Geef ons maar een minister van mantelzorg!

Als we verkiezingen serieus nemen, moet er na 29 oktober één nieuwe functie bijkomen: een minister van Mantelzorg. Want mantelzorg is niet langer een privézaak tussen families — het is een structureel fundament onder het Nederlandse zorgstelsel. Alleen ontbreekt er één ding: beleid.

De stille pijler van onze zorg
Nederland telt bijna 5 miljoen mantelzorgers, van wie 1,2 miljoen intensief zorgen voor een naaste. Ze besparen de samenleving naar schatting 22 tot 44 miljard euro per jaar (SCP, 2023). Maar achter die indrukwekkende cijfers schuilt een harde realiteit: ze doen dit grotendeels onbetaald, onbeschermd en vaak onzichtbaar.

De onzichtbare terugslag voor vrouwen
Zeven van de tien mantelzorgers zijn vrouwen. Zij combineren zorgtaken met werk, kinderen en huishouden. Volgens het CBS heeft één op de vier werkende mantelzorgers werktijd moeten verminderen of tijdelijk moeten stoppen met werken. Dat betekent minder inkomen, minder pensioen en minder loopbaankansen — een sluipende terugdraaiing van decennia vrouwenemancipatie.

Zoals NRC-columnist Marike Stellinga schreef:
‘Er zijn straks niet genoeg mensen om alle ouderen te verzorgen. Als we dit niet voor elkaar krijgen, draaien we een deel van de emancipatie van vrouwen terug.’

En precies dát gebeurt nu. De overheid schuift steeds meer zorg af op de samenleving, onder het mom van ‘langer thuis wonen’. Maar dat betekent vooral dat vrouwen thuis de gaten vullen die het beleid laat vallen.

Liefde mag geen beleid vervangen
Mantelzorg is liefdevol, maar niet eindeloos rekbaar. Bijna de helft van de mantelzorgers voelt zich zwaar belast, en een kwart staat op het randje van een burn-out (CNV, 2024). Tegelijkertijd worden de indicaties voor thuiszorg strenger, vallen voorzieningen weg, en stijgen de kosten voor hulp en hulpmiddelen. We leven in een systeem dat zegt: ‘u moet meer zelf doen’, maar nergens uitlegt hoe of met welke steun.

Tijd voor politieke moed
Een minister van Mantelzorg kan het verschil maken. Iemand die mantelzorg niet als bijzaak ziet, maar als structureel onderdeel van zorg-, arbeids- en emancipatiebeleid. Iemand die ervoor zorgt dat mantelzorg meetelt in de begroting, in cao’s, en op de werkvloer.

Zolang mantelzorg niet structureel wordt meegenomen in beleid, blijven miljoenen mensen — vooral vrouwen — de stille buffer van een uitgekleed zorgstelsel.

Het is tijd voor politieke moed. Neem mantelzorg op in het coalitieakkoord. Benoem een minister van Mantelzorg. Niet omdat het mooi klinkt, maar omdat het hoog tijd is om recht te doen aan al die mantelzorgers die onze zorg draaiende houden.