Van zorg naar leegte: De onzichtbare strijd van mantelzorgers

Na jarenlang intensief mantelzorger te zijn geweest, kan het verlies van een dierbare of de verhuizing naar een verpleeghuis je achterlaten met een gevoel van leegte. Het is een ervaring die velen misschien niet volledig begrijpen, tenzij ze het zelf hebben meegemaakt. Als mantelzorger wordt je leven vaak beheerst door de zorg voor een ander. Maar wat gebeurt er met de mantelzorger als de zorg stopt? Dit is een vraag waar te weinig aandacht aan wordt besteed, terwijl het juist zo’n grote impact heeft op de mantelzorger zelf.

Uit eigen ervaring weet ik hoe moeilijk deze overgang kan zijn. Na bijna twintig jaar thuis voor mijn vader te hebben gezorgd, stond mijn wereld stil toen hij toch nog onverwachts overleed. Van de ene op de andere dag was er geen zorg meer nodig. Ik kan me nog goed herinneren hoe verloren ik me de eerste weken voelde. Elke avond zat ik in de keuken, zonder dat ik wist wat ik met mezelf aan moest. Mijn hele dagelijkse routine was immers om zijn zorg heen gebouwd…

Lotgenotencontact

De zorg en de structuur van mijn leven waren verdwenen, en daarmee ook een groot deel van mijn identiteit. Het voelde alsof ik niet meer wist wie ik was, zonder de dagelijkse verantwoordelijkheden voor mijn vader. Nu had ik het geluk dit platform jaren terug al te hebben ontdekt, de steun die ik vond IN mijn tijd van mantelzorg was er ook NA het verlies van mijn vader. Het contact met lotgenoten, die uit eigen ervaring wisten hoe moeilijk deze periode kan zijn, gaf me een plek waar ik me gehoord en begrepen voelde. Van onschatbare waarde!

Helaas is niet iedereen bekend met deze vorm van steun en dat moet veranderen! Voor mantelzorgers die hun zorgtaken plotseling kwijtraken, is er vaak weinig begeleiding of hulp beschikbaar. De focus van instanties ligt vaak volledig op de zorg voor de hulpbehoevende, maar wat gebeurt er met de mantelzorger wanneer die taak eindigt?

Goede ondersteuning

Het verbeteren van de ondersteuning voor mantelzorgers, zowel tijdens als na hun zorgperiode, kan niet alleen de verantwoordelijkheid van mantelzorgorganisaties zijn. Ook beleidsmakers en zorgbestuurders kunnen een belangrijke rol spelen in het bieden van structurele oplossingen.

Beleidsmakers kunnen bijvoorbeeld:

Nazorg verankeren in een beleid: Er zou een duidelijke plek moeten komen voor nazorg in het aankomende mantelzorgbeleid. Mantelzorg is vaak intensief en langdurig, maar het verlies van deze rol wordt nog te vaak over het hoofd gezien. Beleidsmakers kunnen ervoor zorgen dat er nazorgtrajecten worden aangeboden, waarbij mantelzorgers toegang krijgen tot ondersteuning en lotgenotencontact.  Het online lotgenotencontact van Mantelzorgelijk zou veel meer erkenning  moeten krijgen vanuit beleidsmakers. Wat helpt de mantelzorger wel? 4. Online lotgenotencontact

Financiering voor ondersteuning: Mantelzorgers die hun zorgtaken kwijtraken, vallen vaak buiten bestaande zorgregelingen. Beleidsmakers kunnen financieringsmogelijkheden verruimen, zodat er meer initiatieven opgezet kunnen worden voor mantelzorgers in de fase na het zorg verlenen. Dit kan variëren van gesubsidieerde vrijwilligersinitiatieven tot gespecialiseerde ondersteuning door maatschappelijk werkers of psychologen.

Zorgbestuurders kunnen op hun beurt ook een rol spelen, door:

Mantelzorgers actief betrekken bij de overgang: Wanneer een dierbare naar een verpleeghuis verhuist, kan dit voor de mantelzorger een ingrijpende verandering betekenen. Verpleeghuizen kunnen hierin een brugfunctie vervullen door mantelzorgers te betrekken in het zorgproces. En daarmee doel ik niet direct op de fysieke zorgtaken die zij steeds vaker opgedragen krijgen…

Signalen van lotgenoten die worden buitengesloten in een MDO-overleg vind ik niet kunnen. Ze worden wel ingezet als volwaardig zorgmedewerker dan hebben ze ook recht op een plek in een teamoverleg. Men wil toch die goede samenwerking bewerkstelligen tussen formeel en informele zorgverlener?  Sluit ze dan niet buiten in het bespreken van een zorgplan!

Opzetten van nazorgprogramma’s: Veel verpleeghuizen hebben regelmatig contact met mantelzorgers. Door mantelzorgers die hun zorgtaken verliezen te begeleiden in deze overgangsfase, kan het verpleeghuis bijdragen aan het welzijn van deze groep. Denk aan nazorggesprekken of doorverwijzingen naar vrijwilligersorganisaties en ondersteunende platforms.

Ondersteuning aanbieden bij verlies: Wanneer een dierbare in een verpleeghuis komt te overlijden, kan het zorgpersoneel ook een rol spelen in het bieden van emotionele ondersteuning aan de achtergebleven mantelzorger. Verpleeghuizen zouden hierin meer kunnen investeren, bijvoorbeeld door gesprekken aan te bieden of informatiemateriaal te verstrekken over beschikbare ondersteuning.

De gouden tip voor mantelzorgers

Ook voor mantelzorgers die geen directe zorg meer verlenen, is het belangrijk om te weten dat ze niet alleen staan. Het platform van Mantelzorgelijk biedt ervaringsverhalen, meertalige informatiepagina’s, nieuws, tips en lotgenotencontact. Voel je meer dan welkom!

“Je zorg stopt misschien, maar jouw welzijn verdient blijvende aandacht”