De inzet van een ‘Badante’ in Italië

In Italië heb ik bij mijn vriendinnen kennisgemaakt met een type verzorger dat daar ‘badante’ wordt genoemd. Ik begreep al eerder dat het hier om een ingeburgerde vorm van thuiszorg gaat.
Een ‘badante’ woont bij een dierbaar familielid in huis, meestal bij een bijna volledig zorgafhankelijke ouder, en neemt zeven etmalen per week alle voorkomende taken voor zorg en welzijn van de dochter(s) of zoon(s) over.
Vaak zijn er twee ‘badantes’ aangenomen die elkaar elke maand afwisselen. Deze ‘badantes’ komen meestal uit het buitenland en spreken een beetje Italiaans. Zij keren vaak voor een maand terug naar hun eigen gezin of familie.

De doorsnee Nederlander zou zijn Italiaanse vriend(inn)en direct naar de maandprijs van een ‘badante’ vragen. Dat heb ik bewust nooit gedaan. Het is aan hunzelf hoe zij de zorg voor hun ouders hebben georganiseerd en door wie deze wordt betaald.
Ik vind het belangrijker om te zien hoe meer ontspannen zij nu kunnen leven en werken.
Overigens komt het in Nederland nog weinig voor dat een ‘badante’ langdurige 24-uurs-zorg biedt aan ouders in hun huis.

In het midden en zuiden van Italië steekt ook de zorgrelatie tussen (groot)ouders en hun (klein)kinderen anders in elkaar.
Vanaf drie jaar gaan kindjes vijf dagen per week van ’s morgens tot het einde van de middag naar een peuter-kleuterschool. Zij krijgen er een warme lunch en gaan daarna ongeveer twee uur slapen. Dit betekent dat hun moeders, als zij niet werken, familiezorg kunnen verlenen. Bijvoorbeeld aan hun ouders. In Italië is er een sterke culturele waarde dat familieleden voor elkaar zorgen, met name voor ouderen.

Het begrip mantelzorg kent men (nog) niet in Italië, en ook informele zorg wordt nauwelijks genoemd.

Opvallend vind ik ook dat mijn vriendinnen, zij zijn merendeels dochter, moeder en grootmoeder, zoveel uren in hun keuken doorbrengen. Sowieso tweemaal per dag voor het bereiden van hun warme lunch en warme avondmaaltijd.
Ik heb vorige week bij hen weer de heerlijkste verse pastagerechten gegeten. Maar dit terzijde.
De tieners die rond 15.00 uur van school komen, krijgen echter ook een verse warme lunch voorgezet. Het gemak van een magnetron wijzen zij af. Ongelooflijk toch?!

Een van mijn vriendinnen die ook driemaal daags uren in de keuken staat, zorgt vanaf haar huwelijk bijna elke dag voor haar 88-jarige blinde moeder. Tijdens de uren dat haar ongetrouwde broer naar zijn werk is. Mijn vriendin haalt haar moeder met de auto op en haar broer haalt hun moeder rond 16.00 uur op om naar hun woning te gaan. Hun beider stress heb ik al jaren gevoeld, als zij hun geduld overduidelijk verliezen: hun moeder lelijk bejegenen of haar toeschreeuwen. Niet fijn om daar getuige van te zijn …
Hun zorgrelatie lijkt vastgeroest te zitten, de oude vrouw wil absoluut niet in een verzorgingshuis wonen en ook geen ‘badante’ in haar woning.
Gelukkig kan deze vriendin wel af en toe een weekendje weg, omdat haar moeder dan tegen betaling door een van haar vriendinnen wordt opgevangen.

Destijds ontving ik voor mijn moeder met dementie een groot bedrag van mijn (aanvullende) zorgverzekering VGZ. Op basis van tien dagen vervangende mantelzorg, hetgeen ontoereikend zou zijn geweest voor het betalen van een ‘badante’.
Dit bedrag heb ik toen ingezet met tweemaal per week twee uur een Saar aan Huis.
Overigens zou het organiseren voor een ‘badante’ bij moeder in huis, gezien onze complexe gezinsrelatie, niet bespreekbaar zijn geweest.
Zij heeft uiteindelijk twee keer een verhuizing meegemaakt. Vanwege de eerste verschijnselen van de ziekte van Alzheimer naar een woonzorgcentrum, en binnen een jaar daarna vanwege een herseninfarct naar een verpleeghuis voor mensen met dementie. Ik was overbelast geraakt.

Nu zie ik dat de reguliere wijkzorg in Nederland steeds meer overeen gaat komen met het huidige niveau in Italië waarbij familie een centrale rol speelt.
Hun ‘Servizio Sanitario Nazionale’ (SSN) verschilt sterk per regio, met over het algemeen betere beschikbaarheid en faciliteiten in het noorden dan in het zuiden.

Tot slot

Nog enkele kernpunten van de wijkzorg (SSN) in Italië:
De huisarts is het eerste aanspreekpunt en regisseert de zorg. Patiënten schrijven zich in bij een lokale arts via de gemeentelijke administratie (Azienda Sanitaria Locale).

Publieke thuiszorg (Assistenza domiciliare pubblica) is beperkt beschikbaar, maar de dekking is relatief laag in vergelijking met andere Europese landen.

De zorg via de SSN is grotendeels gratis of tegen een kleine eigen bijdrage (ticket) op basis van inkomen.

Naast zorg aan huis kunnen ouderen gebruikmaken van Residenze Sanitarie Assistenziali (RSA’s), vergelijkbaar met verzorgingstehuizen, al is de capaciteit hiervan relatief laag in vergelijking met West-Europa. Deze voorzieningen kunnen particulier of publiek gefinancierd zijn.