Deel 9 – Wie ben je als je geen mantelzorger meer bent?

Wat gebeurt er eigenlijk als de zorg ineens stopt?

Bij mij kwam er van alles tegelijk; verdriet, leegte, opluchting en uiteindelijk ook vrijheid. Maar die vrijheid kwam niet meteen.

Mijn vader kreeg werd opnieuw getroffen door een herseninfarct. Als hij die ook weer had overleefd zou er van de stoere, sterke vader die mij heeft grootgebracht waarschijnlijk weinig meer over zijn geweest. Dan had ik dagelijks naar een verpleeghuis heen en weer gereisd. En ik weet dat mijn vader dat zelf nooit gewild zou hebben.

Ja, er was verdriet. Heel veel verdriet zelfs. Vooral om de manier waarop het was gegaan. Na al die jaren thuis te hebben kunnen zijn en dan in het ziekenhuis overlijden. Ik vond het verschrikkelijk.

Gelukkig waren we er die laatste dagen wel samen met hem. Het zorgpersoneel heeft er alles aan gedaan om het afscheid in die kille kamer toch zo warm en intiem mogelijk voor ons te maken. Dat is iets waar ik nog steeds dankbaar voor ben, want dat is vooral in mijn herinnering blijven hangen.

Ondertussen stopte er voor mij ook iets anders

Bijna twintig jaar lang had ik op de een of ander manier voor hem gezorgd. De laatste 8 jaar waren het meest intensief omdat mijn vader en ik ook nog onder één dak leefden. En toen was het ineens voorbij…. Ik moest afkicken van het zorgen voor. Klinkt misschien gek, maar zo voelde het. Jarenlang was mijn hoofd gewend aan vragen als:

Hoe zal het gaan met pa?

Zal hij al wat gegeten hebben?

Zal alles wel goed gaan thuis?

Kan ik na mijn werk nog ergens naartoe, of moet ik direct naar huis?

En ineens hoefde dat niet meer. Ik kon nog rustig ergens naartoe. Ik hoefde niet meer zo snel ik kon naar huis. Er was geen schuldgevoel meer omdat ik hem alleen moest laten. Geen kopzorgen meer over of hij zich wel veilig voelde alleen thuis. Geen constante gedachte op de achtergrond die zei: Je moet naar huis.

Dat was vrijheid.

Maar het voelde niet direct zo. In die eerste maanden speelde er namelijk nog iets anders. Ik moest het appartement uit en had geen idee of ik daarna überhaupt een eigen plek zou krijgen. Of dat ik misschien bij anderen mijn voeten onder de tafel moest schuiven. Dat was een vreselijke periode.

Dus ik deed nog niet zoveel met mijn vrijheid, en eerlijk gezegd had ik daar ook helemaal geen behoefte aan. Ik moest eerst maar eens laten bezinken wat er allemaal gebeurd was in korte tijd. En misschien moest ik mezelf ook opnieuw leren kennen.

Want wie was ik eigenlijk geworden?

Ik was jaren gewend geweest om voor anderen te zorgen. En die laatste acht jaar was dat zo intens geweest dat mijn dagelijkse leven er volledig omheen was gebouwd. Toen de zorg wegviel, moest ik wennen aan mijn nieuwe leven. Ik moest weer leren leven zonder voortdurend te zorgen.

Dat heeft mij veranderd. Ik ben nog steeds Jolanda, maar wel een andere versie. Ik heb geleerd wat ik belangrijk vind. Waar mijn grenzen liggen en wat ik nodig heb. En misschien ook dat ik niet alles meer hoef op te lossen.

Mijn eigen plek voelde gelukkig meteen goed, Nu, bijna vier jaar later, woon ik er nog steeds graag. Alleen, maar niet eenzaam. Ik heb mijn eigen leven weer, mijn rust en mijn vrijheid. En ik ben graag thuis. Dat klinkt misschien gek na alles wat ik eerder over thuisblijven heb verteld. Maar er zit een wereld van verschil tussen toen en nu.

Toen bleef ik vaak thuis omdat ik niet anders kon. Nu blijf ik nog vaak thuis omdat ik dat zelf wil en dat is voor mij vrijheid.

Toch mis ik mijn vader nog regelmatig, sommige dingen blijven. Alleen eten bijvoorbeeld. Mijn vader kon daar zo van genieten. Samen eten was gewoon gezelliger.  Dat soort kleine dingen laten je soms ineens weer voelen hoe groot iemand zijn plek in je leven heeft gehad.

Dus nee, vrijheid betekent niet dat je iemand niet meer mist. En opluchting betekent al helemaal niet dat je minder van iemand hebt gehouden. Soms kunnen verdriet en opluchting gewoon naast elkaar bestaan.

Dat heb ik zelf moeten leren. En misschien geldt dat ook voor jou als jouw mantelzorgperiode ooit eindigt.  Misschien voel je verdriet of opluchting. Misschien voel je je verloren of ben je juist blij dat je weer kunt doen waar je zelf zin in hebt. En misschien voel je het allemaal tegelijk.

Het is allemaal goed.

Want als je jarenlang vooral bezig bent geweest met de ander, kan het best even duren voordat je weer weet wat jij wilt. Gun jezelf die tijd want je hoeft niet meteen een nieuw leven te hebben zodra de zorg stopt. Je mag eerst gewoon bijkomen van alles.

Je mag rouwen.

Je mag missen.

Je mag genieten.

Je mag weer plannen maken.

En je mag ontdekken wie je bent.

Want misschien ben je niet meer precies dezelfde persoon als vóór de mantelzorg. Ik in ieder geval niet. Maar dat hoeft ook helemaal niet. De mantelzorg heeft mij veranderd. En ondanks alles heeft het me ook dingen geleerd die ik nooit meer kwijtraak. Over liefde, grenzen en verantwoordelijkheid.  Over loslaten en vooral over mezelf.

En daarom wil ik je vandaag eigenlijk maar één ding meegeven. Vergeet alsjeblieft jezelf niet, hoe lastig dat soms ook is. Want ergens, onder al die zorg, zit nog steeds gewoon jij.

En die persoon verdiend óók een leven.