Wat is dementie – Oordeel en kritiekstoornissen

In een vorige blog heb ik beschreven wat ons geheugen is en hoe belangrijk een goed werkend geheugen is om de wereld om ons een te kunnen begrijpen en hoe ons hier naar te handelen/gedragen. Hoe een haperend of beschadigd geheugen een verschijnsel/symptoom is van dementie. Maar er zijn (helaas) nog veel meer verschijnselen die kunnen voorkomen bij dementie en die ook grote gevolgen hebben voor de mensen met dementie zelf maar ook voor hun omgeving.
Een ander verschijnsel wat vaak voorkomt bij dementie zijn oordeel en kritiek stoornissen. Deze verschijnselen kunnen bij bepaalde vormen van dementie (zoals FTD en LBD) nog eerder opvallen dan stoornissen in het geheugen.
Bij oordeel en kritiekstoornissen moet worden gedacht aan het beoordelen van situaties en het kritisch kijken naar jezelf en je gedrag. Mensen met dementie gaan het vermogen missen zich te schamen voor de vreemde dingen die ze doen.
Zo kan iemand die vroeger preuts was nu gemakkelijk hartelijke zoenen uit gaan delen, of openlijk praten over seksuele handelingen. Ook knoeien met eten en drinken, met de handen eten, boeren laten, eten in de mond proppen, praten met volle mond enz. wordt niet meer als niet passend beoordeeld.
Uiteindelijk zie je verschijnselen als urineren waar het normaal niet mag, (bijna) bloot rondlopen zonder dit zelf vreemd te vinden, of verbale en non- verbale agressie uitten op momenten en in situaties waar daar geen aanleiding voor lijkt te zijn.
Het is te begrijpen dat oordeel en kritiekstoornissen vaak aanleiding zijn tot conflicten tussen mensen met dementie en zijn omgeving. De mensen uit die omgeving schamen zich wel regelmatig voor het vreemde gedrag.
Dit kan schaamte zijn naar anderen (wat zal die er wel niet van denken?) maar ook schaamte naar zichzelf toe (de schrik van gedrag van je naaste dat je vroeger nooit hebt gezien, gedrag wat helemaal niet lijkt te passen bij je naaste).
Gedrag wat voortkomt uit deze stoornissen leidt vaak tot afkeurende reacties uit de directe omgeving. Deze afkeuringen kunnen op zijn beurt weer leiden tot boosheid en soms zelfs tot
agressie bij de mensen met dementie.
Ze begrijpen immers niet wat ze verkeerd doen?, en krijgen steeds afkeurende reacties, ze krijgen het gevoel dat ze kritiek krijgen op iets waarvan ze niet weten/beseffen dat het niet ‘klopt’ of niet ‘passend’ is. Soms tonen de mensen met dementie zelf ook schaamte na vreemd gedrag. Meestal ontstaat deze schaamte niet rechtstreeks uit dit gedrag maar uit reactie vanuit de omgeving: “als de mensen uit mijn omgeving dit raar vinden dan zal dat ook wel zo zijn”.
Een ander verschijnsel wat voor kan komen bij mensen die dementie hebben is initiatief verlies.
INITIATIEFVERLIES
De meeste mensen komen vanuit zichzelf toe aan het ondernemen van activiteiten. Hier is initiatief voor nodig.
Bij mensen met dementie verdwijnt dit initiatief vaak waardoor ze dus niet meer vanuit zichzelf tot activiteiten komen, “in beweging” komen.
Mensen met dementie die vroeger heel actief waren, zitten nu zomaar in een stoel een beetje voor zich uit te staren.
Zelfs een gesprek beginnen lijkt ze moeite te kosten. Ze hebben geen zin om iets te ondernemen.
Hobby’s van vroeger lijkt ze niet meer te interesseren en laten ze onaangeroerd liggen. Zelfs bewegen om op te staan ’s morgens uit bed, kost de grootste moeite.
Niets lijkt meer spontaan tot stand te komen. Dit gaat soms gepaard met een depressieve stemming, het komt ook voor dat iemand met dementie dit volkomen onverschillig ondergaat.
© Mariët de Landmeter
Volgende blog behandel ik de verschijnselen Afasie, Apraxie en Agnosie

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top