Wie steunt de mantelzorgveteranen?

Na het overlijden van hun dierbare kunnen mantelzorgers zich in een emotionele en praktische leegte bevinden. Ze vallen in dat akelige gat na mantelzorg. Ze kunnen het gevoel hebben dat een belangrijk doel in hun leven wegvalt, en worden geconfronteerd met de uitdaging om hun eigen identiteit en routine opnieuw te definiëren. Deze overgang kan bijzonder moeilijk zijn, omdat de mantelzorger gewend was aan een leven dat volledig in het teken stond van de vaak intensieve zorg en ondersteuning voor hun dierbare. Wie steunt de mantelzorgveteranen? Het eerlijke antwoord? Op Mantelzorgelijk na NIEMAND!

De vergetelheid waarin mantelzorgers terechtkomen als het om ondersteuning gaat na overlijden van een dierbare is wat mij betreft totaal onbegrijpelijk. Naar mijn idee komt dit simpelweg voort uit een gebrek aan bewustzijn en erkenning van de specifieke behoeften van mantelzorgers na het overlijden van hun dierbare. De aandacht gaat vaak primair uit naar het rouwproces van directe familieleden en natuurlijk naar de administratieve rompslomp na het overlijden, waardoor de behoeften van mantelzorgveteranen over het hoofd worden gezien. En is dat achter de rug? Dan wordt het volledig stil en donker. Slechte zaak want het voelt op die manier voor veel mantelzorgveteranen als stank voor dank na gedane gratis zorg.

Mantelzorgveteraan is een term van Mantelzorgelijk. We willen geen ex of oud genoemd worden, we verdienen meer. Het gaat namelijk om personen die langdurig en intensief voor een dierbare hebben gezorgd, vaak tot het punt waarop ze zelf fysiek, emotioneel of mentaal overbelast zijn geraakt. Deze term wordt door ons gebruikt om de buitengewone inspanningen van mantelzorgers te benadrukken en hen te eren als ware “veteranen” van de mantelzorg. Maar we gebruiken de term ook omdat deze ex mantelzorgers (rot woord!) een bak aan expertise in huis hebben en bereid zijn om die in te zetten om lotgenoten te ondersteunen en tegelijkertijd met ons mee te vechten voor beter mantelzorgbeleid.

Mantelzorgelijk zet zich, zoals gezegd, als enige in om ook mantelzorgveteranen erkenning en ondersteuning te bieden. En dat is vaak broodnodig. Mantelzorgveteranen bevinden zich namelijk in een moeilijke situatie wanneer hun dierbare overlijdt. Het intense zorgproces waarin ze betrokken waren, kan een enorme impact hebben op hun leven. Het verlies van hun dierbare kan leiden tot gevoelens van verdriet, depressiviteit en eenzaamheid, vooral als de zorg een groot deel van hun dagelijks leven beheerste.

In gesprekken met de verschillende ondersteuners krijg ik dikwijls te horen dat mantelzorgveteranen ‘heus gewoon welkom zijn bij de reguliere lotgenotencontact momenten’. Maar dat werkt helaas niet zo. De ervaringen van mantelzorgveteranen zijn uniek en totaal anders dan die van de nog zorgende mantelzorgers. Het is puur een kwestie van zorg bij leven en nazorg na dood. Reguliere interventies zullen er alleen maar toe leiden dat mantelzorgveteranen zich nog meer onbegrepen, ongezien en ongehoord voelen. Hoe dat komt? Omdat deze totaal niet meer aansluiten op de behoeften die je hebt als mantelzorg eenmaal ophoudt!

Verder hoor ik ook terug dat financiële beperkingen en gebrek aan toegang tot passende nazorgdiensten ondersteuning voor deze groep bemoeilijkt. Dus bij leven zorg je je gratis en voor niets te pletter, bespaar je de maatschappij enorm veel zorgkosten en bij dood kun je het rambam krijgen? Is dat hoe we in dit land met mantelzorgveteranen omgaan? Ik leerde als kind: waar een wil is, is een weg. Dan moet je niet aankomen met slappe excuses maar liever je mouwen opstropen, creatief zijn en aan de bak gaan. Als wij hier op Mantelzorgelijk ondersteuning kunnen bieden, kunnen ondersteuners dat heus ook.

Al met al is het van essentieel belang dat gemeenten en beleidsmakers zich ook bewust worden van de behoeften van mantelzorgveteranen en zich meer gaan inzetten voor het bieden van passende ondersteuning. Door middel van dialoog, bewustwording en belangenbehartiging vanuit Mantelzorgelijk kan er hopelijk meer aandacht komen voor de uitdagingen waarmee ook deze groep binnen de  totale doelgroep te maken heeft en kunnen er effectievere ondersteuningsmaatregelen worden geïmplementeerd. Hard nodig want vergeet niet: hoe meer mantelzorgers nu en in de toekomst, hoe meer mantelzorgveteranen later. Werk aan de winkel dus!