Mantelzorg na een ongeval: wie betaalt de zorg eigenlijk?

Wanneer iemand door een verkeersongeval, bedrijfsongeval of medische fout letsel oploopt, verandert niet alleen het leven van het slachtoffer. Ook partners, ouders en kinderen worden geraakt.

Veel mantelzorg begint ongemerkt.

Eerst doe je wat extra boodschappen. Dan neem je het huishouden over. Je gaat mee naar artsen. Regelt administratie. Bent ’s nachts alert. En voor je het weet, ben je structureel mantelzorger.

Wat veel mensen niet weten, is dat deze zorg juridisch gezien vaak méér is dan “gewoon helpen”.

De vraag is dan ook: Wie draagt eigenlijk de financiële verantwoordelijkheid voor deze zorg?

Mantelzorg na letselschade: meer dan liefde alleen

Mantelzorg wordt meestal gegeven uit betrokkenheid en liefde. Maar wanneer zorg het gevolg is van een ongeval waarvoor een ander aansprakelijk is, verandert het juridische kader.

In het aansprakelijkheidsrecht geldt een belangrijk uitgangspunt: Degene die schade veroorzaakt, moet die schade volledig vergoeden.

Dat betekent niet alleen inkomensverlies of medische kosten. Ook noodzakelijke hulp in huis, begeleiding en persoonlijke verzorging kunnen onderdeel zijn van de schade. Zelfs wanneer die zorg wordt verleend door een partner of familielid.

Wanneer wordt mantelzorg als schade gezien?

Mantelzorg kan juridisch als schade worden aangemerkt wanneer:

• de hulp noodzakelijk is vanwege het letsel
• de zorg structureel is
• professionele hulp anders nodig zou zijn
• de taken verder gaan dan wat “gebruikelijke hulp” is

Voorbeelden:

• volledige overname van huishoudelijke taken
• dagelijkse persoonlijke verzorging
• begeleiding bij cognitieve beperkingen
• toezicht bij hersenletsel
• administratie en financiële begeleiding
• nachtelijke beschikbaarheid

Het maakt daarbij niet uit of de mantelzorger betaald wordt of niet. De waarde van de zorg kan worden berekend op basis van wat professionele hulp zou kosten.

De rol van de Wmo: vangnet of grens?

Veel gezinnen krijgen te maken met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Gemeenten kunnen ondersteuning bieden, zoals:

• huishoudelijke hulp
• begeleiding
• woningaanpassingen
• vervoersvoorzieningen

In de praktijk wordt echter vaak gekeken naar:

• wat het netwerk kan doen
• wat de partner kan overnemen
• wat als “gebruikelijke hulp” wordt gezien

Soms wordt minder hulp toegekend dan medisch wenselijk is. Of wordt ervan uitgegaan dat de partner de meeste zorg blijft verrichten. Dat kan leiden tot overbelasting.

Belangrijk om te weten: De Wmo is een sociale voorziening. Het aansprakelijkheidsrecht staat daar los van. Wat de gemeente toekent, bepaalt niet automatisch de omvang van de schade in een letselschadezaak.

Wat als de gemeente weinig hulp toekent?

Wanneer bijvoorbeeld 6 uur huishoudelijke hulp nodig is, maar de gemeente slechts 2 uur toekent, ontstaat er een verschil van 4 uur. Dat verschil wordt vaak door de mantelzorger opgevangen.

Maar juridisch gezien blijft dat verschil schade. Als het ongeval door een ander is veroorzaakt, kan die extra zorg onderdeel zijn van de schadevergoeding. De rekening verdwijnt niet. Hij verschuift alleen.

Overbelasting van mantelzorgers

Mantelzorg na letselschade is vaak intensiever dan reguliere mantelzorg. Zeker bij:

• ernstig lichamelijk letsel
• niet-aangeboren hersenletsel
• chronische pijn
• psychische klachten

Mantelzorgers combineren zorg vaak met werk en gezin. Dat kan leiden tot:

• vermoeidheid
• spanningsklachten
• relatieproblemen
• burn-out

In letselschadezaken wordt daarom niet alleen gekeken naar wat nú gebeurt, maar ook naar wat duurzaam vol te houden is.

Soms is het realistischer om (deels) professionele hulp in te schakelen, ook als een partner veel doet.

Gebruikelijke hulp: waar ligt de grens?

Gemeenten hanteren het begrip “gebruikelijke hulp”. Dat is hulp die partners normaal gesproken aan elkaar geven. Maar waar ligt de grens?

Incidenteel koken of een boodschap doen valt daar meestal onder. Dagelijkse intensieve zorg, structurele overname van alle huishoudelijke taken of toezicht bij cognitieve beperkingen gaat vaak verder dan gebruikelijk.

In een letselschadezaak wordt daarom niet alleen gekeken naar relatienormen, maar naar medische noodzaak en feitelijke belasting.

Toekomstige mantelzorg

Letselschade kan blijvend zijn.

Dat roept vragen op zoals:

• Hoe lang kan de partner deze zorg blijven geven?
• Wat gebeurt er bij verandering van omstandigheden?
• Wat als de mantelzorger zelf ziek wordt?
• Wat als de relatie verandert?

In schadeberekeningen wordt daarom vaak vooruitgekeken. De waarde van toekomstige zorg kan onderdeel zijn van een regeling.

Wat betekent dit voor mantelzorgers?

Als je mantelzorger bent voor iemand die letselschade heeft opgelopen, is het belangrijk om te weten dat:

• jouw zorg economische waarde kan vertegenwoordigen
• overbelasting serieus moet worden genomen
• de aansprakelijke partij verantwoordelijk kan zijn voor de kosten
• gemeentelijke toekenningen niet altijd leidend zijn

Het gaat daarbij niet om “geld verdienen aan zorg”, maar om eerlijke compensatie van schade die anders niet zou bestaan.

Praktische aandachtspunten

Voor mantelzorgers kan het verstandig zijn om:

• bij te houden hoeveel uur zorg wordt verleend
• te noteren welke taken worden overgenomen
• medische onderbouwing van de zorgbehoefte te bewaren
• signalen van overbelasting serieus te nemen
• juridisch advies in te winnen bij twijfel

Een goede onderbouwing voorkomt dat zorg onzichtbaar blijft in een schadeafwikkeling.

Verdieping: mantelzorg en letselschade

Wie meer wil weten over hoe mantelzorg juridisch wordt beoordeeld binnen het aansprakelijkheidsrecht, kan hierover verdere informatie vinden op de pagina over mantelzorg en letselschade van Letselschade.pro.

Deze pagina legt uitgebreider uit:

• hoe mantelzorg als schadepost wordt berekend
• wat het verschil is tussen Wmo en civiele schadevergoeding
• hoe toekomstige zorg wordt meegenomen

Mantelzorg en letselschade