skip to Main Content
Omgaan Met Traumatische Herinneringen

Omgaan met traumatische herinneringen

Ik blijf zijn naar beneden hangende lip en zijn angstige blik toen ze hem op de brancard legden steeds voor me zien,” zei 63-jarige Marleen tijdens haar eerste psychotherapiesessie over de avond dat haar man een beroerte kreeg, twee jaar geleden. “Het was zo schokkend en maakte me erg van streek. Ik wil er niet meer aan denken maar vaak komt het weer terug in mijn gedachten. Het is alsof ik dezelfde griezelfilm telkens opnieuw te zien krijg.”

Niemand vergeet momenten van groot gevaar. Onze herinneringen aan dergelijke crises kunnen zo helder en krachtig zijn dat ze ons letterlijk achtervolgen. Tijdens de zorgperiode kunnen familiemantelzorgers zoals Marleen aan angstaanjagende scenes worden blootgesteld: bepaalde medische gebeurtenissen, slapeloze nachten wakend over hun dierbare in het ziekenhuis of bij de eerste hulp. Angstige uren als de persoon voor wie ze zorgen rampzalig valt, erg in de war is of voortdurend pijn heeft. In Amerika hebben recentelijk een aantal natuurrampen plaatsgevonden, zoals orkanen en sneeuwstormen, die situaties creëren waarin mantelzorgers en hun dierbaren erg in het nauw kunnen raken, vooral wanneer de stroom voor langere tijd uitvalt en ziekenhuizen niet te bereiken zijn.

Volgens de American Psychological Association’s net uitgekomen “Clinical Practice Guideline for PTSD,” kunnen dit soort overweldigende gebeurtenissen als ‘trauma’ worden gedefinieerd. Ze kunnen een groot aantal psychologische nawerkingen hebben die meestal maanden of jaren nadat het gevaar is geweken optreden. De belangrijkste daarvan zijn de zogenaamde flashbacks van de gebeurtenis, die plotseling ongehinderd en ongewenst ons bewustzijn binnenvallen. Deze herinneringen kunnen ons schrikachtig maken of veroorzaken dat we verdoofd worden door onze eigen emoties. Soms gaan we mensen en plaatsen die ons aan dat trauma herinneren vermijden, in de hoop dat onze eigen herinneringen dan verdwijnen. We voelen ons nooit meer echt helemaal veilig en zijn voortdurend op onze hoede voor nieuwe gevaren die om de hoek op de loer liggen.

Dit was Marleens grootste zorg. Haar man was vrijwel volledig hersteld en had veel van zijn activiteiten weer opgepakt, maar ze hield hem overdag constant in de gaten en staarde ‘snachts urenlang naar hem terwijl hij sliep, om zeker te weten dat hij niet opnieuw een beroerte had. Hij vond haar toegenomen aandacht voor hem en haar algehele angst erg overdreven en af en toe zelfs irritant.

Hoe kunnen mantelzorgers zoals Marleen het psychologische schokeffect van trauma verminderen?Hier zijn wat ideeën.

Probeer niet te vergeten. Onze hersenen houden de levendige herinneringen aan gevaar hardnekkig vast, en daar is een reden voor: die verontrustende beelden maken dat we de volgende keer dat we in soortgelijke omstandigheden verkeren voorzichtiger zijn. Bijvoorbeeld, als je had besloten om niet weg te gaan maar in je huis te blijven tijdens een orkaan, dan kunnen de traumatische herinneringen van overstromingen of je dak dat eraf vliegt je ervan overtuigen dat je, de volgende keer als er een orkaan wordt voorspeld, je huis verlaat en een veilige plaats opzoekt. We zijn niet bij machte om die herinneringen weg te duwen, maar we kunnen de intensiteit en onze sterke reacties daarop verminderen. De beste manier is door openlijk te praten over wat er is gebeurd met mensen die om je geven en achter je staan. Iedere keer dat we vertellen wat er gebeurd is kunnen we meer gewend raken aan, en toleranter omgaan met de herinneringen en beelden.

Onthoud dat het verleden niet het heden is. Het onthouden van traumatische gebeurtenissen is tot daar aan toe. Het is iets anders dat die herinneringen ons het gevoel geven dat we opnieuw in direct gevaar beland zijn. We moeten aandacht schenken aan de herinneringen maar tegelijkertijd onthouden dat de crisis zich naar alle waarschijnlijkheid niet zal herhalen in het hier en nu. Voor Marleen betekent dat dat ze zich de beroerte van haar man herinnert maar dat ze ook zijn staat van relatief welzijn vandaag de dag nauwkeuriger waarneemt. Ze ziet nu ook duidelijk het verschil tussen hoe ze zich in het verleden voelde — hulpeloos en in paniek — en hoe ze zich nu voelt — nog steeds nerveus maar duidelijk capabel.

Geef trauma een nieuwe betekenis. Het is psychologisch gezien veel beter om jezelf als een overlevende dan een slachtoffer te zien. Net zoals het beter is om trauma te zien als iets dat je overwonnen hebt en dat ergens goed voor is geweest, dan als iets dat jou onherroepelijk heeft geschaad. Een cliché dat vaak in psychologie wordt gebruikt is dat je door het worstelen met tegenspoed leert hoe veerkrachtig je bent.

Met mijn hulp was Marleen na enige tijd in staat om te beseffen en waarderen dat zij en haar man niet alleen een beroerte hadden overleefd, maar tijdens het herstellingsproces nieuwe lessen hadden geleerd wat betreft betere voeding en meer lichaamsbeweging, zodat ze nu beiden eigenlijk gezonder zijn dan daarvoor. Later besloot Marleen om zich als vrijwilliger aan te melden op de stroke unit van het ziekenhuis waar haar man destijds was behandeld. In plaats van traumatische herinneringen weg te duwen wil ze haar ervaring, en alles wat ze in de tussentijd had geleerd, delen met echtgenoten en echtgenotes die nog in de aanvankelijke shock fase zitten. Dat wat voor haar eerst een onmetelijke bron van angst was, is nu veranderd in een basis van wijsheid en begrip die haar in staat stelt anderen te helpen.

Geschreven door Dr. Barry J. Jacobs voor AARP

https://www.aarp.org

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X