Mantelzorgers als gratis personeel? Tijd voor herwaardering en eerlijk beleid!

Zorgorganisaties in Brabant boeken financieel betere resultaten dan vorig jaar. Volgens cijfers van BDO zijn de meeste instellingen uit de rode cijfers en hebben velen miljoenen aan reserves opgebouwd. Je zou denken: goed nieuws. Maar als mantelzorgveteraan kijk ik met andere ogen naar deze cijfers. Want terwijl zorginstellingen sparen en vasthouden, draaien mantelzorgers steeds vaker mee in het zorgrooster: onbetaald en steeds meer structureel.

We zien het gebeuren in zowel thuiszorg, verpleeghuiszorg en inmiddels ook binnen de ziekenhuiszorg. Mantelzorgers krijgen taken die eerder door formeel zorgpersoneel werden gedaan. Zij helpen bij de persoonlijke verzorging, begeleiden bij het eten, blijven overnachten, houden gezelschap en ondersteunen bij medicatie. Door personeelstekorten en bezuinigingen dreigt dit nu het nieuwe normaal te worden.

De cijfers vertellen niet het hele verhaal

Het recente onderzoek van BDO laat zien dat instellingen weinig investeren: niet in technologie, niet in innovatie, zelfs niet in betere woonvormen. Alles wordt uit angst voor overheidsmaatregelen op de plank gehouden.

In de afgelopen jaren hebben duizenden zzp’ers zich ingezet om de gaten in de zorg te vullen, hun komst was broodnodig. Nu zijn ze door politieke keuzes een last voor zorgorganisaties. Tegelijkertijd zien we dat zorgorganisaties deze groep wel kunnen betalen, met uurtarieven die soms rond de 60 euro liggen. Er is dus ruimte voor investering, als er prioriteit aan wordt gegeven. Voor mantelzorgers, die structureel meedraaien maar zonder vergoeding of ondersteuning, blijft het echter stil.

Dat is scheef. En het voelt niet alleen onrechtvaardig, het is onrechtvaardig!

Mantelzorg is geen gratis personeel

De inzet van mantelzorgers is altijd bedoeld geweest als aanvulling op professionele zorg, niet als vervanging. Toch wordt deze grens in rap tempo overschreden. Wat ooit ‘meedenken en bijspringen’ was, is nu ‘verantwoordelijkheid dragen en uitvoeren’ geworden. Zonder bescherming, zonder rechten, zonder stem.

Zorgbestuurders zeggen (terecht) dat ze verantwoordelijk zijn voor het welzijn van hun medewerkers. Maar wie neemt verantwoordelijkheid voor het welzijn van mantelzorgers? Zij zijn geen eindeloze bron van onbetaalde inzet, de rek is eruit. Als je als instelling structureel op ze leunt, dan hoort daar ook waardering, ondersteuning, erkenning en een financiële vergoeding bij.

Investeren in mantelzorg is investeren in toekomstbestendige zorg

Willen we de ouderenzorg toekomstbestendig maken, dan moet er naast technologie ook geïnvesteerd worden in de mensen die de ruggengraat van het systeem vormen. Dat zijn ook de mantelzorgers. Geef ze toegang tot ondersteuning, en waar gepast, een vergoeding voor structurele taken die de instelling anders aan de formele zorg zou uitbesteden.

We kunnen niet blijven werken op de onzichtbare inzet van duizenden mantelzorgers, terwijl er miljoenen worden opgepot.

Oproep aan zorgbestuurders, beleidsmakers en politiek

• Erken mantelzorgers als serieuze partners in zorg, niet als gratis vangnet.
• Investeer in hun ondersteuning en welzijn, net zoals je dat doet voor je formele medewerkers.
• Durf structurele keuzes te maken die niet alleen financieel verdedigbaar zijn, maar ook moreel.

Goede zorg is niet alleen een kwestie van cijfers, het is ook een kwestie van rechtvaardigheid en die ontbreekt volledig voor de mantelzorger!

Bron: Brabantse zorgorganisaties – AD