Politiek verzaakt: Palliatieve zorg als luxeproduct?

De Tweede Kamer heeft zich van haar meest kille kant laten zien. Een motie die simpelweg vroeg om een plan van aanpak om gelijke toegang tot palliatieve zorg te garanderen, ongeacht de zorgverzekeraar, werd met 94 tegen 56 stemmen verworpen. Daarmee is de boodschap helder: fatsoenlijke zorg in de laatste levensfase is in Nederland geen vanzelfsprekendheid, maar een kwestie van geluk hebben met je polis.

Dit is een schande. Palliatieve zorg is geen extraatje, geen luxeproduct voor wie de juiste verzekering heeft afgesloten. Het is een fundamenteel recht. We hebben het hier over mensen die stervende zijn, mensen die vaak niet meer kunnen vechten voor hun belangen. Dit is een groep die volledig afhankelijk is van de samenleving en de politiek om hen in hun laatste dagen waardigheid te bieden. Maar diezelfde politiek laat hen keihard vallen.

Marktwerking boven menselijkheid

De kern van het probleem zit in de doorgeschoten marktwerking in de zorg. Zorgverzekeraars bepalen wie, waar en hoeveel palliatieve zorg krijgt. De politiek zou hier een corrigerende rol in moeten spelen, maar kiest ervoor om dit niet te doen. Blijkbaar is de vrije markt heilig, zelfs als dat betekent dat een terminale patiënt door bureaucratische barrières niet de zorg krijgt die hij of zij nodig heeft.

Dit raakt niet alleen de stervenden, maar ook hun naasten. Mantelzorgers, vaak al overbelast, worden gedwongen om taken over te nemen die eigenlijk door professionals uitgevoerd zouden moeten worden. Vrijwilligers in hospices draaien overuren omdat bezuinigingen steeds meer professionele zorg verdringen. Terwijl de politiek mooie woorden spreekt over ‘zorgzame buurten’ en ‘samenredzaamheid’, wordt in de praktijk de structurele zorg uitgehold.

Wie heeft hier baat bij?

Wie profiteert hier eigenlijk van? Niet de patiënten. Niet de familieleden, wij dus, die machteloos moeten toekijken hoe een geliefde lijdt omdat de zorg ontoereikend is. Niet de zorgverleners die steeds minder middelen krijgen om hun werk goed te doen. De enige winnaars in dit systeem zijn de zorgverzekeraars, die mogen blijven beslissen over leven en dood met hun budgetplafonds en beleidsregels.

Een overheid die weigert om palliatieve zorg fatsoenlijk te regelen, faalt in haar meest basale taak: het beschermen van haar burgers, juist op hun meest kwetsbare moment. Dit zou geen kwestie van politiek moeten zijn. Dit zou geen strijd tussen links en rechts moeten zijn. Dit is een kwestie van beschaving.

Maar als een meerderheid van de Kamer zelfs de minimale stap om een plan te maken al te ver vindt gaan, dan moeten we helaas concluderen dat deze beschaving met een noodgang aan het afbrokkelen is.