skip to Main Content
Mariette Blogt Exclusief Vanuit Het Buitenland – Dementie: De Verborgen Duisternis Van Huiselijk Geweld

Mariette blogt exclusief vanuit het buitenland – Dementie: de verborgen duisternis van huiselijk geweld

In mijn neurologie kliniek zie ik elke week patiënten en hun families die te maken hebben met de realiteit van dementie. Van alle mensen die ik tegenkom benadrukken deze drie verhalen een groeiend probleem dat, naar mijn mening, genegeerd wordt: de gecompliceerde relatie tussen dementie en huiselijk geweld.

Het eerste verhaal gaat over verwarring:
“Pappa is een goeie vent, altijd geweest. Maar nu is hij, vanwege de ziekte van Alzheimer, bijna altijd in de war en mamma kan het niet aan. Ze weet niet wat ze moet doen en ze is gefrustreerd. Het begon ermee dat ze zijn arm omdraaide om hem zover te krijgen dat hij de dingen doet die ze wil dat hij doet, maar nu slaat ze hem zelfs af en toe.”

Het tweede verhaal gaat over openbare veiligheid:
“De dementie heeft hem veranderd — hij is niet meer dezelfde man waar ik zoveel jaar geleden verliefd op werd en met wie ik trouwde. Hij is vaak erg achterdochtig en boos. Hij schreeuwt tegen mij, tegen onze zoon en zelfs tegen de postbode. Hij heeft zelfs de zorgverlener die hier komt om hem te helpen met baden geslagen. Ik denk dat we er wel mee om kunnen gaan, maar ik ben bezorgd. We hebben twee jachtgeweren in de kelder — wat denkt u dat ik daarmee moet doen?”

Het derde verhaal gaat over misbruik:
“Ik ben lang geleden gescheiden omdat hij me sloeg … hij sloeg me vaak. Elke zaterdagavond werd hij dronken en sloeg me in elkaar. Vijf of zes keer sloeg hij me letterlijk buiten westen. Ik heb hem ruim 30 jaar niet meer gezien, maar ik heb nog steeds het gevoel dat hij me pijn doet. Denkt u dat al die klappen mijn dementie hebben veroorzaakt? Heeft die ellendeling mijn dementie veroorzaakt?”

Deze verhalen hebben een gemeenschappelijk thema: de gecompliceerde relatie tussen dementie en huiselijk geweld. Tegenwoordig zijn beide helaas een alledaags probleem. In de Verenigde Staten heeft één op de 10 mensen ouder dan 65 jaar dementie, meestal de ziekte van Alzheimer. Ongeveer één op de vier vrouwen en één op de zeven mannen heeft te maken met zwaar fysiek misbruik door een partner.

Het is verontrustend dat er nu aanwijzingen zijn dat er een complex, maar definitief verband bestaat tussen dementie en huiselijk geweld. Opmerkelijk is het ook dat uit een mini-onderzoek, dat ik met collega’s heb uitgevoerd, bleek dat echtelijk misbruik geassocieerd kan worden met de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer.

Ouderenmishandeling is een groeiend maatschappelijk probleem en steeds meer ouderen melden incidenten van misbruik en geweld. De misbruiker kan een partner, familielid, vriend of betaalde zorgverlener zijn.

Misbruik vindt meestal plaats in de privacy en vermeende veiligheid van het huis, en is daardoor vaak een verborgen probleem. Toch is bekend dat ergens tussen de vijf en de twintig procent van ouderen wereldwijd fysiek wordt misbruikt en 55 procent van ouderen op andere manieren wordt misbruikt.

Binnen deze verontrustende trend zijn patiënten met dementie vooral kwetsbaar. Het is niet verwonderlijk dat de zorg voor dementiepatiënten veel tijd, geduld, en, zoals alle geavanceerde medische zorg, ervaring vereist.

Het omgaan met de intellectuele tekortkomingen die als resultaat van dementie optreden, kan een uitdaging zijn voor zorgverleners en familieleden die onvoorbereid zijn en deze frustratie kan soms tot misbruik leiden.

Omgekeerd is de persoon met dementie soms de initiatiefnemer van geweld, in plaats van de ontvanger. Het is bekend dat het begin van dementie samen kan gaan met de ontwikkeling van agressieve en boosaardige neigingen. Uit een onderzoek bleek dat bijna 20 procent van nieuwe dementiepatiënten zich agressief hebben gedragen tegenover zorgverleners, waaronder hun dierbaren die ze al jaren kennen.

Het is niet moeilijk te begrijpen waarom. In de beginfases van de ziekte zijn patiënten zich uitermate bewust van de veranderingen die plaatsvinden in hun geheugen en hun gedachten en voelen zich ontdaan. Naarmate de ziekte vordert kunnen ze hulp nodig hebben bij het aankleden, baden of eenvoudige alledaagse activiteiten. Dingen die ze zelf, zonder hulp, jarenlang hebben gedaan.

Dit kan verwoestend zijn voor iemands trots of gevoel van eigenwaarde. Soms kunnen deze emoties zich manifesteren als ongewoon agressief of vijandig gedrag. Dementie kan ook heftige stemmingswisselingen en uitbarstingen veroorzaken. Soms kunnen die extreem zijn, iemand kan het ene moment helemaal OK lijken en het volgende moment schreeuwen en fysiek agressief gedrag vertonen.

Tot op heden is het een mysterie waarom deze uitbarstingen optreden. Het is echter mogelijk dat veranderingen in de neurochemie van de hersenen de stemmingen destabiliseren en heftigere emoties veroorzaken.

Ten slotte is er de mogelijkheid dat misbruik dat tientallen jaren geleden optrad, bijdraagt aan het begin van dementie vandaag de dag. Er wordt veel gesproken over trauma aan het hoofd en of dat op latere leeftijd al dan niet tot dementie of de ziekte van Alzheimer kan leiden.

Het verband is altijd nogal vaag geweest en het leek onwaarschijnlijk dat trauma van jaren geleden zonder andere duidelijke effecten op de een of andere manier tot dementie zou kunnen leiden. Nu zijn we erachter dat trauma aan het hoofd wel degelijk een belangrijke risicofactor voor dementie kan zijn. Al in 1928 werd de term “punch drunk” geïntroduceerd als beschrijving voor de progressieve vorm van dementie die voor het eerst werd aangetroffen bij boksers.

Dit werd later “dementia pugilistica” genoemd en staat vandaag de dag bekend als chronische traumatische encefalopathie (CTE). Recent onderzoek suggereert dat hersenschuddingen en andere traumatische hersenbeschadigingen de vroege hersenpathologie, die later tot de ontwikkeling van Alzheimer leidt, mogelijk doet toenemen.

Binnen bepaalde bevolkingsgroepen kan een medische geschiedenis van hoofdletsel het risico om de ziekte van Alzheimer te ontwikkelen verdubbelen, zelfs na zoveel jaar.

Aangezien de wereldgezondheidsorganisatie schat dat wel 30 procent van vrouwen wereldwijd fysiek geweld van een partner heeft ondervonden, kan de globale last van huiselijk geweld bij de ziekte van Alzheimer een kritieke factor zijn.

Ondanks zijn grote betekenis wordt deze verbinding tussen dementie en huiselijk geweld onvoldoende erkend en onvoldoende begrepen. Het is geen nieuw probleem,  maar omdat het vaak gemakshalve genegeerd wordt moet dit zeker aan een wetenschappelijke kritische blik worden onderworpen.

De groeiende prevalentie van zowel dementie als huiselijk geweld is zorgelijk. We moeten beseffen dat er een duidelijke relatie tussen Alzheimer en huiselijk geweld is.

Terwijl de wetenschap de komende jaren zal worstelen met deze ongemakkelijke vragen, lijkt het stoppen van verspreiding van huiselijk geweld een voor de hand liggende en haalbare eerste stap.

Dementie is meer dan drie verhalen of een wetenschap met veel verschillende kanten. Het is een oproep tot actie.

Geschreven door Donald Weaver, scheikundeprofessor en directeur van het Krembil Research Institute, University Health Network, Universiteit van Toronto.

https://www.theconversation.com

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X