De Beter Laten-lijst: Wie pakt de waslijst op?

Wanneer beleidsmakers praten over vernieuwing in de zorg, klinken de woorden vaak positief: “ontzorgen”, “zelfredzaamheid”, “waardigheid”. Maar onder deze mooi verpakte termen schuilt een harde realiteit waar veel mantelzorgers zich dagelijks doorheen worstelen. Neem de ontwikkelingen rond langer thuis wonen, gecombineerd met de zogenoemde “Beter Laten-lijst”. Beide lijken op het eerste gezicht logisch en efficiënt. Tot je ze naast de praktijk legt.

Wijkverpleegkundige Jennifer Bergkamp verwoordde het treffend in de Telegraaf. Verpleeghuiszorg thuis betekent 24/7 zorg, toezicht, hulpmiddelen, aanpassingen in huis. Maar die zijn er in werkelijkheid niet of nauwelijks. Tilliften passen niet in kleine woningen. Badkamers zijn boven en dus niet bereikbaar. En 24/7 zorg en toezicht? Dat is er niet.  Als mantelzorgveteraan weet ik maar al te goed wat dit kan betekenen. Verpleeghuiszorg thuis zal voor mantelzorgers nóg meer zorgen gaan geven. Fysiek, mentaal en financieel gezien.

Wie is de pineut?

Dan de ‘Beter Laten-lijst’, opgesteld door professionals en bedoeld om onnodige handelingen te schrappen, is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Denk aan: minder wassen, geen onnodige blaasspoelingen, stoppen met standaard vitale functies meten. Op papier een mooie manier om de druk op zorgprofessionals te verlichten. Als ik het goed heb gaan ze de bestaande lijst dit jaar herzien en in 2026 een update geven. Begrijpen jullie dat ik daar zo mijn eigen ideeën bij heb?  Want de grote vraag is: met welke handelingen gaan ze de lijst nog meer aanvullen, welke taken worden nog meer geschrapt om professionele zorg te ontlasten? En wie denken we, zal deze op moeten gaan vangen…

Die angst is niet ongegrond, de signalen zijn er. Organisaties reorganiseren, ondersteunende functies verdwijnen of worden samengevoegd. De focus ligt op verpleegkundigen maar zij kunnen niet overal tegelijk zijn. Gemeenten bezuinigen fors op de Wmo voorzieningen, wat betekent dat er minder geld beschikbaar is voor hulp in de huishouding, hulpmiddelen en woningaanpassingen. Bijvoorbeeld de traplift: die krijg je niet zomaar meer toegewezen. We zullen veel zelf op moeten zien te lossen, ook financieel gezien. En dat kan voor velen nog een hele uitdaging gaan worden (op z’n zachts gezegd)

Hoog tijd voor eerlijk beleid

Als we echt willen bouwen aan toekomstbestendige zorg, dan hoort daar ook toekomstbestendig mantelzorgbeleid bij. Geen woorden maar daden. Financiële beloning, structurele ondersteuning, inspraak bij beleid. En vooral: erkenning dat mantelzorg inmiddels een cruciale schakel is geworden in ons zorgsysteem, niet zomaar iets wat je “erbij doet”.

Dus ja, laten we vooral kijken naar wat we beter kunnen laten. Maar laten we dan ook eindelijk stoppen met het wegkijken van wie de échte last draagt. Mantelzorgers zijn geen sluitpost op de begroting. Wij zijn geen vangnet, wij zijn het systeem geworden! En als dat de realiteit is, dan is het hoogste tijd dat beleid die realiteit onder ogen ziet en ernaar handelt. Anders kun je die mooie woorden over “waardigheid” en “ontzorgen” beter ook op een lijst zetten.

De lijst van wat beleidsmakers voortaan zélf maar beter achterwege laten!