Eén wet lost het echte probleem niet op

Er wordt steeds vaker gepleit voor één wet voor het sociaal domein. Dat is begrijpelijk. De huidige wirwar aan wetten, regels en loketten maakt het ingewikkeld voor inwoners én professionals.

Maar misschien stellen we de verkeerde vraag.

Niet: hoe organiseren we de wetten beter?

Maar: voor wie organiseren we het sociaal domein eigenlijk?

Want mensen leven niet volgens de Wmo, de Jeugdwet of de Participatiewet. Zij leven een leven. Een leven waarin gezondheid, werk, gezin, inkomen, wonen en zorg voortdurend met elkaar verweven zijn. Als er iets ingrijpends gebeurt, trekken mensen zich niets aan van de grenzen tussen wetten. Zij willen gewoon dat er wordt meegedacht en geholpen.

Toch blijft de overheid het sociaal domein vooral organiseren vanuit systemen.

Dat is precies waar het wringt.

We vragen inwoners integraal te denken over hun leven, terwijl de overheid blijft denken in afzonderlijke wetten, budgetten en verantwoordelijkheden. Vervolgens verwachten we dat burgers zelf de verbinding leggen tussen al die verschillende werelden.

Dat gebeurt ook.

Niet door het systeem.

Maar door mensen.

Partners die voor elkaar zorgen. Kinderen die hun ouders ondersteunen. Buren die boodschappen doen. Vrienden die meegaan naar een ziekenhuisafspraak. Vrijwilligers die een luisterend oor bieden.

Zij vormen de verbinding die het systeem zelf niet organiseert.

Misschien moeten we daarom stoppen met steeds opnieuw het stelsel te verbouwen en eerst erkennen waar het sociaal domein werkelijk om draait: mensen en hun onderlinge relaties.

Dat vraagt om een andere manier van beleidsmaken. Niet beginnen bij de vraag welke wet verantwoordelijk is, maar bij de vraag wat een inwoner nodig heeft om zijn leven te kunnen blijven leiden. Pas daarna volgt de inrichting van het systeem.

Voor mantelzorgers is dat verschil essentieel. Zij bewegen dagelijks tussen huisarts, ziekenhuis, gemeente, werkgever, familie en zorgorganisaties. Zij ervaren als geen ander dat wetten elkaar niet automatisch vinden, terwijl mensen dat wel moeten.

Een sociaal domein dat echt rondom mensen is georganiseerd, ziet mantelzorg niet als een vanzelfsprekende oplossing voor personeelstekorten, maar als een maatschappelijke relatie die ondersteuning, erkenning en bescherming verdient.

Misschien hebben we inderdaad een eenvoudiger sociaal domein nodig. Maar laten we ervoor waken dat we opnieuw beginnen bij de wetten. Een goed sociaal domein begint niet met wetgeving.

Het begint met mensen!