Een huis met gevoel? Ze slaan door!

Bij “VillaVdB” op Radio1 zat ik te luisteren naar een gesprek dat ging over het Empathische Huis. Een woning vol technologie die “meedenkt en meevoelt” met mensen met dementie en mantelzorgers zou ontlasten. Gordijnen die automatisch dichtgaan, een stem die zegt dat het tijd is om naar bed te gaan terwijl de maan op de muur wordt geprojecteerd. En ik dacht: wát? De nekharen gingen mij recht overeind staan..

Iedere mantelzorger die zorgt voor zijn dierbare met dementie weet hoe het is als iemand in de ochtend niet meer weet waar hij is. Hoe je op je gevoel afgaat, niet op een draaiboek. Hoe een blik, een aanraking of een grapje nét het verschil kan maken tussen paniek of rust. Geen stemcomputer of maanlicht kan dat ooit vervangen.

Technologie kan ondersteunen, maar hoe dit gebracht wordt: alsof dit dé oplossing is..Er wordt gezegd dat veel mantelzorgers positief reageren. Maar wie zijn dat dan, zijn ze ook gevraagd of ze zich er ongemakkelijk bij voelen? Of ze zich zorgen maken over privacy, over veiligheid, over menselijkheid? Dat hun dierbare straks vooral met technologie moet omgaan in plaats van met mensen?

Verdienmodel

Laten we ook eerlijk zijn: veel van deze innovaties worden niet alleen ontwikkeld vanuit zorg, maar vooral ook vanuit verdienmodellen. Een huis dat taken overneemt klinkt aantrekkelijk voor beleidsmakers, zorgorganisaties die kampen met personeelstekorten en voor bedrijven die hierin een markt zien. Maar waar blijven de belangen van degene die zorg nodig heeft? Of die van de mantelzorgers, die met liefde de zorg vol proberen te houden maar ook op hun tandvlees lopen?

Mantelzorgers willen goede ondersteuning maar die willen toch niet vervangen worden door algoritmes? Dat maakt de hoogleraar van “Slim leven” (die dit bedacht heeft) mij niet wijs! Dan heeft ze niet gesproken met een mantelzorger uit de grote achterban van Mantelzorgelijk.. We moeten kritisch blijven. Niet uit angst voor vernieuwing, maar uit liefde voor wat zorg echt is. Zorg is relatie, aanvoelen, echte nabijheid en dat kun je niet automatiseren.

Onrealistisch

Er wordt zelfs gewerkt aan een hologram, een soort virtuele gastvrouw die in de kamer verschijnt en tegen de bewoner praat. Dat wordt gebracht als iets warms, als extra gezelschap. Maar wie denkt dat dit rustgevend is, heeft nog nooit meegemaakt hoe kwetsbaar mensen met dementie kunnen reageren op prikkels die ze niet begrijpen. Ze gaat onze dierbare de stuipen op het lijf jagen joh! En wie vangt ze dan op? Het huis??

Beleidsmakers

Als je zorg ontwikkelt voor mensen met dementie, moet je alles afstemmen op rust, herkenning en veiligheid. Niet op technische wow-factor. Wat werkt op papier of in een lab, zal in de woonkamer van een kwetsbare oudere totaal averechts uitpakken. Zorg blijft mensenwerk, niet iets wat je projecteert op een muur. En vooral: luister niet alleen naar wie in de innovatie gelooft, luister ook naar ons, de mensen die er middenin staan!

Zorgverlener, formeel en informeel

Ik ben benieuwd hoe jij die dit leest, hier tegenaan kijkt, laat je “horen” in de reacties. Want als wij niets zeggen, gaan anderen bepalen wat goede zorg en ondersteuning is!