Het is vijf voor twaalf voor onze mantelzorgers!

Mantelzorgers vormen de ruggengraat van onze langdurige zorg. Zonder hun onbetaalde inzet zouden veel mensen met een ziekte, beperking of zorgbehoefte niet de hulp krijgen die ze nodig hebben. Toch staan deze stille helden onder steeds grotere druk, met verontrustende gevolgen. Het aantal mantelzorgers dat zwaarbelast of zelfs overbelast is, steeg in de afgelopen tien jaar met meer dan de helft, van 200.000 naar 309.000. Deze cijfers, gebaseerd op analyses van het CBS en RIVM, zijn een alarmsignaal dat niet langer genegeerd mag worden.

Een groeiend probleem

De oorzaken van deze stijging zijn duidelijk: vergrijzing en de verschuiving van zorg naar de thuissituatie. Ziekenhuizen en zorginstellingen bieden steeds minder langdurige zorg, waardoor mantelzorgers meer verantwoordelijkheden op zich nemen. Dit lijkt een praktische oplossing, maar gaat gepaard met een zware tol. De fysieke, mentale en emotionele belasting voor mantelzorgers neemt toe. Ze slapen slecht, kampen met stress en raken sociaal geïsoleerd. Velen belanden uiteindelijk zelf in de ziektewet.

De gevolgen van deze situatie zijn niet alleen persoonlijk, maar ook maatschappelijk. Als mantelzorgers de zorg voor hun naasten niet meer aankunnen, komt deze druk direct op het formele zorgsysteem te liggen. Dat systeem is al overbelast en kampt met personeelstekorten, waardoor we in een neerwaartse spiraal dreigen te belanden.

Hoe het tij te keren?

De huidige situatie is onhoudbaar. Het is vijf voor twaalf voor onze mantelzorgers. Hun mensenrechten worden dag in dag uit met voeten getreden. Als samenleving moeten we erkennen dat mantelzorg geen individuele verantwoordelijkheid is, maar een collectieve zaak.

Drie pijlers voor een betere ondersteuning zijn opgenomen in ons Mantelzorgelijk Manifest :

1. Faciliteren van mantelzorgers:
Mantelzorgers moeten de middelen en ruimte krijgen om hun taken uit te voeren zonder overbelasting. Concrete voorstellen:
– Recht op toegankelijke informatie en ondersteuning, met een gratis casemanager.
– Vermindering van bureaucratie en een transparanter zorgsysteem.
– Flexibele werkregelingen en betaald mantelzorgverlof.
– Financiële compensatie via een mantelzorgbijslag, vergelijkbaar met kinderbijslag.
– Gemeentelijke steun voor lotgenotencontact, zoals toegang tot online platforms.

2. Positioneren van mantelzorgers:
Mantelzorgers verdienen erkenning als onmisbare schakel in de zorg:
– Juridische bescherming, inclusief aansprakelijkheidsverzekeringen en zeggenschap bij zorgbeslissingen.
– Economische ondersteuning, zoals recht op eerlijk PGB-tarief en pensioenopbouw.
– Vrijwilligheid blijft de norm; mantelzorg mag nooit verplicht worden.

3. Partnerschap:
Mantelzorgers zijn ervaringsdeskundigen en moeten gelijkwaardige gesprekspartners zijn:
– Zeggenschap in zorginstellingen en beleidsvorming.
– Formele vertegenwoordiging in raden van bestuur en cliëntenraden.
– Inbedding van mantelzorg in overheidsbeleid, bijvoorbeeld via een minister van mantelzorg.

Ons manifest benadrukt dat mantelzorg geen vrijblijvende gunst is, maar een recht dat verankerd is in mensenrechten. Mantelzorgelijk roept op om mantelzorgers te beschermen en een duurzame balans te creëren tussen zorg, werk, en privéleven.

Een kwestie van prioriteiten

Mantelzorgers zijn niet alleen een cruciale schakel in onze zorgketen; ze zijn ook onze vaders, moeders, partners, vrienden en kinderen. Door hen te ondersteunen, ondersteunen we onze hele samenleving. Het is tijd dat we hen de waardering en hulp bieden die ze verdienen.

Want wie zorgt er straks voor ons, als de mantelzorgers het niet meer kunnen?