skip to Main Content

Veranderende rollen

Nu de feestdagen eraan komen heb je die woorden, ‘de rollen zijn omgekeerd’, misschien al klaar liggen om tijdens familiebijeenkomsten te gebruiken. Op dit soort gelegenheden wordt vaak gepraat over hoe het verouderingsproces van je ouders de rollen heeft omgekeerd, en hoe jij nu de volwassene (of zelfs ‘de ouder’) bent.

Helaas doet taalgebruik als ‘omgekeerde rollen’ en ‘mijn ouders opvoeden’ vaak meer kwaad dan goed. Het is misschien tijd om ze uit ons taalgebruik te schrappen en te vervangen door een concept dat zowel constructiever als realistischer is:

“Rolverandering”

In de meer dan 30 jaar dat ik met gezinnen en hun ouder wordende ouders werk, heb ik gezien hoe contraproductief en hoe ronduit schadelijk het kan zijn als kinderen van bejaarde ouders het hebben over een omkering van de ouder-kinderrollen.

Waarom woorden er toe doen bij de zorg voor ouder wordende ouders?

Woorden zijn krachtig. Hun boodschap kan een blijvend effect hebben. Een effect dat zich een weg baant naar de psyche en het hart van de degenen die ze horen. Voor oudere volwassenen die met een lichamelijke of geestelijke aandoening te maken hebben of die met cognitieve problemen worstelen, kan dit effect schadelijk zijn voor hun persoonlijke welzijn. We moeten eerst leren hoe we onze ouder wordende ouders kunnen begrijpen.

Denk er eens over na. Het verouderingsproces zit vol met verlies. Grote en kleine verliezen. Pensionering is niet alleen het gelukkige einde van een lange, wellicht succesvolle carrière, het is het verlies van een baan, van een positie in de maatschappij, van een gevoel van identiteit. Nieuwe woonvormen betekent afscheid nemen van geliefde huizen waar tientallen jaren aan herinneringen in de muren zijn gegrift. Er kan ook sprake zijn van een schrijnend verlies van lichamelijke en geestelijke vermogens, en daarmee het vermogen om deel te nemen aan favoriete hobby’s en activiteiten.

Elk verlies doet pijn en verwijdert een laag van de manier waarop je ouders zichzelf zien. Taalgebruik dat suggereert dat ‘je ouders net kinderen zijn’ maakt het nog erger. Het versterkt hun gevoel van frustratie en hulpeloosheid. Het kan lastig of zelfs confronterend gedrag uitlokken – een natuurlijk afweermechanisme tegen het ongemak als ze op de een of andere manier als minderwaardig worden behandeld.

Daarom geef ik de voorkeur aan de term ‘rolverandering’. Ik geloof dat het gebruik van andere woorden een wereld van verschil kan maken.

‘Rol verandering’ is een eerlijkere en nauwkeurigere weergave van wat er gebeurt. Tenslotte is jouw rol in het leven van je ouder wordende ouders alleen maar aan het evolueren en veranderen, net zoals die van hen in jouw leven. Je ouders zullen altijd je ouders blijven, net zoals jij altijd hun dochter of zoon zult zijn.

Verandering is natuurlijk nooit gemakkelijk. Het kan ronduit ongemakkelijk zijn om voor je ouder wordende ouders te moeten zorgen, met alles wat daarbij komt kijken. Hier zijn wat tips die het proces van verandering voor jezelf en voor je ouders makkelijker maken:

Erken dat verandering moeilijk is. Denk eens terug aan al die keren in je eigen leven dat je met verandering te maken had: een nieuwe baan, een nieuwe baby, een verhuizing naar een nieuwe stad. Verandering is moeilijk voor iedereen die erbij betrokken is. Je kunt herinneringen ophalen met je ouders en praten over tijden of gebeurtenissen die moeilijk voor jou waren, en hoe je daar succesvol doorheen bent gekomen.

Sta jezelf toe om je wat ongemakkelijk te voelen. Erken de lichamelijke gewaarwordingen en de gedachten die dat ongemak oproept en herinner jezelf eraan dat dat alles is: ongemak. Probeer er zo goed mogelijk mee te leven, want ongemak vermijden maakt het ongemak zelf alleen maar groter.

Gebruik taal die je ouders sterker maakt, geen taal die hen beschuldigt. Kijk eens naar deze twee benaderingen: “Ik maak me zorgen dat jij je rekeningen niet goed betaalt, en daarom wil ik je graag helpen” of “Ik heb net een nieuw programma op mijn computer dat het betalen van rekeningen super makkelijk maakt. Ik wil het graag gebruiken om je te helpen met het betalen van jouw rekeningen en we kunnen zelfs maandelijks de zaken doornemen. We kunnen er zelfs een maandelijks uitje van maken, op een locatie die jij mag uitkiezen.”

Met de laatste aanpak geef jij je ouders niet de schuld en communiceer je niet negatief dat ze iets niet (meer) kunnen. Bovendien heb je de taak van rekeningen betalen niet ‘weggenomen’, maar vervangen door een nieuwe taak: het nakijken van de boekhouding. Belangrijk is ook dat je je vader en/of moeder een keus laat maken, om te bepalen waar jullie dan gaan eten om de boekhouding door te nemen. Zo geef je hen het gevoel dat ze nog iets te zeggen hebben, iets zelf kunnen bepalen en dat zal dingen alleen maar ten goede komen.

Wees flexibel. Net als bij andere overgangen is het belangrijk om geen vooroordelen te hebben en niet te blijven vasthouden aan een bepaald resultaat of plan. Ergens star aan vasthouden leidt in dit geval vaak alleen tot frustratie en teleurstelling. Als je de teugels laat vieren kan dat voor aangename verrassingen zorgen, en het helpt je ook om de vrede tussen jullie onderling te bewaren.

Probeer niet alles alleen te doen. Zoek een vriend, familielid of een professional in de ouderenzorg met wie je kunt praten, iemand die je in vertrouwen kunt nemen en van wie je zelfs kunt leren. Er wordt van niemand verwacht dat hij of zij alle antwoorden heeft. Er zijn meer mensen dan jij alleen nodig om ouder wordende ouders te begrijpen, te ondersteunen en te verzorgen.

Nu de feestdagen eraan komen moet je onthouden dat verandering onvermijdelijk is, maar meer dan die verandering zelf kan onze reactie daarop, en de taal die we gebruiken, spanningen en misverstanden veroorzaken. De manier waarop we op verandering reageren is bepalend voor de tijd die we delen met degenen van wie we houden.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X