Hoe verpleeghuisbewoners bezwijken onder de ‘corona maatregelen’

Mevrouw de Bruin ligt aan het zuurstofapparaat in verpleeghuis Margriet. Ze kampt met een longontsteking en krijgt zodoende extra zuurstof toegediend. 3 liter om precies te zijn.
De zuurstof is 3 dagen geleden voorgeschreven door de arts. En nu, precies 3 dagen later, constateert de verzorgende dat de saturatiewaarde van mevrouw de Bruin is gezakt naar 80, alarmerend laag. Ze belt de arts en vraagt om de noodzakelijke extra zuurstof. Zijn antwoordt: ‘ligt mevrouw aan het zuurstof dan?’

De keiharde realiteit is ingeslagen als een bom: het coronavirus komt eraan. Verpleeghuizen voeren het ene crisisoverleg na het andere op zoek naar adequate maatregelen om hun ouderen te beschermen tegen het virus. De corona regeert. Broodnodige overleggen als de dagelijkse zorgoverdracht, schieten er hier en daar bij in, de saturatie van mevrouw de Bruin zakt.

De verpleeghuizen in ons land zijn sterk zoekende. Blijkens ook de grote verschillen in genomen maatregelen. Wel is de algemene tendens om het huis op slot te gooien. Bezoek wordt geweerd of is enkel welkom ná 18 uur. Lichamelijk contact met moeder of vader wordt sterk afgeraden of zelfs ‘verboden’. De bingo is afgelast, maaltijden mogen nog enkel op de kamer worden genuttigd, het maandelijkse shantykoor is van de agenda geschrapt en vrijwilligers blijven thuis.

Hierover kan ik kort zijn: de gevolgen zijn immens. De genomen maatregelen ontnemen de mens met dementie namelijk de kans om zichzelf als mens te beleven. Ze ontnemen haar de kans om te ervaren dat ze bestaat. En dit is heftig.

De mens met dementie heeft onze aanraking hard nodig. Wanneer taal verloren gaat, kunnen we de mens met dementie ontmoeten met onze aanraking. En in deze aanraking zit véél verscholen. De aanraking van onze hand op haar wangen, gecombineerd met een ronddraaiende duimbeweging op haar jukbeenderen, kan het gevoel van moeder tot leven wekken; dat onontbeerlijke gevoel van geborgenheid en veiligheid. Goede zorgverlening; het houdt in de dementiezorg vaak in dat we ‘een goed genoeg moeder’ zijn. Het aanraken helpt ons hierbij.

Maar aanraking doet nog zoveel meer. Door het dementieproces verliezen mensen niet enkel hun geheugen maar vooral ook het contact met hun eigen lichaam. Een uiterst angstig proces. Door onze aanraking en druk op bepaalde lichaamsdelen kunnen we hen weer terugbrengen in hun lichaam, hun oxytocine-niveau verhogen, waardoor alertheid en communicatie zienderogen verbeteren.

Minstens zo tragisch is het wegvallen van familiebezoek. Net als iedereen moet de mens met dementie zichzelf ten volle kunnen beleven, met al haar sociale rollen. En juist het familiebezoek is hiervoor van onschatbare waarde. Het dagelijkse bezoekje van dochter laat de mens met dementie weer even moeder zijn, met alle gevoelens die hierbij horen: vreugde, vertedering, bezorgdheid en nostalgie. Het wandelingetje naar de vijver, weg van de afdeling, het lakken van de nagels, het uitje naar het verpleeghuisrestaurant, maken haar weer tot mens. Zonder dit bezoek is ze niet meer dan een patiënt die zorg behoeft. Hoezeer we als hulpverleners ook ons best doen, we zijn géén moeder, oma, echtgenoot of zus..

Het bezoek rekent af met de eentonigheid van het leven. Het geeft ritme en structuur aan de dagelijkse gang van zaken. Maandag bingo en dinsdag nagels lakken in de activiteitenruimte, het maakt het leven voorspelbaar en overzichtelijk. Zonder deze voorspelbaarheid ervaart de mens met dementie al snel veel stress, wat zorgt voor een snellere achteruitgang.

En laten we eerlijk zijn. Zonder de familieleden redden de zorgverleners het überhaupt niet. Hun helpende hand bij maaltijden en zorgmomenten knoopt de eindjes aan elkaar. Met hun afwezigheid neemt de druk op de zorg enkel verder toe, met alle gevolgen van dien. Dan kunnen we de scholen evengoed dichtgooien.

Onbegrepen gedrag zal spoedig toenemen en de groeiende eenzaamheid zal langzaam leiden tot de dood: bewoners trekken zich terug, eten en drinken wordt geweerd en depressies nemen toe. Met het wegvallen van zorgpersoneel zijn de gevolgen hiervan niet meer te overzien.

Dus, laat familie video boodschappen opnemen, hun vertrouwde stem inspreken, kaartjes sturen, albums volplakken met foto’s van vroeger, skype ontmoetingen aangaan met hun naaste of hun naaste bezoeken vanachter het raam. Velen zitten thuis. Laten we deze tijd benutten om onze kwetsbare ouderen door deze periode heen te helpen. Ze hebben ons keihard nodig.