De emotionele kant van mantelzorg deel 2

Of je nou geleidelijk aan of plotseling mantelzorger wordt, als gevolg van een crisis of dat je mantelzorger wordt bij gebrek aan beter, er komen veel emoties naar boven als je die taak op je neemt. Sommige gevoelens komen meteen naar boven, andere pas als je al een tijdje mantelzorger bent. Wat de situatie ook is, het is belangrijk om te onthouden dat jij ook belangrijk bent. Al je emoties, goeie en slechte, over de zorg zijn niet alleen toegestaan, maar ook gegrond en belangrijk.

Als je dag in, dag uit voor iemand zorgt, komen er veel gevoelens boven. Veel mantelzorgers denken: “Dat zal mij niet overkomen. Ik hou van mijn moeder/vader/vrouw/zus/broer/vriend.” Toch komen na een tijdje toch de ‘negatieve’ emoties naar boven, die we meestal willen begraven of doen alsof we ze niet voelen. Mantelzorgers zijn vaak terughoudend om deze negatieve gevoelens te uiten uit angst dat ze door anderen (of zichzelf) beoordeeld of veroordeeld zullen worden of omdat ze anderen niet met hun problemen willen belasten.

Als je niet met al je emoties omgaat, kunnen ze gaan lijken op een twee jaar oud kind dat je aandacht wil: ze blijven aan je trekken tot je stopt en ze erkent. Geen aandacht besteden aan je gevoelens kan leiden tot slecht slapen, ziekte, problemen met omgaan met jezelf, stress-eten, drugsgebruik en meer. Als je je gevoelens erkent, kun je productieve manieren vinden om ze te uiten en ermee om te gaan zodat jij en de zorgontvanger er in de toekomst beter mee om kunnen gaan.

Hieronder worden een paar van de veel voorkomende, vaak moeilijk toe te geven gevoelens doe mantelzorgers ervaren in kaart gebracht. Nadat ze geïdentificeerd zijn, worden er suggesties gedaan over hoe je beter met deze gevoelens kunt omgaan.

Schaamte

Maakt de persoon voor wie je zorgt onbeleefde opmerkingen als je in het openbaar bent? Moet hij of zij meteen naar het toilet en maakt hij of zij een scène terwijl jij probeert een toilet te vinden? Weigert de persoon voor wie je zorgt zich te wassen en heeft hij of zij een lichaamsgeur? We voelen ons snel verantwoordelijk voor het gedrag van iemand anders en we hebben het gevoel dat het onze schuld is als dit soort dingen gebeuren.

Hoe ga je ermee om: sommige mensen maken kaartjes (vergelijkbaar met visitekaartjes) met de tekst ‘mijn dierbare heeft dementie en kan zijn gedrag niet meer beheersen’ die ze uitdelen aan mensen om hen heen als ze problemen hebben, vooral in restaurants. Sommige mensen gaan gewoon het huis niet meer uit omdat dit zo’n moeilijk probleem is om mee om te gaan dat het makkelijker is om thuis te blijven. Anderen laten zich vergezellen door vrienden, familieleden of een begeleider om hulp te bieden als dat nodig is.

Angst

Wat als er iets gebeurt? Zal ik dat aankunnen? Zal ik me schuldig voelen? Ben ik verantwoordelijk voor dingen die fout gaan?

Mantelzorgers nemen een enorme verantwoordelijkheid op zich, niet alleen voor de dagelijkse verzorging van de zorgontvanger, maar ook voor alle andere dingen die “zouden” kunnen gebeuren als ze mantelzorger zijn. Onszelf bang maken voor ‘wat als’ kan verlammend werken en ons ervan weerhouden te genieten van het ‘wat is’.

Hoe ga je ermee om: het is belangrijk dat je noodplannen hebt. Zo kan het zinvol zijn om een reserveverzorger in gedachten te hebben voor het geval er iets met jou gebeurt. Je kunt nadenken over hoe je zou omgaan met voorspelbare medische noodgevallen op basis van de beperkingen die de persoon voor wie je zorgt heeft. Als je bang wordt, is het vaak nuttig om met iemand te praten die jouw situatie kent en je perspectief kan bieden en je angsten kan wegnemen.

Frustratie

Frustratie maakt deel uit van veel andere gevoelens, zoals ambivalentie, boosheid en ongeduld. Soms heb je als mantelzorger het gevoel dat je niks goed kunt doen of dat dingen gewoon niet zo gaan als gepland, wat je ook doet of hoe hard je het ook probeert. Als je moe bent is de kans dat je gefrustreerd raakt nog groter. Frustratie kan leiden tot stress-eten, drugsmisbruik en je geduld verliezen.

Hoe ga je ermee om: erken hoe frustrerend mantelzorg kan zijn. Zoek een steungroep en leer trucjes van andere mantelzorgers om makkelijker met frustratie om te gaan. Las pauzes in om tijd voor jezelf te creëren en energie op te doen. Beweeg, als het kan. Slaap.

Verdriet en rouw

Het is verdrietig om te zien hoe degene voor wie je zorgt achteruit gaat en niet meer in staat is om dingen te doen die vroeger gemakkelijk en vanzelfsprekend waren. We rouwen ook om die persoon, de persoon die hij of zij vroeger was en onze relatie met die persoon. We rouwen vaak dagelijks om het verlies dat we ervaren, anders komt het als iets anders naar buiten.

Hoe ga je ermee om: soms kan het helpen om een ritueel te creëren. Een mantelzorger schreef bijvoorbeeld de dingen die haar man niet meer kon doen op een stuk papier, en gooide het papier dan in zee als een manier om het los te laten. We hebben de neiging om het verdriet dat met rouw gepaard gaat te willen vermijden, maar als je jezelf toestaat om het te voelen, zul je er beter mee om kunnen gaan en er sneller overheen komen.

Schuldgevoel

Schuldgevoel is het gevoel dat we hebben als we iets verkeerd doen. Schuldgevoelens tijdens de mantelzorg kunnen verschillende vormen aannemen. Er is schuldgevoel over het feit dat je niet genoeg gedaan hebt om te voorkomen dat ze ziek werden. Er is schuldgevoel over het gevoel dat je wilt dat er een einde aan komt. Of schuldgevoel omdat je te ongeduldig bent geweest met de persoon voor wie je zorgt. Er is soms schuldgevoel over het feit dat je soms niet van de zorgontvanger houdt of hem/haar zelfs niet aardig vindt. Er is schuldgevoel over niet genoeg doen voor de persoon of dat je werk als mantelzorger niet goed genoeg is. Als de persoon voor wie je zorgt valt of als er iets anders onverwachts gebeurt, voel je je schuldig omdat het jouw schuld is dat het gebeurde. Vaak voelen mantelzorgers zich schuldig als ze aan hun eigen behoeften denken en zien ze zichzelf als egoïstisch, vooral als ze iets ‘leuks’ zouden moeten doen zoals naar de film gaan of met een vriend(in) gaan lunchen.

Hoe ga je ermee om: je hebt toestemming nodig om jezelf te vergeven. Je kunt niet 24/7 perfect zijn. Het is onmogelijk om altijd perfecte controle te hebben over hoe je je voelt. We dragen allemaal veel ‘moeten’ met ons mee, zoals “niemand zal het zo goed doen als ik, dus ik moet er altijd zijn.” Of “als ik wegga en er gebeurt iets, zal ik het mezelf nooit vergeven.” Kijk eens of je schuldgevoel in spijt kunt veranderen: “ik zit in een moeilijke situatie en ik moet soms moeilijke beslissingen nemen.” “Ik betreur het dat ik menselijk ben en soms ongeduldig word.” “Ik doe mijn best, ook al gaan er af en toe dingen mis en ik betreur het dat ik niet perfect ben.”

Ongeduld

Hoe moeilijk is het om je zorgontvanger ‘s ochtends wakker te krijgen? Hoe zit het met opstaan, aankleden, ontbijten en naar de doktersafspraak nog voor 10 uur ‘s ochtends? En jij hebt die dag nog andere dingen te doen. En dat allemaal terwijl de persoon voor wie je zorgt zich niet behulpzaam gedraagt en erg traag is. Misschien weigert hij of zij de rollator te gebruiken ook al is hij/zij al vaak gevallen en hebben de artsen en fysiotherapeut benadrukt dat een rollator altijd gebruikt moet worden. Het is begrijpelijk dat je soms ongeduldig wordt.

Hoe ga je ermee om: vergeef jezelf. Als je moe en gefrustreerd bent en probeert om alles onder controle te houden, is het normaal dat je wilt dat dingen sneller gaan en dat de zorgontvanger zich aan de regels houdt om hem of haar veilig en gezond te houden. Doe het dus eerst wat rustiger aan. Neem veel tijd om taken uit te voeren. Neem heel veel tijd. Probeer alles zoveel mogelijk onder controle te houden, maar wees je ervan bewust dat je niet altijd kunt voorkomen dat iemand er zonder rollator vandoor gaat. Maak een lijst van dingen die je wel en niet onder controle hebt. Begrijp waar je wel en geen controle over hebt.

Door D. Schempp, klinisch maatschappelijk werkster.

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Dit bericht heeft 2 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top