skip to Main Content
Pappa, Ravel, Spel, Piano – Gastblog Door Frits Otten

Pappa, Ravel, Spel, Piano – gastblog door Frits Otten

Foto's: Claudia Otten
Foto: Claudia Otten

Frits Otten (1966) schrijft over zijn mantelzorgervaringen met zijn vader (91) die onlangs de diagnose Alzheimer en vasculaire dementie heeft gekregen. Frits woont en werkt in Zurich (Zwitserland) en komt iedere week in het weekend naar Nederland. Periodiek is één van die weekenden gereserveerd voor mantelzorg aan zijn vader.

Iedere ochtend en kort na het ontbijt studeert mijn vader achter zijn mooie Steinway vleugel. Het instrument kent vele beroemde en minder beroemde bespelers waaronder mijn twee broers en ik. Na de boterham en het kopje koffie schuifelt hij naar de pianokamer en sluit dan voorzichtig de schuifdeur achter zich. Met heel beperkt gezichtsvermogen is het heel knap hoe hij toch steeds de toetsen weet te vinden. Natuurlijk, zo snel gaat het allemaal niet meer maar de melodie klinkt zoals het hoort, geen enkele verkeerde aanslag. Mijn vader is min of meer vergroeid met de piano en het spel daarop: muziek zit in zijn DNA, het is hem – als jongste van een zeer muzikaal gezin – met de paplepel ingegeven en hij heeft er hard voor gewerkt. Hij is misschien niet de begenadigd pianist geworden die zijn broer Johan Otten wel is geweest, maar mijn vader is een bijzonder begaafd musicus die op jonge leeftijd al serieuze prijzen wint voor zijn opmerkelijk originele composities. Het creëren van nieuwe dingen (composities) en het doceren over muziek (piano en theorie) zijn grote passies.

Thuis filosofeert hij op de piano vaak ver na middernacht door. Sinds vijftien jaar loopt zijn gezichtsvermogen langzaam terug. Maar dat beperkt hem niet: met evenveel toewijding legt hij de hand aan schetsen voor nieuw werk, dat komt er: in 2009 zijn Hommage aan Ravel (Strijkkwartet, 2 violen, altviool, cello) dat is gebaseerd op het tweede deel uit de Sonatine voor piano van Maurice Ravel (Sonatine M. 40: II. Mouvement de menuet).

Als in 2011 mijn moeder komt te overlijden, blijft mijn vader denken en bouwen en vooral pianospelen. Ondanks zijn beperkte gezichtsvermogen is hij nog steeds in staat om veel te spelen, en te bedenken. Zijn gedachten komen steeds minder op papier. Het is 2014 als wij – mijn broers en ik – doorhebben dat er meer aan de hand is dan teruglopend gezichtsvermogen en ouderdom. Het aantal opmerkelijke voorvallen neemt toe: de prachtige trui die hij van zijn schoondochter krijgt blijft aan, ook als de temperatuur royaal boven de 25 graden stijgt, en blijft aan bij minus 12 graden want waarom zou je een jas aandoen?

Mijn bezoek aan Almen, is nooit een straf. Het fraaie groen, de frisse zomergeuren en de omgeving maken dit voor mij een blijvend paradijs. Misschien is Almen wel zo mooi en herkenbaar omdat er niets wezenlijks lijkt te veranderen: hier een bord, een kleine verandering aan de brug en soms een huis. De Berkel meandert vrolijk langs de Velhorst, zoals ze al stroomde lang voor ik geboren was. Ik kom hier sinds 1966: ik heb meer het DNA van deze omgeving dan van Berkenwoude, Rotterdam of Gouda, hoewel ik daar aanzienlijk langer gewoond heb. Ik begrijp heel goed dat mijn vader moeite heeft om de stap ‘naar buiten’ te maken. Naar buiten is weg van het vertrouwde Almen. Hij gaat die stap  maken, in de zomer of kort daarna, want meer verzorging dan er thuis geboden wordt is niet meer mogelijk. Ergens realiseert hij zich dat ook en hij is daar niet zo mee bezig. In juli van dit jaar, in één van de weekenden dat ik thuis bij mijn vader verblijf, merk ik dat er eigenlijk niet goed meer een gesprek mogelijk is. Mijn vader is blij en verrast dat ik er ben. Hij heeft er niet op gerekend en blijft zijn dankbaarheid ongeveer de hele avond herhalen. Dat is best fijn om te horen en het hoeft natuurlijk niet. Het gesprek met mijn vader is een staccato met steeds korte herhalingen, hij vergeet nu heel snel. 

“Frits, moeten wij nog naar die winkel toe?”
“Wat bedoel je Pappa, de Albert Heijn?”
“Ja..”
“Daar zijn wij vanmiddag toch geweest, samen?”
“Oh.. dat kan ik mij niet meer goed herinneren..”

Vandaag vertelt hij aan de keukentafel dat pianospelen niet meer gaat. “Frits, ik ben de muziek aan het vergeten. Mijn handen vinden de etude van Chopin niet meer…” Hij studeert al een tijdje niet meer, maar hoe lang dat is, dat weet hij niet. Straks, als de vriendelijke mevrouw van Sensire is vertrokken gaan wij rustig naar één van de monumentale vleugels. Vrijwel al zijn composities vanaf 1972 zijn ontstaan op één van die instrumenten. Of ik hem kan helpen weet ik niet: hij ziet de toetsen niet meer. Maar met een noot hier, en een klein voorspel daar komen wij er misschien nog uit. “Frits, dat van die piano, dat heeft met mijn geheugen te maken toch?”

Zaterdag worstel ik in de keuken met Babi Ketjap en Rendang Padang. Het komt niet in de buurt van wat de vader van mijn vriendin iedere keer weer op tafel tovert, maar wij eten er smakelijk van. Indisch met een oer-Hollandse salade en met twee mooie wijnen. Hier en daar een glas en vooral niet teveel. Het is prettig zomers tot laat; wij zitten voor de keuken die uitkijkt over de gekleurde velden. Mijn vader schuifelt aan tafel, en zoekt soms even de bank. “Jij bent toch Frits?”  Ik hoop nog dat ik nog heel lang voor hem kan blijven koken.

ludwigzwlogo

Avatar

Claudia Otten

Mede oprichter en vaste fotograaf van mantelzorgelijk. Woont en werkt in Amsterdam

Dit bericht heeft 0 reacties
  1. Voor Marjolijn en haar vader, voor Frits en zijn vader, en voor allen hier die voor hun vader zorgen. Gedicht van Gaston Bannier.
    Veel plezier en geniet als jullie bij hem zijn.

    Mijn vader

    elke woensdag
    ga ik naar mijn vader.

    mijn vader.

    dag deftige demente heer.

    en hij zag mij weer
    voor het eerst
    alsof ik nog nooit
    bij hem op bezoek was geweest.
    voor mij
    was het ook een feest
    hem te ontmoeten.
    we dronken koffie
    en bier
    bliezen van de hoge toren
    en toen ik
    na een kwartier
    van hem moest horen
    dat ik vergeten was
    mijn vader te begroeten
    gaf ik hem een kus
    en dacht
    dit is het dus
    de mens wordt elke seconde weer
    opnieuw geboren.

    Schrijver Gaston Bannier
    Bussum

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X