De emotionele kant van mantelzorg deel 3

Of je nou geleidelijk aan of plotseling mantelzorger wordt, als gevolg van een crisis of dat je mantelzorger wordt bij gebrek aan beter, er komen veel emoties naar boven als je die taak op je neemt. Sommige gevoelens komen meteen naar boven, andere pas als je al een tijdje mantelzorger bent. Wat de situatie ook is, het is belangrijk om te onthouden dat jij ook belangrijk bent. Al je emoties, goeie en slechte, over de zorg zijn niet alleen toegestaan, maar ook gegrond en belangrijk.

Als je dag in, dag uit voor iemand zorgt, komen er veel gevoelens boven. Veel mantelzorgers denken: “Dat zal mij niet overkomen. Ik hou van mijn moeder/vader/vrouw/zus/broer/vriend.” Toch komen na een tijdje toch de ‘negatieve’ emoties naar boven, die we meestal willen begraven of doen alsof we ze niet voelen. Mantelzorgers zijn vaak terughoudend om deze negatieve gevoelens te uiten uit angst dat ze door anderen (of zichzelf) beoordeeld of veroordeeld zullen worden of omdat ze anderen niet met hun problemen willen belasten.

Als je niet met al je emoties omgaat, kunnen ze gaan lijken op een twee jaar oud kind dat je aandacht wil: ze blijven aan je trekken tot je stopt en ze erkent. Geen aandacht besteden aan je gevoelens kan leiden tot slecht slapen, ziekte, problemen met omgaan met jezelf, stress-eten, drugsgebruik en meer. Als je je gevoelens erkent, kun je productieve manieren vinden om ze te uiten en ermee om te gaan zodat jij en de zorgontvanger er in de toekomst beter mee om kunnen gaan.

Hieronder worden een paar van de veel voorkomende, vaak moeilijk toe te geven gevoelens doe mantelzorgers ervaren in kaart gebracht. Nadat ze geïdentificeerd zijn, worden er suggesties gedaan over hoe je beter met deze gevoelens kunt omgaan.

Jaloezie

Ben je soms jaloers op je vrienden die dingen kunnen doen die jij niet meer kunt doen vanwege je zorgtaken? Ben je jaloers op je broers en zussen die niet helpen bij de zorg? Ben je jaloers op een vriend wiens ouder snel en gemakkelijk stierf, terwijl jij zorgt voor een ouder die al jaren dementie heeft? Zijn we jaloers op iemand die een grote erfenis heeft gekregen omdat we zelf worstelen om rekeningen te betalen en een goeie mantelzorger te zijn? We geven dit gevoel niet vaak toe, omdat ons altijd verteld is dat we niet jaloers mogen zijn. Dat betekent echter niet dat we niet af en toe jaloers zijn op mensen die het makkelijker of beter hebben dan wij.

Hoe ga je ermee om: het is oké om toe te geven dat je jaloers bent. Omdat de dingen niet eerlijk zijn, hebben we vaak vlagen van wrok en afgunst over het geluk van anderen in vergelijking met ons eigen geluk. Jaloezie is een probleem als we ons erin wentelen en onszelf ervan weerhouden te genieten van de dingen die we WEL hebben. Concentreer je op wat je hebt, wat dat ook mag zijn, en vind een plek in je hart voor dankbaarheid.

Gebrek aan waardering

De meesten van ons willen niet afhankelijk zijn van iemand anders. Hulp leren accepteren is moeilijk. Dus wuift degene voor wie je zorgt je pogingen om behulpzaam en zorgzaam te zijn vaak weg. Als iemand dementie heeft is dit probleem vaak nog veel erger. Dan voelen we ons gekwetst omdat de zorgontvanger ons niet bedankt of niet eens ziet hoeveel we opgeven om voor hem of haar te zorgen.

Hoe ga je ermee om: soms moeten we onszelf een schouderklopje geven. In een notitieboek schrijven over de dingen die je elke dag doet. Een steungroep of een groep vrienden/familie om je aan te moedigen is belangrijk, en zowel geruststellend als noodzakelijk om flexibel en veerkrachtig te blijven als mantelzorger.

Eenzaamheid

Hoe langer je mantelzorger bent, hoe geïsoleerder je raakt. Zonder iemand om dag in dag uit mee te praten, behalve degene voor wie je zorgt, kun je gemakkelijk het gevoel van zelf verliezen. Vrienden bellen niet meer op omdat we niet meer bereikbaar zijn en we aarzelen om hen te bellen omdat we weten dat ze ‘er niks meer over willen horen’ of ‘dat ik niks heb om over te praten omdat mijn leven alleen nog maar om de zorg draait.’

Hoe ga je ermee om: zoek manieren om het huis uit te komen en iets anders te doen dan zorgen. Informeer naar respijtprogramma’s of dagopvangprogramma’s waarmee je een broodnodige en welverdiende pauze kunt nemen. Niemand kan dit werk alleen doen. Kijk naar je grotere sociale kring – geloofsgemeenschap, buren, vrienden, verre familieleden, enz. om te zien waar je wat steun en zorg voor jezelf kunt krijgen.

Verlies

Mantelzorgers ervaren veel verliezen, waarvan sommige al zijn genoemd: verlies van controle, verlies van onafhankelijkheid, verlies van inkomen, verlies van je beste vriend, verlies van de toekomst, verlies van een zelfgevoel. Verlies leidt tot verdriet en depressie.

Hoe ga je ermee om: het identificeren van je verliezen kan helpen om ermee om te gaan. De verliezen zijn anders voor ieder van ons. Als je weet wat je voelt, kunt je naar het verlies kijken en nadenken over wat voor jou kan helpen om ermee om te gaan.

Wrok

Als we in een situatie terechtkomen die we zelf niet hebben gekozen, is het niet ongewoon om je negatief en verbitterd te voelen. Misschien heb je broers of zussen die niet helpen met de zorg of misschien ben je enig kind, werd je standaard de mantelzorger en heb je het gevoel dat je weinig zin of steun hebt om te mantelzorgen. Kleine dingen worden gemakkelijk grote dingen als we ons niet gewaardeerd en erkend voelen. Het gevoel hebben dat je alles moet doen, en dat je het allemaal alleen moet doen, is een gegarandeerde manier om wrok te voelen.

Hoe ga je ermee om: familiesituaties en familiedynamiek kunnen een echte uitdaging zijn. Hulp van familie kan je situatie makkelijker maken, maar soms maken spanningen binnen de familie het nog moeilijker om hulp te krijgen. Hoe meer hulp en steun je accepteert, hoe makkelijker het zal zijn om je niet bezwaard en boos te voelen over degenen die niks doen. Als je geen hulp kunt krijgen van mensen van wie jij denkt dat ze hulp zouden moeten aanbieden, dan moet je je kring van mensen uitbreiden met mensen die wel kunnen en willen helpen. Als we ons alleen op het negatieve richten, vergeten we gemakkelijk de goeie dingen die gebeurd zijn of nog gebeuren.

Vermoeidheid

Hoe vaak krijg je als mantelzorger de volle acht uur slaap, waarvan ze zeggen dat je die nodig hebt? Slaap wordt vaak uitgesteld als je een paar minuutjes tijd voor jezelf hebt als de persoon voor wie je zorgt naar bed is. De slaap wordt vaak verstoord omdat hij of zij ‘snachts opstaat en hulp nodig heeft om naar het toilet te gaan of om terug naar bed gestuurd te worden. De slaap wordt vaak verstoord omdat je niet in slaap kunt vallen of in slaap kunt blijven omdat je je zorgen maakt over alle stressfactoren die bij de mantelzorg komen kijken.

Hoe ga je ermee om: slaap moet op de lijst met prioriteiten worden gezet. Slaapgebrek leidt onder andere tot overgewicht, ziekte, humeurigheid, ongeduldigheid, inefficiëntie bij het uitvoeren van taken en een toestand van mentale mistroostigheid. Als je problemen hebt om in slaap te vallen of in slaap te blijven, door dingen die niks met de directe zorg te maken hebben, praat dan met je arts. Als je slaapproblemen hebt door problemen met de mantelzorg, praat dan met de arts van de zorgontvanger. Er zijn manieren om jullie beiden te helpen de rust te krijgen die je nodig hebt. Als mantelzorger doe je geweldig werk, je zorgt voor mensen in nood, maar je moet ook aan jezelf denken. Als je elke dag gewoon door moet gaan, put je jezelf uiteindelijk uit en krijg je een burnout. Emotionele problemen kunnen zwaar op je drukken en niet alleen invloed hebben op je vermogen om de zorg aan te kunnen en uit te voeren, maar ze kunnen ook je gezondheid en welzijn schaden. Het is belangrijk om te leren om hulp te vragen en prioriteit te geven aan pauzes, zodat je de mantelzorger kunt zijn die je wilt zijn.