skip to Main Content
Mariette Blogt Exclusief Vanuit Het Buitenland – Misleidende Krantenkoppen

Mariette blogt exclusief vanuit het buitenland – Misleidende krantenkoppen

Mensen met dementie en hun families worden dikwijls misleid door krantenkoppen die suggereren dat er heel snel een remedie zal zijn. Opgeblazen berichtgeving over medische vooruitgang is niet ongewoon en veroorzaakt vaak verdriet onder patiënten en hun families als blijkt dat er niets van klopt. Het is vooral wreed in het geval van dementie omdat er simpelweg nog geen remedie is. De media geeft valse hoop en die hoop wordt keer op keer verpletterd als de patiënt ontdekt dat wetenschappers die “nieuwe behandeling voor dementie” helemaal niet hebben ontdekt, maar dat er slechts een interessante neurologische ontdekking is gedaan, door testen op ratten die nota bene geen dementie hebben!

Misleidende krantenkoppen worden op sociale media gedeeld en krijgen dan de status van “algemene kennis”. Soms zijn dit soort berichten relatief onschuldig, bijvoorbeeld als iemand beweert dat het drinken van koffie mogelijk helpt. Verhalen over wonderbaarlijke genezingen bij niet een maar wel twee individuele gevallen, door het drinken van kokosolie, ondersteunen het idee dat deze olie de ziekte ongedaan maakt. zonder enige verwijzing naar het risico van de onbewezen remedie. Afgezien van het feit dat het complete onzin is, zijn er in het artikel geen verwijzingen naar het risico van de onbewezen remedie. Een te hoge inname van kokosolie blijkt bijvoorbeeld de vasculaire gezondheid van de hersenen geweld aan te kunnen doen. Een andere kop “Middel om Alzheimer te genezen” is een verhaal over iets dat in de hersenen van een muis is aangetroffen. Het gaat niet over gedrag en heeft ook op geen enkele manier te maken met een nieuw medicijn voor mensen. Maar het trekt wel de aandacht.

Dit soort verkeerde voorstellingen van zaken gaat niet alleen over remedies. De krantenkop in de Times die stelde dat “Alzheimer’s door mensen doorgegeven kan worden” is onjuist en in dat artikel wordt daar ook absoluut geen bewijs voor geleverd. Het was slechts een dramatisch en verwarrend verhaal met gebruik van een metafoor over ‘zaadjes’ voor de ziekte van Alzheimer die op zichzelf al misleidend is. Dat artikel is hier te vinden: https://www.thetimes.co.uk/article/alzheimers-could-be-passed-on-by-humans-387qcjkkx2w

De onophoudelijke stroom van onbetrouwbare medische communicatie van wetenschappers en onderzoekers naar kiosken kan bijna niet tegengegaan worden lijkt het. Wetenschappers en communicatie-experts die zelf gevangen zijn in deze stroom, voelen zich net zo machteloos als het misleide publiek. Zelfs als journalisten of redacteuren merken dat het niet OK is om patiënten zo te pijnigen, hebben ze het gevoel dat ze de stroom van onjuiste informatie niet kunnen stoppen, dat het buiten hun macht ligt om er iets aan te doen. Het nieuws wordt vaak door zichzelf gevoed en het succes van de journalist is tot op zekere hoogte afhankelijk van hoe een verhaal wordt “opgepikt”. Als dat nieuws eruit ziet als een belangrijke nieuwe ontwikkeling of een dramatisch verhaal wordt het waarschijnlijk sneller opgepikt.

Sociale media vereisen korte, snelle reacties op ontwikkelingen en de tijd voor reflectie wordt grotendeels uit het systeem verwijderd. Zoekmachineoptimalisatie mislukt met vlakke, smakeloze woorden en lijkt overdreven te zijn. Media-eigenaren hebben veel impact nodig en dat kan helaas oppervlakkigheid betekenen. Soms kan de vereenvoudiging de waarheid zelfs verbergen.

Zelfs als de schrijver weet dat het verhaal niet over een remedie gaat, kan een redacteur er in de kop toch een “remedie” van maken. De zogenaamde “schrikaanjagende aanhalingstekens” waarschuwen ingewijden ervoor dat het woord niet klakkeloos voor waar aangenomen moet worden. Degenen die zich echter niet bewust zijn van deze redactionele drogredenen, zijn slachtoffers van opzettelijk valse uitleg.

Commentators zonder ervaring of expertise krijgen een stem om verhalen te ondersteunen. Sceptische meningen worden helemaal aan het eind van het verhaal geplaatst, wat geen echte balans oplevert. Artikelen worden van boven naar beneden gelezen, en de lezer heeft meestal al een indruk en een mening gevormd voordat de mogelijk kritischere opmerkingen onderaan het stuk worden bereikt.

We kunnen de journalisten aan de andere kant niet helemaal de schuld geven. Zij verzinnen die rapporten van wetenschappers en onderzoekers niet. Goed gefinancierde PR-afdelingen hebben meer tijd om nieuwe artikelen uit te werken en te analyseren dan een verslaggever. De werkdruk onder journalisten is hoog en specialismen nemen af waardoor de mogelijkheid om complexe kwesties kritisch te onderzoeken, of met betrouwbare contacten te overleggen, ook vermindert. Ze proberen zich te verzetten tegen het feit dat de PR-afdeling van universiteiten hen als gereedschap gebruikt, maar het is een slijtageslag.

Universiteiten hebben een overweldigende behoefte om aan te tonen dat hun onderzoek invloed heeft, om voor financieringen in aanmerking te komen. Deze toenemende behoefte heeft ertoe geleid dat de communicatieafdelingen van universiteiten meer invloed kregen. De professionele communicatoren staan onder druk en dat gaat zo ver dat ze impact moeten opeisen, zelfs als de onderzoeker nog niet tevreden is met de resultaten. Ze zullen op allerlei manieren hun impact proberen binnen te halen, eerlijk of vals. Ze gebruiken pakkende taal die op sensatie berust om te impliceren dat er dingen beschikbaar zijn of op de markt komen die helemaal (nog) niet beschikbaar zijn.

Ondermijnende sociale media websites bespotten eigenlijk het hele onderzoeksproces en presenteren het op manieren die de onderzoekers zelf niet eens herkennen (“Dokter Bruinsma herkent haar eigen onderzoek niet meer in de manier waarop het in de media wordt afgeschilderd”). Op die manier dragen ze actief bij aan het fenomeen.

Men vermoedt dat zelfs wetenschappers onder druk hier uiteindelijk ook aan zullen meewerken. De dwang van financiers of management om hoe dan ook publiciteit te krijgen betekent dat ook zij zich conformeren aan het patroon waarbij ze hun eigen bedenkingen over het onderzoeksresultaat ergens diep in de tekst begraven, zodat maar weinig mensen het zullen opmerken.

Omdat dementie de cognitieve functie schaadt, verdienen de getroffenen eigenlijk hogere communicatienormen dan mensen met andere ziektes. Wat ze krijgen is helaas vaak het tegenovergestelde.

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X