Wat als jouw moeder maar één keer per week wordt gedoucht?

Stel je voor: je moeder van 83. Altijd zelfstandig, altijd trots. Maar nu is ze ziek. Ze kan zichzelf niet meer verzorgen. En toch ligt ze dagen in haar eigen vuil. Wordt slechts één keer per week gedoucht. Waarom? Omdat er te weinig handen zijn. Te weinig zorg. Te weinig aandacht.

Ondertussen betalen wij met z’n allen torenhoge zorgpremies. Jaar in, jaar uit. Voor een systeem dat inmiddels zó onder druk staat, dat het menselijke waardigheid ondermijnt. Een systeem waarin mantelzorgers – buren, kinderen, partners – het gat moeten dichten dat de overheid laat vallen.

“Wat diep beschamend is,” zei iemand treffend, “is dat de gezondheidszorg zwaar tekortschiet. Dat er ondanks hoge premies enorme wachtlijsten zijn. Een enorm tekort aan huisartsen, verpleeghuisplekken, verpleegkundigen, verzorgenden en thuiszorgmedewerkers. Ouderen die in hun eigen vuil liggen. Eén keer per week worden gedoucht. En dat dan mantelzorg wordt ingezet om dat tekort op te vangen.”
“Dat is pas beschamend.”

Deze zin raakt de kern. Want hoe normaal is het geworden dat mantelzorgers inspringen bij tekort? Alsof het vanzelfsprekend is. Alsof het beleid erop rekent. De ‘informele zorg’ als structurele pleister op een lek schip.

Waar zijn de fundamentele mensenrechten gebleven in dit zorgsysteem? Zoals het recht op waardige zorg. Het recht op lichamelijke hygiëne. Het recht om niet afhankelijk te zijn van een uitgeput kind of een overbelaste buur. Is dit nog een zorgstaat, of zijn we bezig een afschuifsamenleving te worden?

De overheid schuift steeds meer zorg richting burgers. En werkgevers kijken weg. Zorgverzekeraars maken winst. Bestuurders van zorginstellingen eisen vertrekpremies van zes nullen. En wie staat er aan het bed? De mantelzorger. Die ondertussen zélf ziek wordt van de overbelasting.

We moeten het lef hebben om deze realiteit onder ogen te zien. Dit is geen incident. Dit is beleid. Dit is het gevolg van jarenlange keuzes. Van marktwerking, bezuinigingen, en een onzichtbare verwachting dat de samenleving het wel opvangt.

In 2024 had de langdurige zorg een “goed financieel jaar, aldus de NZa. Maar wie profiteert daarvan, als mensen in hun eigen urine moeten wachten op een washandje?

We hebben zorg nodig die weer echt draait om mensen. Niet om systemen, niet om cijfers, niet om rendement.

Aan beleidsmakers: durf opnieuw te investeren in menselijke waardigheid.

Aan de media: stop met het versimpelen van mantelzorg tot iets heroïsch. Het is vaak pure noodzaak.

Aan werkenden: stel jezelf eens de vraag — wat als jij morgen moet bijspringen? Kun jij dat combineren met je baan, je gezin, je leven?

Laat het besef doordringen: mantelzorg is geen vangnet meer. Het is de fundering geworden.
En die fundering kraakt…