De hel achter de mooie tuin?

Marianne Zwagerman schreef onlangs op X:

“De tuin is mooi.
De kamer ruim.
Het eten goed.
De mensen zijn lief.
En het is de hel op aarde.”
#verpleeghuis

Wie ooit een dierbare naar een verpleeghuis heeft gebracht, weet dat dit geen overdrijving is. Het is een punt van no return. Maar ook een einde van een tijdperk, én het einde van een persoonlijkheid.  Ook ik zag het bij mijn vader. Thuis, in zijn vertrouwde omgeving, was hij ondanks Alzheimer nog steeds mijn vader en zichzelf: verward maar vrolijk, eeuwig positief, rustig en gelukkig met kleine dingen.

Na de verhuizing veranderde álles. De kamer was groot, de tuin prachtig, het eten verzorgd, het personeel betrokken en elke dag kwamen mijn zussen, broers en ik afwisselend op bezoek. En tóch ging hij razendsnel achteruit. Angstiger, somberder, bozig, veel minder bespraakt, steeds verder weg van de man die hij ooit was. Het verpleeghuis vrat hem als persoon – fysiek én mentaal – stukje bij beetje op.

De pijn zit niet in slechte zorg of onwil van de zorgmedewerkers. Die doen écht hun stinkende best, binnen alle krapte, regels en mogelijkheden. De pijn zit in het systeem: in bureaucratie en protocollen die belangrijker zijn dan mensen, in levens die worden teruggebracht tot schema’s, zorgminuten en te krappe roosters, in het ontbreken van warmte, spontaniteit en écht menselijke zorg.

En het stopt daar niet: steeds meer zorgtaken belanden inmiddels bij mantelzorgers. Douchen, aankleden, eten geven, schoonmaken – taken die vroeger vanzelfsprekend door personeel werden gedaan, moeten nu door familie worden overgenomen. Tijd, zin, of niet… Alsof liefde en betrokkenheid een sluitpost zijn in de begroting. Mantelzorgers worden zo stukje bij beetje mee opgesloten in zo’n instelling.

Een verpleeghuis kan op papier nog zo mooi lijken – in de praktijk voelt het voor bewoners én hun naasten steeds vaker als de hel op aarde. Bed, bad en brood zijn geregeld, maar de echte zorg? Zoek het zelf uit: ‘wees gewoon samenredzaam, joh!’

En dát is de ongemakkelijke waarheid waar we niet langer omheen kunnen: zolang we zorg reduceren tot verdienmodel, spreadsheets en schema’s, verloochenen we de essentie van menselijkheid. Oud of kwetsbaar worden mag geen voorportaal zijn van een akelig levenseinde. Het moet gaan om leven, betekenis en waardigheid – óók achter de muren van een verpleeghuis.

Dank, Marianne Zwagerman, voor je rake woorden. Veel sterkte voor jou en je familie. En blijf, net als wij, vooral zelf de slingers ophangen – want zonder die eigen kleur, wordt het pas echt donker..

Bovenstaande foto van mijn 'verloren' vader werd gemaakt door Claudia Otten