen hoe deze ellende voor mij zo is ontstaan.

Toen mijn moeder plotseling overleed, heb ik de zorg voor mijn vader met NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel) op mij genomen. Hij woonde in een 55+ appartement en kon met voldoende hulp zelfstandig blijven wonen. Maar de wijkverpleging trok aan de bel: de zorgvraag was te groot en die konden ze niet meer waarborgen. Het bleef bij twee zorgmomenten per dag. Maar de klok hield geen rekening met zijn kwetsbaarheid, en ik ook niet. Dus bleef ik steeds vaker slapen bij hem. Eerst af en toe, niet veel later eigenlijk altijd.

Mijn eigen huisje, een kleine sociale huurwoning met een heerlijke tuin, bleef ik onderhouden. Het was mijn thuis, mijn plek waar ik ooit zelf oud hoopte te worden. Alleen… ik sliep er niet meer. Mijn leven draaide om mijn vader. En toen kwam het: een oproep van de woningstichting.

Er waren signalen dat ik weinig in mijn eigen woning verbleef. En of ik mij besefte dat dit wel eens woonfraude zou kunnen zijn. Woonfraude. Terwijl ik geen huis onderverhuurde, geen uitkering had maar mijn eigen centen verdiende. Alleen de pech dat ik mijn vader niet ’s nachts meer alleen kon laten. Die dag voelde ik me zo gekleineerd, zo vernederd. Alsof ik één of andere crimineel was. Dacht dat ik gek werd!

Uiteindelijk koos ik ervoor officieel bij mijn vader te gaan wonen. Niet omdat dat de makkelijke weg was (medehuur werd niet toegestaan), maar omdat er geen andere weg was. Na zijn overlijden verloor ik niet alleen hem, maar ook mijn woonplek. Alles waar ik jaren voor gezorgd had, was in één klap weg. Voor mij is het uiteindelijk allermaal nog weer goed gekomen.

Maar…..

Hier is het probleem: onze regels zijn niet gemaakt voor mensen die intensief mantelzorgen.
Woningcorporaties hebben nachten-tellen-regels. Gemeenten hebben administratieve definities van “hoofdverblijf”. De Participatiewet, Wmo, Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg spreken allemaal hun eigen taal. Wie weken of maanden bij een naaste slaapt, kan ongewild in de knel komen met instanties, en soms zelfs alles verliezen wat stabiliteit geeft: een huis, bestaanszekerheid.

Mantelzorgers zijn geen spookbewoners. Ze zijn geen fraudeurs. Ze zijn de stille, onbetaalde kracht die zorgt dat anderen niet in een verpleeghuis belanden, dat zorgkosten dalen, dat levens draaglijk blijven. Maar zolang de regels hen blijven behandelen als risico’s in plaats van steunpilaren, zullen velen tussen wal en schip vallen.

Dus aan alle politieke partijen, neem mantelzorgend Nederland nu eindelijk eens serieus, en neem ze mee in al jullie verkiezingscampagnes! We hebben het hier wel over 5+ miljoen potentiële stemgerechtigden…

Politiek, gemeenten en woningstichtingen;

• Leg in regelgeving vast dat langdurig overnachten bij degene voor wie je zorgt géén woonfraude is.
• Stem definities van “hoofdverblijf” en “intensieve zorgbehoefte” af tussen woningcorporaties en zorgwetten.
• Geef mantelzorgers het vertrouwen dat zij verdienen, in plaats van ze angst in te boezemen.

Want als de mantelzorger omvalt, valt degene voor wie gezorgd wordt mee. En dat is een prijs die we ons als samenleving niet kunnen veroorloven!