Mantelzorger niet verantwoordelijk voor maatschappelijke problemen

Waarom haak ik af wanneer mantelzorgers aangemoedigd worden hun veerkracht te versterken, goed voor zichzelf te zorgen, hun ervaringen met anderen te delen in bijvoorbeeld dementie café’s?
Waarom voel ik zo veel weerstand wanneer mantelzorgers worden gerangschikt naar aandoening? Zo zijn er mantelzorgcafés gericht op Alzheimer, op Parkinson en op psychiatrische aandoeningen. Wat als je partner nu kenmerken van alle 3 de aandoeningen heeft? Wat als je zorgt voor een vader met een vorm van niet aangeboren hersenletsel, een broer die kampt met een alcoholverslaving én een tante die lijdt aan dementie?

Verzekeraars storten zich met commercieel belang op de mantelzorger, met als tip: ‘jij maakt het verschil’! Gemeenten doen eindeloos ‘behoefteonderzoek’ naar mantelzorgers die zorgen voor een naaste met Parkinson, Alzheimer of GGZ problemen. Professionals worden getraind in het opzetten van lotgenotencontact voor mantelzorgers die zorgen voor een naaste met Parkinson, of…… enzovoort.
Steeds weer die differentiatie. Maar voor wie is dat nuttig? De zorgvraag en -route is verschillend, de belastbaarheid voor de mantelzorger niet.
En wanneer kunnen die behoefteonderzoeken gewoon stoppen en start het goede gesprek?
Wanneer we mantelzorgers gaan typeren naar de aandoening van hun dierbaren, definiëren we hen aan de hand van de aandoening van een geliefde. Mijn partner is meer dan zijn aandoening en ik val al helemaal niet samen mét die aandoening.

Veel interventies voor mantelzorgers proberen problemen op te lossen vanuit een individueel frame en spreken daarbij het systeem niet aan. Het legt de verantwoordelijkheid bij mantelzorgers die hun veerkracht kunnen versterken door yoga, mindfullness of coaching. Een 24/7 App moet het delen van taken tussen mantelzorgers mogelijk maken. De vele mantelzorgcomplimenten variërend van een verwenmiddag, cadeaukaarten, tot een high thee versterkt de voorkeur voor een beloning op de korte termijn in plaats van te werken aan structurele veranderingen in de samenleving die waarde hebben op de lange termijn.
Het zijn ‘help mensen, zichzelf te helpen- initiatieven’ die grenzen aan paternalisme. Goed bedoelde reacties op een onoplosbaar vraagstuk in de hoop dat een kleine verandering een groot verschil maakt en structurele veranderingen overbodig zal maken.

Het accentueren van de individuele verantwoordelijkheid voor maatschappelijke problemen leidt de aandacht af van de systemische veranderingen die nodig zijn, zoals: verlof, de mogelijkheid om onbetaald werk met betaald werk te combineren, een degelijke mantelzorgbijslag, flexibele werktijden, en een kortere werkweek voor iedereen.

Noot: Geïnspireerd door:  The i-frame and the s-frame: How focusing on individual-level solutions has led behavioral public policy astray. Nick Chater, George Loewenstein.