Passende zorg. Passend voor wie?

Passende zorg. Het is een begrip dat de afgelopen jaren een prominente plaats heeft gekregen in het zorgbeleid. De gedachte erachter is begrijpelijk: zorg moet aansluiten bij wat iemand nodig heeft. Niet meer dan nodig, maar zeker ook niet minder. Zorg moet effectief zijn, toegankelijk blijven en bijdragen aan een toekomstbestendig zorgstelsel.

Dat klinkt logisch.

Toch bekruipt mij steeds vaker de vraag: voor wie is die zorg eigenlijk passend?

Voor de patiënt?

Voor de mantelzorger?

Voor de zorgverlener?

Of vooral voor een zorgsysteem dat steeds verder onder druk staat?

In de praktijk lijkt passende zorg namelijk steeds vaker samen te vallen met wat haalbaar is geworden. Niet omdat dat altijd de beste oplossing is, maar omdat personeel schaars is, wachtlijsten oplopen en de zorgvraag blijft groeien.

Daardoor verschuift de betekenis van het woord ongemerkt.

Passende zorg gaat dan niet langer alleen over wat iemand nodig heeft, maar ook over wat het systeem nog kan bieden.

En dat is niet hetzelfde.

Voor mantelzorgers is dat verschil vaak pijnlijk zichtbaar. Wanneer professionele ondersteuning afneemt, wordt al snel gekeken naar wat het netwerk kan opvangen. Dat wordt gepresenteerd als een passende oplossing. Maar passend voor wie?

Voor degene die zorg nodig heeft?

Of voor een systeem dat geen andere mogelijkheden meer heeft?

Natuurlijk moeten we zorgvuldig omgaan met de beschikbare zorg. Niemand zal ontkennen dat keuzes noodzakelijk zijn. Maar laten we eerlijk blijven over de reden waarom die keuzes worden gemaakt.

Niet iedere beperking van zorg is automatisch passende zorg.

Soms is het simpelweg de best haalbare oplossing binnen de grenzen van het systeem.

Woorden doen ertoe. Wanneer we tekorten een nieuwe naam geven, lopen we het risico dat de werkelijkheid minder zichtbaar wordt. Dan klinkt iets als een bewuste kwaliteitsverbetering, terwijl het soms vooral een reactie is op schaarste.

Daarmee doen we niemand een plezier.

Niet de patiënt.

Niet de zorgverlener.

En zeker niet de mantelzorger, die steeds vaker gevraagd wordt het verschil op te vangen.

Misschien moeten we daarom een andere vraag stellen.

Niet alleen: “Welke zorg is passend?”

Maar ook: “Passend binnen welke werkelijkheid?”

Want passende zorg mag nooit betekenen dat we ons aanpassen aan een tekort.

Passende zorg betekent dat de juiste zorg, op het juiste moment, door de juiste mensen wordt geleverd.

En als dat niet meer lukt, laten we dat dan ook eerlijk benoemen.

Want pas wanneer we de werkelijkheid onder ogen durven zien, kunnen we haar ook verbeteren.